Showing posts with label Poets. Show all posts
Showing posts with label Poets. Show all posts

Monday, August 03, 2020

ਕਵੀ ਤੇ ਚਿੰਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਰਾਕੇਸ਼ ਰਮਨ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ

 ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ 
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 3 ਅਗਸਤ 2020: (ਕਰਮ ਵਕੀਲ//ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ)::
ਉੱਘੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਤਬਸਰਾਨਿਗਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਰਾਕੇਸ਼ ਰਮਨ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬੀਮਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਅੱਜ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਲੇਠੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ' ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰੋ. ਰਮਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਢੁੱਡੀਕੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਜਗਰਾਉਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਨਾਟਕ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ - 'ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਪਲ' ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ। 'ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ', 'ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਬਰਸਾਤ', 'ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ', 'ਤਾਲਾ', 'ਨਦੀ ਕਿਹਾ', 'ਪ੍ਰਾਬਲਮਮੈਨ' ਅਤੇ 'ਹੱਦਾਂ ਟੱਪ ਆਏ ਜਰਵਾਣੇ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। 'ਰੰਗ ਮਜੀਠੀ' ਉਸ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ 'ਗਾਥਾ-ਇ-ਗ਼ਦਰ'। ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਤਬਸਰਾ-ਨੁਮਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਿਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਪੇਸ਼ ਰਹੇ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਚੇਤਨ ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਗ਼ਮ ਦੀ ਇਸ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਰਮਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਨਾਲ ਹਾਰਦਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ  ਉੱਘੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ:ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਕੇਸ਼ ਰਮਨ ਦਾ ਨਿਧਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ, ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਡਾਕਟਰ ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੀ, ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਵਾਹਗਾ, ਹੁਣ, ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ, ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਆਦਿ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰੌਚਿਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਭਰਪੂਰ ਕਾਲਮ ਅਕਸਰ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਵਿਚ ਦੋ ਸੁਘੜ-ਸਿਆਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹੇ-ਵਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਮਨ ਨੂੰ ਸੱਜਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾਇਗੀ
(ਉਹ ਗੁਰਦਾ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਇਸਿ ਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 8.50 ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਰੁਖਸਤ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰਥਿਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੁੱਲਾਂ ਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿਖੇ, ਅੱਜ ਸ਼ਾਮੀਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਅਗਨੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ)
ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕਈ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ  ਮੇਕਰ ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਵਿਛੋੜੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ:ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਕੇਸ਼ ਰਮਨ ਨੂੰ ਚਿਖਾ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਮੁੜਿਆ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂ ਰਹੀ।

Tuesday, July 14, 2015

ਉਭਰ ਰਹੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ SGPC ਨੇ ਦਿੱਤੇ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ

Mon, Jul 13, 2015 at 5:40 PM
ਕਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕੁੱਜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ - ਜੱਥੇ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ
ਲੁਧਿਆਣਾ:  
ਪਰਮਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪਰਮਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ ਸਪੁੱਤਰ ਡਾ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਅਤੇ ਦਲਬੀਰ ਕੌਰ ਸੁਪਤਨੀ ਡਾ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਦੀ ਨਿੱਘੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਮਾਡਲ ਗ੍ਰਾਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ । ਉਭਰ ਰਹੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਾ ਕੇ ਰੰਗ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੱਥੇ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਸ਼ਰੀਫ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਦੇ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਕਾਬਲੇ ਤਾਰੀਫ ਹੈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੌਂਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਲੋਂ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਚਲਾਈ ਗਈ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫੋਟੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਿਚਵਾਈ । ਇਸ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਵੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਦੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਾਰੀ, ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਹਿਰਦੇ, ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਾਕੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਦਾਦ ਲਈ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਚਾ ਧਨੁ ਸਾਹਿਬ ਮੁਹਾਲੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 52 ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਚਾਰ ਰੋਜ਼ਾ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਮੁਹਾਲੀ ਫੇਸ-3-1 ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਦੱਸਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਕਵੀ ਇਸ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਜਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਫਾਊਂਡਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਚੀਫ ਸੈਕਟਰੀ ਪਿ੍ਰਥੀ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ: ਬਲਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਰਿਹਾ । 

Sunday, March 08, 2015

ਸਿਮਰਤ ਸੁਮੇਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ

 ਚਾਰ ਗਜ਼ਲਾਂ 'ਚ ਸਮਾਇਆ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ 
 ਮੇਰੀ ਹੈ ਆਖਰੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਮਿਟਾ ਦੇਵੋ ਮਿਰੀ ਹਸਤੀ 
ਉਹਦੀ ਹਰ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਨਦਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਮਿਹੀ ਚਾਹਤ ਦਿਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਕਦੇ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਰੁਕ ਜਾਣਾ, ਕਦੇ ਖ਼ਾਬਾਂ ਦਾ ਟੁਟ ਜਾਣਾ, 
ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਮੇਰੀ ਹੈ ਆਖਰੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਮਿਟਾ ਦੇਵੋ ਮਿਰੀ ਹਸਤੀ 
ਉਹਦੀ ਹਰ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਉਹ ਦੀਵੇ ਬਾਲ਼ ਕੇ ਅਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਹੀ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ, 
ਅਨੂਠੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਤੁਸੀਂ ਚਲ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਦੇ ਕਦੇ ਸੋਹਲੇ ਵੀ ਗਾਵੋ,ਪਰ, 
ਇਹ ਸਾਡੀ ਵੀ ਵਿਰਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। 
ਇਬਾਦਤ ਬਹਿਰ ਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਜਾਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਕਿ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਦੇਵੋ।
 ਦਿਓਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗਰ ਹੋਂਦ ਅਸਾਡੀ ਸੀ 
ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਰੁਖੜੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਹਾਂ।  

ਟੁੱਟੇ ਹਾਂ ਐਪਰ ਅੰਬਰ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਾਂ। 
ਚਾਨਣ ਬਣ ਕੇ ਬਿਖਰੇ ਖੁਦ ਅੰਧਿਆਰੇ ਹਾਂ। 
ਦਿਨ ਹੈ ਕਾਲਾ ਬੇਸ਼ਕ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ 
ਦਾਮਨ ਦੇ ਵਿਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਿਤਾਰੋ ਹਾਂ। 
ਸੂਰਤ ੳਸਦੀ ਵੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ 
ਉਸਦੀ ਸੀਰਤ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਬਲਿਹਾਰੇ ਹਾਂ। 
ਸਾਡੇ ਵਾਅਦੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਲੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ, 
ਕਿਧਰੇ ਕਹਿ ਨਾ ਬੈਠੀਂ, ਬੇਇਤਬਾਰੇ ਹਾਂ। 
ਦਿਓਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗਰ ਹੋਂਦ ਅਸਾਡੀ ਸੀ 
ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਰੁਖੜੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਹਾਂ। 
ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਾਂ ਖੂਬ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ 
ਡਟ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਭਾਰੇ ਹਾਂ। 
ਜਿਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅੰਬਰ, ਏਨੀ ਹਿੰਮਤ ਹੈ, 
ਤੂੰ ਜਿਤ ਜਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਹਾਰੇ ਹਾਂ। 
 ਮੁੱਦਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਹੱਬਤ ਹਾਰਦੀ 
ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਹੈ ਸਦਾ ਹਾਲਾਤ ਦੀ।  
ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਰਾਤ ਦੀ 
ਰਿਮਝਿਮੀ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੀ।
ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਕੇ 
ਕਿਉਂ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠੀ ਕਰੋਂ ਪਰਭਾਤ ਦੀ । 
ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ ਠਹਿਰ ਵੀ ਜਾਓ ਜਰਾ 
ਕਦਰ ਕੁਝ ਪਾਵੋ ਮਿਰੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੀ। 
ਖੇਲ ਕਿੰਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਸਨ 
ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਬਸ ਤੁਸਾਂ ਸ਼ਹਿ ਮਾਤ ਦੀ। 
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਵਾਧੂ ਜਿਹੇ 
ਆਸ ਰੱਖਣ ਕੀਮਤੀ ਸੌਗਾਤ ਦੀ। 
ਮੁੱਦਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਹੱਬਤ ਹਾਰਦੀ 
ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਹੈ ਸਦਾ ਹਾਲਾਤ ਦੀ। 
ਲੈਣ ਹਰ ਇਕ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਬਣਾ 
ਫਿਰ ਕਥਾ ਬਣ ਜਾਏ ਨਿੱਕੀ ਬਾਤ ਦੀ।
ਉਦ੍ਹਾ ਨਾਮ ਆਵੇ ਇਬਾਦਤ 'ਚ ਮੇਰੀ 
ਜੋ ਤਸਬੀ ਉਠਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ।  
ਘਟਾ ਗ਼ਮ ਦੀ ਛਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਆਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਉਦ੍ਹਾ ਨਾਮ ਆਵੇ ਇਬਾਦਤ 'ਚ ਮੇਰੀ 
ਜੋ ਤਸਬੀ ਉਠਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਹੈ ਪਾਣੀ ਬਥੇਰਾ ਇਹ ਸਾਗਰ ਦੀ ਮਛਲੀ 
ਫਿਰੇ ਕਿਉਂ ਤਿਹਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਵਹੇ ਹੰਝ ਬਣਕੇ ਜੋ ਨੈਣਾਂ 'ਚੋਂ ਮੇਰੀ 
ਇਹ ਪੀੜਾ ਪਰਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਤੂੰ ਗੈਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਝੂਠੀ 
ਕਸਮ ਕਿਉਂ ਉਠਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਓਹ ਆਵੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕੋਈ ਸੁਣਾਵੇ 
ਹੈ ਮਹਿਫਲ ਸਜਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਉਹ ਰਹਿਬਰ ਵੀ ਲਭਦਾ ਏ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਿਕ, 
ਇਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਦਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਪਪੀਹੇ ਨੇ ਫਿਰ ਅਜ ਘਟਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀ 
ਨਜ਼ਰ ਮੁੜ ਵਿਛਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ। 
ਉਕਾਬਾਂ ਨੇ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ 
ਉਡਾਰੀ ਲਗਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ।
 ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਰਗਾਂ 'ਚ ਅੱਗ ਬਣਕੇ
ਦਿਲ 'ਚ ਮੇਰੇ ਜੁ ਖੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਕੁਝ ਜਨੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।
ਮਨ 'ਚ ਹਾਲੇ ਸਕੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਰਗਾਂ 'ਚ ਅੱਗ ਬਣਕੇ
ਦਿਲ 'ਚ ਮੇਰੇ ਜੁ ਖੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

ਨੈਣ ਕਿਉਂ ਬਰਸਣੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੇ
ਪੀੜ ਦੀ ਮੌਨਸੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

ਫਲਸਫਾ ਹੈ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਬਤ
ਖੇਡ ਹੈ ਕਾਰਟੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਖੰਡਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਮਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ
ਸਿਰਫ ਰਹਿੰਦਾ ਸਤੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

ਤਨ 'ਚ ਤਾਂ ਰੰਗ ਰਾਗ ਨੇ ਸਾਰੇ
ਰੂਹ 'ਚ ਕੁਝ ਪੁਰਸਕੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

ਸਿਲਸਿਲਾ ਇਹ ਕਦੋਂ ਕੁ ਮੁੱਕੇਗਾ
ਖ਼ਬਰੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਜੂਨ ਬਾਕੀ ਹੈ ।

Saturday, February 28, 2015

ਸਿਰਜਣਧਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਲਾਡਾ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਲੀਜ਼

ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸਾਦਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਗਮ   
ਲੁਧਿਆਣਾ: 18 ਫਰਵਰੀ 2015: (ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ//ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ):
ਲਾਡਾ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨਵਾਂ ਚੇਹਰਾ ਹੈ-ਨਵਾਂ ਜੋਸ਼ ਪਰ   ਨਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਵਾਇਤਾਂ ਭੁੱਲੀਆਂ  ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਰਸਾ। ਅੱਜ ਦੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਦੇ ਹਨੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਭਰੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਰਸਤਾ ਲਭਣ ਦਾ ਜਤਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਤੁਲਨ  ਬਿਠਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ" ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਯੋਜਨ ਤਕਰੀਬਨ 90 ਸਫਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਉਸਦੇ ਕਵੀ ਜਗਤ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਯੋਜਨ "ਸਿਰਜਣਧਾਰਾ" ਵੱਲੋਂ "ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ" ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ।

Saturday, April 12, 2014

ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਬਾਰੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰਾਨਾ ਅੰਦਾਜ਼

Sat, Apr 12, 2014 at 11:42 AM
ਤ੍ਰਿਛੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਖਾਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮੀ ਛੇ ਵਜੇ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 : (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ):
ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਅੱਜ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ--ਕੌਣ ਜਿੱਤੇਗਾ ਇਹ ਸਤਾਂ ਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ ਪਰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਲਾਮੀ ਹਰ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਸਚ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪੀਟੀਸੀ ਨੇ।  ਇਸ ਪ੍ਰਸਿਧ ਚੈਨਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "ਤ੍ਰਿਛੀ ਨਜ਼ਰ" ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਸੁਆਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਦਿਲਚਸਪ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹਨ।  ਇੰਟਰਵਿਊ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਵਿਅੰਗ ਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਬੋਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੋਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੁਣਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੋਚਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੁਮੇਲ ਹੋਏਗੀ ਇਹ  ਮੁਲਾਕਾਤ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।ਪੰਜਾਬੀ ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਅਸਵਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਨੇ ? ਇਹ ਜਾਨਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ- ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ, ਸਿਰਫ ਪੀ ਟੀ ਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਤੇ , ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮੀ 6 ਵਜੇ ( ਇੰਡੀਆ ਟਾਈਮ ).ਸ਼ੋ ਐਂਕਰਹਨ ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ ਜੋ ਕਿ ਬਾਬੂਸ਼ਾਹੀ ਡਾਟ ਕਾਮ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਹਨ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਵੀ ਕਰੇਗਾ। 

ਤਪਦੇ ਮਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖੋ

ਤਪਦੇ ਮਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖੋ
ਆਵਣ ਅਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖੋ
ਕਿਣ-ਮਿਣ, ਛਮਾ ਛਮ, ਛਮਾ-ਛਮਾ, ਰਿਮ-ਝਿਮ, ਕਲਲ ਕਲਲ
ਕੁਝ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਬਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖੋ
ਲਿਖਤੁਮ ਤਮਾਮ ਝੁਲਸਦੇ ਬੂਟੇ ਜਹਾਨ ਦੇ
ਸੜਦੇ ਹਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਕਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖੋ
ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਹੈ ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਖੋਰਨਾ
ਫਿਰ ਵੀ ਮਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤ ਲਿਖੋ 
 ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ :-


Friday, September 20, 2013

ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ 22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ

Fri, Sep 20, 2013 at 10:49 AM                                        Noted Poet Nida Fazli in Ludhiana 
ਕਭੀ ਕਿਸੀ ਕੋ ਮੁਕੰਮਲ ਜਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤਾ!   ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ 
ਲੁਧਿਆਣਾ: 20 ਸਤੰਬਰ 2013: (ਪੰਜਾਬ  ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ): ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿੱਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਲੋਂ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਗੀਤਕਾਰ ਜਨਾਬ ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰੂ-ਬਰੂ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਭਵਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮਿੰਨੀ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਚ ਐਤਵਾਰ 22 ਸਤੰਬਰ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਨਾਬ ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨਮੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਲਈ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣਾ ਕਲਾਮ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਰੋਤਿਆਂ ਸਨਮੁਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸ. ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਫਿਲੌਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਕਾਦਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਖਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਰੂ-ਬਰੂ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।
                                              ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ: ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ
ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ--ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ
ਚੰਦ ਬੇਚੇਹਰਾ ਆਹਟੋ ਕੇ ਸਿਵਾ,
ਸਾਰੀ ਬਸਤੀ ਮਜ਼ਾਰ ਜੈਸੀ ਹੈ!
--------------------
ਰੋਸ਼ਨੀ ਥੀ ਸਵਾਲ ਕੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, 
ਹਰ ਨਜਰ ਖੋ ਗਈ ਜਵਾਬੋਂ ਮੇਂ!
---------
ਮੇਰੇ ਚੂਲਹੋੰ ਮੇਂ ਤੋ ਇਤਨੀ ਆਗ ਨਹੀਂ ਥੀ; 
ਜਿਸ ਸੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਰ ਜਲਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪਰਚਮ ਹੋਗਾ!
-----------------
ਯਾਦ ਆਤਾ ਹੈ ਸੁਨਾ ਥਾ ਪਹਿਲੇ; 
ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਭੀ ਖੁਦਾ ਥਾ ਪਹਿਲੇ।

ਜਿਸਮ ਬਣਨੇ ਮੇਂ ਉਸੇ ਦੇਰ ਲਗੀ;
ਇਕ ਉਜਾਲਾ ਸ ਹੁਆ ਥਾ ਪਹਿਲੇ!
-------------------
ਹਰ ਆਦਮੀ ਮੇਂ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਦਸ ਬੀਸ ਆਦਮੀ;
ਜਿਸਕੋ ਭੀ ਦੇਖਣਾ ਹੋ ਕਈ ਬਾਰ ਦੇਖਨਾ!
------------------
ਬੱਚਾ ਬੋਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਸਜਿਦ ਆਲੀਸ਼ਾਨ;
ਅਲ੍ਹਾ ਤੇਰੇ ਏਕ ਕੋ ਇਤਨਾ ਬੜਾ ਮਕਾਨ!



Wednesday, August 14, 2013

ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ//ਸੁਦੇਸ਼ ਕਲਿਆਣ

ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ 
                                                                                                              ਆਲਮ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਬੁੰਡਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀਉਣੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਉਮਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ 19 ਅਕਤੂਬਰ 1912 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 6 ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ। ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ’ਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸ਼ੌਕ ਸਨ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਣਾ। ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਉਪਜਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਟੁੱਟੇ ਭੱਜੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ’ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ। ਘਰ ਦੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਖੱਦਰ ਦਾ ਕੁੜਤਾ ਪਜ਼ਾਮਾ ਪਾਉਂਦੇ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦੇ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਾਲੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਦ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠਾਂ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਣ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਤਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ, ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸੇ ਲਈ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਰਜੀਤ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਰਹੀ।
ਘੌਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੱਕਰੀ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਦੋ ਵੇਲੇ ਪੱਠੇ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ। ਸਵੇਰੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਪੱਠੇ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗੰਦਰ ਦਾ ਫੋੜਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਪਏ ਰਹੇ। ਮਾਂ ਦੱਸਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਦੋਂ ਘਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬੜੀ ਪਤਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ’ਚ ਉਹੀ ਕਮਾਊ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ’ਚ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਗਹਿਣੇ ਪੈ ਗਏ ਸਨ।
ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਉਦੋਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਖ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਧਰੋਂ ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ ਨੇ ਵੀ ਖ਼ਤ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਸਿਆਣਾ ਡਾਕਟਰ ਏ, ਘੌਲ  ਨਾ ਕਰੀਂ ਤੇ ਛੇਤੀ ਆ ਜਾ। ਜਿਹੜਾ-ਜਿਹੜਾ ਪਰਹੇਜ਼ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਜੇ ਕਦੀ ਘਰ ’ਚ ਕੜ੍ਹੀ, ਆਲੂ ਗੋਭੀ ਜਾਂ ਬਤਾਊਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਮੇਰੀ ਰੋਟੀ ’ਚ ਲੂਣ ਪਾ ਦਿਉ, ਮੈਂ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ।
ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਹੁੱਕੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਘੁੱਟ ਪੀਣ ਪਿੱਛੋਂ ਜੰਗਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂਦੇ। ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਲਿਖਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਬੜਾ ਸਾਦਾ ਸੀ। ਘਰ ’ਚ ਕਦੀ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੇ। ਬਰਸਾਤਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਚੇ ਕੋਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਿੱਪਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਿੱਟੀ ਰਲਾ ਕੇ ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਠੇ ’ਤੇ ਫੜਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਨਿਪਟਾ ਲੈਂਦੇ।
ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੋਇਟਾ ਗਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਟਾਂ ਪੱਥਣ ਲੱਗੇ ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੁਣਨ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ  ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਗੀਆਂ ਨਾ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ‘‘ਇਹ ਤਾਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਤੋੜੀ ਜਾਂਦੇ ਆ ਕਿਆ ਈ ਬਾਤਾਂ…।’’
ਨਾਲ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣਾ ਅੱਖਰਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ‘‘ਕਵਿਤਾ ਬੋਲਣੀ ਬੜੀ ਔਖੀ ਏ। ਜੇ ਤੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਖਾ ਏਂ ਤਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਦਿਖਾ।’’ ਇਹ ਅੱਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ‘‘ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਕੀ ਆ, ਮੈਂ ਬੋਲ ਦਿੰਨਾਂ।’’ ਉਹ ਆਦਮੀ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਸਟੇਜ ਸਕੱਤਰ ਨਾਲ ਘੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖਵਾ ਆਇਆ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਹਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਆਲਮ ਜਲੰਧਰੀ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਸਟੇਜ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਸਮੱਸਿਆ ’ਤੇ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮੱਸਿਆ ’ਤੇ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਸਾਰਾ ਪੰਡਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕੀਲਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ। ਨਤੀਜਾ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਪੰਡਿਤ ਜੀ, ਕਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹੋ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਜੀ ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਪੰਡਿਤ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਨਸ਼ੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਟਾਟਾ ਕੰਪਨੀ ’ਚ ਇੱਟਾਂ ਪੱਥਣ ਵਾਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਾਂ, 15 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ’ਤੇ।’’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਚੁਕਵਾ ਲਿਆ।’’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ’ਤੇ ਮੇਟ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। 35 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਨੌਕਰੀ ’ਤੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੁੱਟੀ।  ਛੇਤੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਿੰਧ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ’ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। 1935-36 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਬਾਰ ਕੋਇਟਾ’ ਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਿ 1945 ਤਕ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਪੰ. ਬਖਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਧਰਮ ਮੰਡਲ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ 1972 ਤੇ 1975-76 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਬਟਾਲਵੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਨ ਪਰ ਸ਼ੁਹਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਨਜ਼ਮਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪਵਾਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਜਦ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਤਾਈ ਇੰਦੀ ਨੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘‘ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਰੱਬ ਨੇ ਕੋਈ ਦਿਨ ਨਾ ਦਿਖਾਲਿਆ।’’ ਅੱਗੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘‘ਹੋਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਨ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸੀ? ’’ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਟਾਈਫ਼ਾਈਡ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਮੈਂ ਬੀਮਾਰ ਰਹੀ। ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਗ਼ਰੀਬ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਰੋਜ਼ ਨੂਰਮਹਿਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਦਵਾਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਦੇਪੁਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਤੋਂ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਬੀਮਾਰ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਦੇਪੁਰ ਲਈ ਗੱਡੀ ਫੜ ਲਈ ਸੀ।
ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਰ੍ਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। 27 ਸਤੰਬਰ 1989 ਨੂੰ 6 ਵਜੇ ਉਹ ਅੰਬੇਦਕਰ ਭਵਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟੀ. ਵੀ. ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਬਲ ਮੰਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਲਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ’ਚ ਖ਼ੂਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਦੌੜੀ ਪਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀ ਸਕੇ। ਇੱਕ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀ ਹੋਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ। (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ) 



Monday, March 18, 2013

''ਜਿਉਣ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ'' ਦਾ ਕਵੀ:ਪਾਸ਼//--ਜਸਪਾਲ ਜੱਸੀ

ਪਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀਆਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੱਦਾਵਰ ਹੈ
''ਦਰਵੇਸ਼ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦਬੰਗ ਸ਼ਾਇਰ
ਜੋ ਜਿਉਣ ਦੀ ਮੜਕ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਕਰੇ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਾਣ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਖੁਣੋਂ ਤੜਫੇ ਕਦੇ

ਝਾੜ ਪੱਲਾ ਰੋਹੀਏਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਇਆ ਕਰੇ

ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਮੌਤ ਸੰਗ ਭਿੜਦੀ ਦਿਸੇ

ਫੇਰ ਚਸ਼ਮੇ ਵਾਂਗ ਫੁੱਟ ਆਇਆ ਕਰੇ।''

ਪਾਸ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਉਸਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਧੁਰੇ (ਜਿਉਣ ਦੀ ਮੜਕ) ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਜਿਉਣ ਦੀ ਮੜਕ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਉਹ ''ਜੀਣ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ'' ਨੂੰ ''ਹਿੱਕਾਂ 'ਚ'' ''ਖੁਰ'' ਜਾਣੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤਰਿਆ ਕਲਮ ਦਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਸੁੱਟਣ,ਇਸਦੇ ਗਲ ਪਟਾ ਪਾਉਣ ਤੇ ''ਮਨੁੱਖ ਹਿੱਕ ਅੰਦਰਲੀ ਗੂੰਜ'' ਨੂੰ ''ਛਾਂਗ'' ਦੇਣ ਲਈ ਹਰਕਤ 'ਚ ਆਈਆਂ ਲੋਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਬਾਹਾਂ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਨਸਾਨੀ ਘ੍ਰਿਣਾ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ।ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ ਉਦਾਸੀ, ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ 'ਚੋਂ ਸਿੰਮਦਾ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਜਕੜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬੇਵਸੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ 'ਚ ਸਮੋਈਆਂ ਸਥਾਪਤ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰੂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਖਿਲਾਫ ਗਿਲੇ,ਬੇਚੈਨੀ, ਨਫਰਤ ਰੋਹ, ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਗਰਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਜੰਮਣ ਭੋਂ ਇਨਸਾਨੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜਿਉਣ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੱਕੀ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਚਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਤਾੜ ਰਹੇ ਸਥਾਪਤ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਤਿੱਖਾ ਭੇੜ ਹੈ। 


ਪਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀਆਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੱਦਾਵਰ ਹੈ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਡੂੰਘੇ ਤੇ ਬਹੁ-ਪਰਤੀ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਲਾਵਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਸਾਣ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਉਭਾਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹੱਦੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕੈਨਵਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਸਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਿਰਫ ਰਾਜਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ 'ਚ ਖੁਭੇ ਅਨਿਆਈਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਖ਼ੂਨੀ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀਕ ਨੀਝ ਨਾਲ ਵੇਖ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਚੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਧੀਨ ਝੰਬੀ ਅਤੇ ਨਪੀੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹੂਕ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੰਘਣੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਅਤੇ ਉਚੇਰੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹਕੀਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਟੋਟਿਆਂ ਦੀ ਚਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਟੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ 'ਚ ਹਰਕਤ ਕਰਦੀ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਤੰਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਉਘਾੜਦਾ ਹੈ।..........

ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਉੱਭਰੇ  ਖਲਾਅ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਕਾਰੀ ਅਸਰਾਂ ਦੀ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 'ਚ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅੰਦਰ ਇਸ ਖਲਾਅ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਸਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕਰਨੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਖਿਲਾਫ ਵਿਦਰੋਹ ਕਰਦਾਹੈ।........

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕਦਮ ਬੇਹਤਰ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਨਵੇਂ ਲਾਂਘੇ ਭੰਨਣ ਅਤੇ ਉਚੇਰੇ ਮਰਤਬੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈਉਸ ਅੰਦਰ ਉੱਸਲਵੱਟੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।(ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਨਤਕ ਲੀਹ, ਮਾਰਚ 1989 'ਚੋਂ ਸੰਖੇਪ)
ਜਸਪਾਲ ਜੱਸੀ,
ਸੰਪਾਦਕ: ਸੁਰਖ ਰੇਖਾ
ਮੋਬਾਇਲ ਸੰਪਰਕ:94631 67923 
''ਜਿਉਣ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ'' ਦਾ ਕਵੀ:ਪਾਸ਼//--ਜਸਪਾਲ ਜੱਸੀ


ਤਨਖਾਹ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਪੀਏਯੂ ਮੁਲਾਜਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੋਸ ਰੈਲੀ


ਪੁਸਤਕ 'ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣੇ ਰੱਖੀਏ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਲੋਕ ਅਰਪਣ

ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾ.ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ


ਕਿਥੇ ਹਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ 4 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਖਰੜੇ ?

ਕਮਿਉਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਕਹਿਣਾ ਬਦ-ਤਮੀਜ਼ੀ

''ਜਿਉਣ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ'' ਦਾ ਕਵੀ:ਪਾਸ਼//--ਜਸਪਾਲ ਜੱਸੀ











Thursday, February 14, 2013

ਫਿਲਮ ਜਾਗਤੇ ਰਹੋ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ

ਡਾਇਰੈਕਟ ਦਿਲ ਸੇ- ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿੰਮੀ ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ
ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਈ ਸੀ- ਜਾਗਤੇ ਰਹੋ। ਤਕਰੀਬਨ ਤਕਰੀਬਨ ਇਹ ਸਾਰੀ ਫਿਲਮ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਲਭ ਰਹੇ ਨਾਇਕ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੀਰੋ ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਤੇ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਪਿਆਸੇ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਬੰਦੇ ਮਤਲਬ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਤਸਵੀਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਰੂਪਤਾ ਅਤੇ ਦੋਗਲੇਪਨ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਇਹ ਫਿਲਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪਸੰਦ ਵੀ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਖੋਹ੍ਲਦੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹੰਦਾ ਸੀ।  ਅੱਜ ਅਚਾਨਕ ਇਸਦੀ ਯਾਦ ਆਈ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿੰਮੀ ਭਾਟੀਆ  ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੈਰਗਾਹ ਪੜ੍ਹਕੇ। ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚਦੀ ਹੈ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਫੁਹਾਰੇ ਦੀ। ਫੁਹਾਰਾ ਰਾਤ ਦੀ ਖਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕਲਾ ਖੜਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ  ਅੱਜ ਕੌਣ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਬਜੁਰਗ ਬੀਬੀ ਜਿਸਦੀ ਨੂੰਹ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਸਮੇਤ ਅਨ੍ਰੀਕਾ ਘੁੰਮਣ ਗਈ ਹੈ  ਆਖ ਗਈ ਹੈ--ਘਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਓ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇਹ ਫੁਹਾਰਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਕੀਕੀ ਤਸਵੀਰ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੜੇ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ  ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਪਰੀ ਨਾਮੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥੋਂ ਮਰਦਿਆ  ਦੀ  ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰਾ ਸੁਆਲ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ: 
ਜੇ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਸਿਲਸਿਲਾ 
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ   
ਤਾਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਜਗ ਤੋਂ 
ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਹੈ ਜਾਣਾ 
ਚੱਲੇਗੀ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ  ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 
ਆਓ ਬਦਲ ਦੇਈਏ 
ਆਪਣੀ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ। 
ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਦੀ ਹੈ:
ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ 
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ 
ਫਿਟ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ 
ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੋਫਟ ਵੇਅਰ 
ਤੁੰਨ ਤੁੰਨ ਕੇ ਭਰ ਰਹੇ ਨੇ। 
ਨੌਕਰੀਆ ਚ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਿਰਤ ਨਾਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤ ਕੋਲੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ: 
ਕੀ ਲੈਣਾ ਨੌਕਰੀਆਂ ਚੋਂ  
ਇਹਨਾਂ ਲੁੱਟ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ  ਚੋਂ...
---
ਮੈਂ ਬਣਕੇ ਕਾਬਲ ਕਿਰਤੀ 
ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਕਰਤ ਕਰਾਂਗਾ 
ਬਸ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਖਾ ਕੇ 
ਪ੍ਰਭੁ ਭਾਣੇ ਨੂੰ ਜਰਾਂਗਾ।
ਥਾਂ ਥਾਂ ਹੁੰਦੇ ਕਤਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰਖਿਅਤ ਸਮਾਜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਆਲ ਦੇ  ਵਿੱਚ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ;
ਪੁੱਛਿਆ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਫਿਰ ਇਕ ਸੁਆਲ- 
ਭਲਾ ਕੁੱਤਾ ਤਾਂ ਸੀਗਾ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਵੈਰੀ।
ਕੀ ਬੰਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬੰਦੇ ਦਾ ਵੈਰੀ? 
ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਤੇ ਦੁਧ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਫੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰਾ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ  ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:
ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਵਤ ਤੇ 
ਪਾਰਵਤੀ ਸੰਗ ਬੈਠੇ 
ਬੇਚੈਨ ਸ਼ਿਵਜੀ 
ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ 
ਕਿਓਂ ਮੇਰੇ ਭਗਤ 
ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ 
ਐਨਾ ਦੁਧ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਡੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਨੇ?
ਕੀ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ 
 ਮਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੀਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ 
ਤੇ ਦੁਧ ਦੇ ਘੁੱਟ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ 
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ 
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਨੀਂ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ?
ਏਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲਾਫਿੰਗ ਬੁਧਾ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਬੋਝ, ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ, ਗਿਰਗਟਾਂ,ਰਾਵਣ ਦਹਿਣ  ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਸ਼ਾਇਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੈਲਬੋਰਨ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ  ਨਜ਼ਰੀਆ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦਾ  ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ  ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਵੀ  ਧਰਤੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਾਠਕ ਵੀ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ  ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਖੁਦ ਤਜਰਬਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖ ਲਓ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਰਵਰਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ-ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ 60 ਕੁ ਸਫਿਆਂ ਵਿੱਚ 30 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਹੈ ਸਿਰਫ 100 ਰੁਪਏ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾ ਦਿਲ ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਆਖਦਿਆਂ ਹਨ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਖੋਖਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਉਲਝਣਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀਆਂ। ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਦਮ ਹੈ।ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪਰ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਇਸਦੀ ਕਮੀ ਕਾਫੀ ਖਟਕਦੀ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੁਸਤਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਲੂਣਦੀ  ਵੀ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ 

ਡਾਇਰੈਕਟ ਦਿਲ ਸੇ- ਵਿੰਮੀ  ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ 

Friday, February 08, 2013

ਸੁਖਿੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਣੀ 17 ਨੂੰ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ

ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵੀ ਚੱਲਣਗੇ
ਕਲਮਕਾਰ ਸੁਖਿੰਦਰ, ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਖਿੰਦਰ, ਸੰਪਾਦਕ ਸੁਖਿੰਦਰ, ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਖਿੰਦਰ----ਅਰੇ ਪਤਾ ਨੀ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ।  ਲੋਕ ਉਸ ਨਾਲ ਬਹਿਸਦੇ ਵੀ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਲਿਹਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਣਾਉਦਾ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਹੋਰ ਪੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਬੂਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦਾਰੂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਕਿ ਜੇ ਘਰ ਰੋਟੀ ਦੇ ਲਾਲੇ ਪਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦਾਰੂ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ---ਬਈ ਸੋਚੋ--ਜਰੂਰ ਸੋਚੋ ਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਕਰੋ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਓ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਜਰੂਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਦੇ ਥੋਪਦਾ  । ਉਹ ਸੁਖਿੰਦਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ  ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਕੁ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਨਿਸਚਿਤ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਾਰਣ ਸਾਡੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਹੁਣ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਸੱਜਣਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ 'ਵਿਰੋਧੀਆਂ'  ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ 17 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ। ਇਸ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮਿਲਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵੀ। ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਜਿਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਇਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਲਵਾ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਇਸ ਆਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਉੱਦਮ ਉਪਰਾਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਕਲਮੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਕਈ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਠੋਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵੀ ਉਲੀਕੇ ਜਾਣਗੇ। -- ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ