ਕਾਮਰੇਡ ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਤੁਰ ਜਾਣਾ-ਸਾਹਿਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ

ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਾਂਗੇ, ਤੇਰੀ ਤਲਖ਼ੀ ਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਦਰਦ ਨੂੰ
ਜੰਗਲਨਾਮਾ ਵਰਗੀ ਲਿਖਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮਰੇਡ ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਤੁਰ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੂਖਮ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਇਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਚੀਮਾ ਦੀ ਵਾਲ ਤੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਨਜ਼ਮ.........ਤੇਰੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ//ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 

ਹਲ੍ਹਾ ਬਈ
ਤੁਰ ਗਿਆ ਏਂ 
ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸੀ
ਸਾਨੂੰ ਓਦੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ
"ਤੇਰਾ ਹੋਣਾ ਤੈਨੂੰ ਗੁਨਾਹ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ"
ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਦ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ 
ਵਾਰਨਿੰਗ ਬੈੱਲ
ਅਸੀਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ
ਬਹਿਸਾਂ ਚ ਮਸਰੂਫ਼ ਹਾਂ
ਤੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਦਾ
        ਤੜਪ ਦਾ
      ਭਟਕਣ ਦਾ
ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਨਾ ਸੀ
ਕੁਝ ਦਿਨ ਸ਼ੋਰ ਹੋਵੇਗਾ
ਬੜ੍ਹਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋਵੇਗਾ
ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਭਟਕਣ
ਤੁਰ ਪਵੇਗੀ 
ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੱਭਣ
ਫ਼ਿਰ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਬਣੇਗੀ
ਹਰ ਵਾਰ ਇੰਜ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਉਂਜ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ 
ਤੇਰੇ ਲਈ ਔਖਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋਣਾ ਏ
ਸਤਨਾਮ ਬਾਈ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਈ 
ਹਰ ਪਲ ਜੂਝਣਾ
ਤੇ ਫਿਰ
ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ 
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਠੀਕਰਾ ਭੰਨ ਦੇਣਾ
ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਾਂਗੇ
ਤੇਰੀ ਤਲਖ਼ੀ ਨੂੰ
ਤੇਰੇ ਦਰਦ ਨੂੰ
ਤੇਰੀ ਤੜ੍ਹਪ ਨੂੰ 
ਜਾਣਨ 
ਸਮਝਣ  ਲਈ

ਤੇਰੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ 

ਖੱਬੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਲਹਿਰ-ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸਮਾਗਮ 8 ਮਈ ਨੂੰ

ਕਾਮਰੇਡ ਸਤਨਾਮ ਦਾ ਤੁਰ ਜਾਣਾ-ਸਾਹਿਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ

ਸਤਨਾਮ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰ ਜਾਣਾ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਸਤਨਾਮ ਦੀ ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦਿਖਾਈ ਬੇਟੀ ਪ੍ਰੋ ਰੀਵਾ ਨੇ 

ਹਾਇਕੂ 'ਚ ਕਹੇ ਨਾਲੋਂ ਅਣਕਿਹਾ ਵਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਹਾਇਕੂ ਕਰਾਂਤੀ:ਸਾਰਥਕ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਇਆ ਹਾਇਕੂ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ 

ਹਾਇਕੂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਬੂਟਾ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਘਣਾ ਬ੍ਰਿਛ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਮੈਡਮ ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ ਵੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਕਾਫੀ ਸਮਰਪਿਤ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਾਗ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ ਇਸਨੂੰ ਅਣੂ ਕਵਿਤਾ ਆਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। 

Gurmeet Sandhu ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਧੂ ਜੀ ਇਸ ਵਿਧਾ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ:-

ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਧੂ

-ਹਾਇਜਨ (ਹਾਇਕੂ ਕਵੀ) ਦੋਸਤੋ, 

ਹਾਇਕੂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬੇਸਿਕ ਚੈਕ ਲਿਸਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਹਾਇਕੂ ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਲਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਚੈਕ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ...ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਉਪਰ ਫਾਈਲ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ “ਹਾਇਕੂ:ਸੋਧ ਤੇ ਸੰਪਾਦਨ” ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ...ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਲਿਸਟ ਨਵੇਂ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਹਾਇਕੂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ...ਹਾਇਕੂ ਰਚਨਾ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਤਰਾ ਹੈ, ਇਹਦੇ ਉਸਤਾਦ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅਨੇਕਾਂ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿਚ ਰੂਪ,ਸੋਹਜ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ.....

੧.ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਇਕੂ ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਤਰਾਂ ਹਨ?

੨.ਕੀ ਹਾਇਕੂ ਕਿਸੇ ਅਲੌਕਿਕ ਖਿਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਉਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ?

੩.ਕੀ ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ ਰੁੱਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ?

੪. ਕੀ ਸੈਨਰਿਊ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮਜਾਹ

ਕਟਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਉਤਪਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

੫.ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਅਜੇਹਾ ਵੇਰਵਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ , ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

੬.ਕੀ ਇਹ ਇਕ ਬਿਆਨ, ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲਗ ਰਿਹਾ?

੭. ਕੀ ਹਾਇਕੂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ (fragment) ਵਾਕ-ਅੰਸ਼ ਅਤੇ(phrase) ਵਾਕ ਕਟ ਮਾਰਕ ਰਾਹੀਂ ਵਖਰਾਏ ਗਏ ਹਨ?

੮.ਕੀ ਹਾਇਕੂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?

੯.ਕੀ ਦੋ ਠੋਸ ਬਿੰਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿੰਬ ਨਿਖਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ?

੧੦.ਕੀ ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?

ਮਨਦੀਪ ਮਾਨ ਇਸ ਵਿਧਾ ਬਾਰੇ ਦਸਦੇ ਹਨ---

ਹਾਇਕੂ ਬਾਰੇ ਸੋਖੇ ਅਲਫਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ:--

- ਹਾਇਕੂ "ਹੁਣ" ਖਿਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਹਾਇਕੂ ਤਿੰਨ ਲਾਇਨਾ- ਛੋਟੀ- ਲੰਮੀ -ਛੋਟੀ ਲਾਇਨ 'ਚ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
- ਹਾਇਕੂ 'ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਹੈ' ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। 
- ਹਾਇਕੂ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ, ਮੇਰਾ ਆਦਿ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
- ਹਾਇਕੂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। 
- ਹਾਇਕੂ 'ਚ ਠੋਸ ਇੰਦਰਾਵੀ ਬਿੰਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਜੋ ਪਾਠਕ ਖੁਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੇ... 
- ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਅਪਣੇ ਵਿਚਾਰ, ਭਾਵ ਜਾਂ ਨਿਰਨਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। 
- ਹਾਇਕੂ ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
- ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ "ਰੁੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ" ਸ਼ਬਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਹਾਇਕੂ 'ਚ ਦੋ ਬਿੰਬਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਰਖ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ 

ਮਨਦੀਪ ਮਾਨ

- ਹਾਇਕੂ 'ਚ ਕਹੇ ਨਾਲੋਂ ਅਣਕਿਹਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। haiku is like just clicking an image ---normally we click the image by camera and to see what we have clicked we devolop the print --and same with haiku --here we click the image with our eyes just like camera and to see what we have clicked we draw that image on paper with pen in a poetic way in three lines ---this should be done in present tense ------mandeep maan
ਹਾਇਕੂ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਫੋਟੋ ਖਿਚਣ ਵਾਂਗ ਹੈ ----ਆਮਤੋਰ ਤੇ ਅੱਸੀ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਫੋਟੋ ਖਿਚਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਅੱਸੀ ਕੀ ਖਿਚਿਆ ਹੈ ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅੱਸੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਗਜ ਤੇ ਛਾਪਦੇ ਹਾਂ --ਹਾਇਕੂ ਵੀ ਇਸੇ ਹੀ ਤਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ---ਇਥੇ ਵੀ ਅੱਸੀ ਫੋਟੋ ਖਿਚਣੀ ਹੈ ਪਰ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਜਗਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅਖਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋ ਅੱਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅਖਾਂ ਨਾਲ ਖਿਚਿਆ ਹੈ ਉੱਸ ਨੂੰ ਕਲਮ ਨਾਲ ਕਾਗਜ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ --ਇਹ ਸਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਿਆ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ --
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਇਕੂ ਵਿਧਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਖਾਵਾਂ ਉਛਾਲਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਉਪਰਾਲਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਮਹਿਫਿਲ । ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਫਲ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ---ਸਿਰਫ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਸਾਰਥਿਕ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ ਮਹਿਫਿਲ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ:ਦੋਸਤੋ, ਹਾਇਕੂ ਮਹਿਫਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼, ਹਾਇਕੂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਾਹਕ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਬੇਹਤਰ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾਹੈ।, ਇਸ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਨਿਯਮ, ਨਿਯਮ ਬਨਾਉਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਪਿੰਜਰਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਹਾਇਜ਼ਨ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਬੇਸਿਕ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਸਿਰਫ ਨਿਯਮ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ ਹੀ ਮੁੱਖ ਰਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸਲਈ ਇਸ ਵਿਚ ਖੁਲ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਮੇ ਸਮੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਆਰਟੀਕਲ ਲਿਖਾਂਗੇ ਜੋ ਹਾਇਕੂ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਹਾਇਜ਼ਨ ਦੇ ਲਿਖੇ ਦਾ ਅਸਲ ਮੰਤਵ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੱਖ ਤੌਂ ਗੌਲਣਯੋਗ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਨਿਯਮ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਪੁਛਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈਕੇ ਸਿਰਫ ਉਸ ਪੁੱਛੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਸਿਖਣਾ ਹਾਇਜ਼ਨ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗੱਤ ਮਸਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿਤਨੀ ਚਾਹੇ ਸਮਗਰੀ ਵੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਂਵਾਂਗੇ। ਮਾਸਟਰ ਨਹੀ ਸਾਥੀ ਬਣਕੇ ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੋਧ ਤਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹੈ। 
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਮੰਚ ਤੇ ਆ ਕੇ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ  ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਬਧਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ  ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਿਨਾ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਰਹੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ 

ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਇਕੂ//Kavidarbar Haiku//              

ਰਮਈਆ ਵਸਤਾਵਈਆ  Ramayya Vastawaiyya

ਮੋਤੀ ਸਿਤਾਰੇ //Moti Sitare

ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ 2013--ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡੈਡੀਕੇਟਡ ਲੋਕ ਸਨ

 ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ  --ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਇਥੇ ਕੋਈ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡੈਡੀਕੇਟਡ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਸਦਕਾ, ਆਪਣੀ ਜੇਬ੍ਹ ਚੋਂ ਕਿਰਾਇਆ ਖਰਚ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੈਕਡ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਥੇ ਕੋਈ ਦੂਸ਼ਣ ਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਸਵੈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੇ ਗੱਲ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੜੇ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੋ ਵੀ ਬੁਲਾਰਾ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦਿ ਤਿੰਨ ਸ਼ੈਸ਼ਨ ਮੈਂ ਲਾਏ, ਸਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਟਾਲਾਂ ਦੁਆਲੇ ਜੁੜਨ ਵਾਲੀ ਭੀੜ ਨਹੀ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਉਪਰ ਸੱਭ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰਚੇ ਬਹੁਤ ਬੌਧਿਕਤਾ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰਚੇ ਤਾਂ ਲਿਖੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਗਏ,

ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਵਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਮਾਣਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਤਾੜੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਜਾਪਿਆ। 90% ਲੋਕ ਫੇਸ ਬੁਕ ਵਾਲੇ ਸਨ ਤੇ ਸੱਭ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਫੇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਕਫ ਸਨ, ਪਛਾਣਦੇ ਸਨ, ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਕਿਤੇ ਕਿਏ ਫੇਸ ਬੁਕ ਦੇ ਗਰੁਪਾਂ ਵਾਂਗੂ ਜੁੜੇ ਵੀ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਜੋ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਬਾਤ ਦਾ ਉਹੀ ਲਹਿਜ਼ਾ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਅਕਸਸਰ ਫੇਸ ਬੁਕ ਦੀ ਚੈਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਭੀੜ ਦੇਖੀ। ਮੈਨੂੰ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਭੀੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਰਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜੋ ਸਿਰਫ ਰੂਹ ਦੀ ਭੁੱਖ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫਰ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਸਿਹਰੇ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਜੀ, ਸਵੀ, ਹਰਲੀਨ, ਜਨਮੇਜਾ, ਗੁਰੀ, ਰਵੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੇਲਾ ਜਾਣ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਪਾਤਰ ਸਾਹਿਬ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਵਾਂਗ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਰਖ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਬਾਬੇ ਬੋਹੜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਲੈ ਕੇ ਖੜੋਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਫੇਸ ਬੁਕ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਰਸਤੇਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਪਾ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਧਾਅ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਕਵੀ ਨਵੇਂ ਸਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਨ, ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਰ ਗੱਲ ਸਾਰੀ ਬੌਧਿਕ ਸੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਸੀ। ਮੇਲਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਹੈ।---Gurdip Singh

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ ਅੱਜ ਤੋਂ

ਇਸ ਵਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ-2013

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਈ ਮੀਡੀਆ//ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੀਡੀਆ

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਕਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਠਕਾਂ, ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ ਅੱਜ ਤੋਂ

ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ

ਲੁਧਿਆਣਾ : 18 ਅਪ੍ਰੈਲ : (*ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫ਼ਰ)ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਆਦਾਰਾ ਸ਼ਬਦਲੋਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਭਰਵੇਂ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ -2013 ਮਿਤੀ 19 ਅਤੇ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਲੋਕ ਦੇੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਕਵੀ ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਵੀ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ ਉਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੁੰਗਰਦੇ ਕਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਨਾਂ ਦੇ ਕਵੀ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਦਵਾਨ ਇਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਕਰੀਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਰਸਮੀ ਉਦਘਾਟਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸ. ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਫਿਲੌਰ ਕਰਨਗੇ। ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਨ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇਣਗੇ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੋ੍ਰ. ਗੁਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਡਮੀ ਵਲੋਂ ਇਸ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਾਦ-ਚਿੰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪਸਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਕਵੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਕਵੀ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਡਾ. ਮੋਹਨਜੀਤ, ਡਾ. ਕੁਲਬੀਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਡਾ. ਰਮੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਡਾ. ਪਾਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਅੰਮਿ੍ਰਤਸਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਮਰੀਸ਼, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ ਗੁਰਤੇਜ ਕੁਹਾਰਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਆਦਮ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਵਿਜੇ ਵਿਵੇਕ, ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਗੁਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ, ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ, ਡਾ. ਯੋਗਰਾਜ, ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਖੀਵਾ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲ, ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ ਡਾ. ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ, ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਲਿੱਪੀ, ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਬਲਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸਿਮਰਨਜੋਤ ਮਾਨ, ਜਗਵਿੰਦਰ ਜੋਧਾ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਤੋਂ ਡਾ. ਸ. ਤਰਸੇਮ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਭਾਸ਼ੋ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ, ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਬਰਨਾਲੇ ਤੋਂ ਤਰਸੇਮ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੋਂ ਦੂਰ ਗਏ ਹੋਏ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚਾਰ ਗੋਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਨਵਤੇਜ ਭਾਰਤੀ, ਮਨਮੋਹਨ, ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ, ਕਮਲ ਦੇਵ ਪਾਲ, ਪਰਦੀਪ, ਰਾਣਾ ਰਣਦੀਪ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਲਾਮ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਲੋਟੇ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾ-�ਿਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਨ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਸੰਤ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਿਸ਼ਨਪੁਰੇ ਵਾਲੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਗਾਇਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਜਨਾਬ ਅਕਰਮ ਖ਼ਾਨ ਆਪਣੀ ਵਾਦਨ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁਜਾਹਰਾ ਕਰਨਗੇ। ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹਰ ਕਵੀ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਹੈ।

*ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫ਼ਰ ਉਘੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਇਰ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਹਨ 

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ ਅੱਜ ਤੋਂ

ਇਸ ਵਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ-2013

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਈ ਮੀਡੀਆ//ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੀਡੀਆ

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਕਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਠਕਾਂ, ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ

ਸੁਖਿੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਰਥਕ ਉਪਰਾਲਾ

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਮੀ ਸਮਾਗਮ ਪੰਜ ਮਈ ਨੂੰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮੌਕੇ 

ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਸੁਖਿੰਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੁਖਿੰਦਰ ਵੱਜੋਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਵੋ---ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੈ) ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋਵੋ----ਪਰ ਉਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ--ਜਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ---ਜੁਆਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ--ਚਿੱਟੀ ਦਾਹੜੀ ਦਾ ਮਿਹਣਾ------ਉਮਰ ਦੇ 

ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦਾ ਤਾਹਨਾ---ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ----ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੂੰ ਭੜਕਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ----ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਹੱਦੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕਲਮੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦਾ ਗੰਗਾ ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਗੱਲ ਹੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ---ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਮਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸੂਤਰਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ---ਇਹ ਖਾਸ ਪਾਤਰ ਕਦੇ ਬਾਂਦਰ  ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ--ਕਦੇ ਕੋਈ ਸੈਕਸੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸਿਗਰੇਟ ਦੇ ਕਸ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਕੋਈ ਸੁਹਣੀ ਜਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਫੋਟੋ----ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਝਨਾ ਔਖਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਨਾਲ ਔਰਤ ਜਾਂ ਫੇਰ ਸਿਗਟਾਂ ਪੀਂਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਭਲਾ ਕੀ ਸੰਬੰਧ-----ਪਰ ਥੋਹੜਾ ਜਿਹਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਕੋਈ ਸੰਗੀਤਕ ਸੁਰ ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ ਛੇੜੇਗੀ---ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਿਜਲੀ ਜਹੀ ਚਮਕੇਗੀ ਤੇ ਸਮਝ ਆ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਕੀ? ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ----ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰ---ਕੋਈ ਖਾੜਕੂ---ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ---ਜਾਂ ਕੋਈ  ਮਹਿਲਾ ਸੰਪਾਦਕ---ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਲਤੀਫੇ ਵਰਗੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੁੰਡ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ---ਬੜੀ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ---

ਜੇ ਕਦੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਹਾਇਕੂ ਵਾਂਗ ਮਿੰਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇੰ ਸੁਖਿੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਵੇ---ਇਸ ਸਫਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਬੜਾ ਹੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ--ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਦੁਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ----ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੀਰਾਂਦ। ਸੁਖਿੰਦਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਏਨਾ ਹੀ---ਪਲ ਪਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ   ਪੈੜ ਨੱਪਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ---ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਸੁਖਿੰਦਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਣਗੇ। ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ  ਵੀ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਿਆ ਹੁਣ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ----ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਯੋਜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ---ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਹੋਣਾ ਹੈ ਪੰਜ ਮਈ ਨੂੰ-ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮੌਕੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ। ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ 23 ਮਾਰਚ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ--ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮੋਸਾ ਪਾਲਿਟਿਕਸ। ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਕ ਹੋਣਗੇ--ਮੇਜਰ ਨਾਗਰਾ।--ਹੋਰ ਵੇਰਵਾ ਤੁਸੀਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ।--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ 

ਪੁਸਤਕ 'ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣੇ ਰੱਖੀਏ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਲੋਕ ਅਰਪਣ

ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾ.ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ

ਲੁਧਿਆਣਾ: (ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ): ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 84 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਮੁੜ ਪਰਤ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਧੇ ਨੇ ਇਸਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਖਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੇ ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨੇ ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਜਲਵੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਦੋਂ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚਲੀ ਦੂਰੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੇਹਦ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਆਉਂਦੀ 23 ਮਾਰਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ। ਉਸ ਦਿਨ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਕਲਮਕਾਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ  ਹੋਣੀ ਹੈ।
                  ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਸਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਉੇਘੇ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮ ਨਾਲ  ਸਿਗਮਾ ਕਾਲਜ ਆਫ ਨਰਸਿੰਗ ਵਿਖੇ 23 ਮਾਰਚ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਚਰਵਾਰ  ਨੂੰ ਰੂਬਰੂ ਰਚਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਗਮਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ ਚੰਦਰ ਭਨੋਟ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਡਾ. ਆਲਮ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਰਕਾਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ, ਟੀ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਗਾਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ ਭਨੋਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ  ਕਿ ਇਸ ਮੌਕੇ ਡਾ ਆਲਮ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਣਗੇ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਡਾ ਆਲਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਡਾ ਭਨੋਟ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਆਈ ਜੀ ਡਾ ਸ਼ਰਦ ਸਤਿਆ ਚੌਹਾਨ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਣਗੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਗਮਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਡਾ  ਸਤਪਾਲ ਭਨੋਟ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਣਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡਾ ਆਲਮ ਦੀ ਨਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪੁਸਤਕ 'ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣੇ ਰੱਖੀਏ' ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ । 

ਕਿਥੇ ਹਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ 4 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਖਰੜੇ ?

ਕਮਿਉਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਕਹਿਣਾ ਬਦ-ਤਮੀਜ਼ੀ

''ਜਿਉਣ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ'' ਦਾ ਕਵੀ:ਪਾਸ਼//--ਜਸਪਾਲ ਜੱਸੀ

ਬਦਲਵੀਆਂ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਈ ਮੀਡੀਆ//ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੀਡੀਆ

ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ

ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਓ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਾਂ-ਜਤਿੰਦਰ ਪਨੂੰ

 'ਹਾਥਿ ਪਿਛੋੜੈ ਸਿਰ ਧੁਣੈ ਜਬਿ ਰੈਣਿ ਬਿਹਾਈ'

'ਜਾਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ'

ਚਰਚਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਹੋਈਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ 

ਡਾ  ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਟੀਆ, ਹਰਭਜਨ ਖੇਮਕਰਨੀ, ਗੁਰਪਾਲ ਲਿਟ  ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ ਨਰਿੰਜਨ ਤਸਨੀਮ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ 

ਕਲਮ ਰਾਹੀਂ ਖਰੀਆਂ ਖਰੀਆਂ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰ ਸੈਨ ਮੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣਦਿਆਂ 

ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਮਿਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਦੂਤ ਅਣੁ ਵੀ ਸੀ ਨਾਲ ਹੀ ਨਜਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਲੇ ਅਤੇ ਡਾ ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ (ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ: ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ )

ਲੁਧਿਆਣਾ: 17 ਮਾਰਚ (ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ।  ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਰੋਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਓਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਹਾਜਿਰ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚਾਰੇ। ਕਰਨਾਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗ, ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ  ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੰਜੀਵਤ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਿੰਦੀ ਪਰਚੇ ਸਾਰਿਕਾ ਦਾ ਲਘੁ ਕਥਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਛਾਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਟਰ ਏਨਾ ਜਿਆਦਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਕ ਵੀ ਇਸੇ ਵਿਧਾ ਤੇ ਛਾਪਣਾ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰ ਸਦੋਸ਼ ਹੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਿੰਦੀ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਲਘੁ ਕਥਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ''ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਕਾਂ ਜਾਂ ਗਿੱਠਾਂ ਨਾਲ ਨਾਪਣਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਧਾ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਕੈਨਵਸ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਫਿੱਟ  ਹੈ ਜਮਾ ਦਿਉ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਜਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਗੀ ਰਚਨਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਠਕ ਦਾ ਕੱਦ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਸਕਾਰਤਮਕ ਅਸਰ ਪਵੇ।'' ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਰਨਾਲ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗ ਅਤੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਚਿੰਤਕ ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੰਜੀਵਤ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
ਸ੍ਰੀ ਮਿੱਤਰ ਸੈਨ ਮੀਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਿੰਨੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਵਿਧਾ-ਵਿਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਨਰਿੰਜਨ ਤਸਨੀਮ ਨੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਖੇਪਤਾ ਹੀ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਪਾਲ ਲਿੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਅਣੂ' ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਣੂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਅੰਕ ਸੰਨ 1972 ਵਿਚ 'ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ' (ਵਿਦਰੋਹੀ ਰੰਗ) ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ ਮੌਕੇ ਡਾ. ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ 'ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਵਿਹੂਣੀ ਰਚਨਾ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾ ਸਕਦੀ। ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਆਕਾਰ ਲਘੂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਕਹਾਣੀ ਰਸ ਵੀ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਪਲ ਦਾ ਕਲਾਤਮਿਕ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। 
'ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ' ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਡਾ. ਨੈਬ ਸਿੰਘ ਮੰਡੇਰ ਨੇ ਅਜੋਕੀ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿੱਤੀ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਪਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਪਰੰਤ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੇਸ਼ੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮਰਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਧੀਨਗੀ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ।
''ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਜਿਥੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਜ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਉਮਰ ਲਈ ਇਕ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਕੱਲਾਪਨ ਹੈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।'' ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਚੇ 'ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ' ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹੇ।
ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਸ੍ਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ ਨੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਇਹ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਣਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਰਚਿਆਂ ਉਪਰ ਭਖਵੀਂ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਰਵਸ੍ਰੀ ਸੂਫ਼ੀ ਅਮਰਜੀਤ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਖੇਮਕਰਨੀ, ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਰਾਣਾ ਆਦਿ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤ੍ਰੈਲੋਚਨ ਲੋਚੀ, ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ, ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ, ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ, ਪ੍ਰੋ. ਮਹਿੰਦਰਦੀਪ ਗਰੇਵਾਲ, ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰਣਜੀਤ ਆਜ਼ਾਦ ਕਾਂਝਲਾ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ, ਧਰਮਪਾਲ ਸਾਹਿਲ, ਕਰਮਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਭਾਟੀਆ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਨ, ਬਲਕੌਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹਲ, ਬਰਿਸ਼ ਭਾਨ ਘਲੋਟੀ, ਵਿਵੇਕ, ਸੁਖਵੰਤ ਮਰਵਾਹਾ, ਬਲਰਾਜ ਕੋਹਾੜਾ, ਗੁਰਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਗਰੇਵਾਲ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਧੀਮਾਨ, ਪ੍ਰੋ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਹਰਬੰਸ ਮਾਲਵਾ, ਲੀਲ ਦਿਆਲਪੁਰੀ, ਚਮਕੌਰ ਘਣਗਸ, ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੜੈਚ, ਇੰਜ. ਡੀ.ਐਮ.ਸਿੰਘ, ਦੀਪ ਦਿਲਬਰ, ਪ੍ਰੋ. ਉੱਤਮਦੀਪ ਕੌਰ, ਦਲਬੀਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਵਸੀਮ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਜਵੱਦੀ, ਇੰਜ. ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਰੋਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਭਵਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਦੀ ਲੋੜ:ਕਾਮਰੇਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਤ

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਈ ਮੀਡੀਆ//ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੀਡੀਆ

ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ

ਕਮਿਉਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਕਹਿਣਾ ਬਦ-ਤਮੀਜ਼ੀ

ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਹੈ- ਡਾ.ਐਸ.ਐਲ.ਵਿਰਦੀ

ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਓ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਾਂ-ਜਤਿੰਦਰ ਪਨੂੰ

 'ਹਾਥਿ ਪਿਛੋੜੈ ਸਿਰ ਧੁਣੈ ਜਬਿ ਰੈਣਿ ਬਿਹਾਈ'

'ਜਾਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ'

ਚਰਚਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਹੋਈਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ

ਅਸੀਂ ਬੰਦਿਸ਼ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ, ਮਗਰ ਇਹ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ,

ਅਸੀਂ ਬੰਦਿਸ਼ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ, ਮਗਰ ਇਹ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ,

ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲੈਂਦੇ, ਕਿਨਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ !

ਥੰਮਣ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ

ਜਨਾਬ ਥੰਮਣ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਕੇ ਅਤੀਤ ਦਾ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਆਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ  ਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਫਿਲਹਾਲ ਏਨਾ ਈ ਕਿ ਜਿਸ ਗਜ਼ਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਫਲਤਾ ਪਿਛੇ ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਗਜ਼ਲਕਾਰ ਡਾਕਟਰ ਐਚ ਐਸ ਲਾਲ ਦੇ ਉੱਦਮ ਉਪਰਾਲੇ ਹੀ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ  ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਭੁਪਾਲ, ਐਸ ਕੇ ਸ਼ਰਮਾ, ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛਾਬੜਾ, ਮਰਹੂਮ ਮਿੱਤਰ ਹਰਦਿਆਲ ਕੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੱਜ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਮਿਠਾਸ ਭਰੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਣ ਫਿਰੋਜਪੁਰ  ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੀ ਬੜਾ ਸਾਹਿਤਿਕ ਸੀ। ਜਨਾਬ ਹਮਦਰਦ ਸਾਹਿਬ, ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਖਤ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਗਜਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਸ ਆਯੋਜਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਗਜਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਡਾ. ਲਾਲ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਯਾਦ ਸਾਂਭੀ ਪਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਜਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।  --ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ  

ਥੰਮਣ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ
Posted On September - 23 - 2012

1976 ‘ਚ ਕੇਂਦਰੀ ਯੁਵਕ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ਦਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਜਨਾਬ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਖਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਖੂ ਨਜ਼ਰ ਨੇ ਥੰਮਣ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ‘ਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਤਾਖਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਡ਼ੇ ਹੁਲਾਸ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ-ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਤੌਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗੀਤ, ਨਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਲਮ ਅਜ਼ਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। --ਸੁਰਜੀਤ ਜੱਜ   

(1)

ਜਦ ਵੀ ਸੋਚੀਂ ਪਾਇਆ ਹੱਥ।
ਕੱਖ ਨਾ ਮੇਰੇ ਆਇਆ ਹੱਥ।
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥਲ ਕੀਤਾ ਹੈ,
ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੱਥ।
ਹੱਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਛੱਡਿਆ,
ਮੁਡ਼ ਕੇ ਹੱਥ ਨਾ ਆਇਆ ਹੱਥ।
ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ,
ਨਖ਼ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਹੱਥ।
ਯਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਦ ਆਈ,
ਝੱਟ ਸੀਨੇ ‘ਤੇ ਆਇਆ ਹੱਥ।
ਕਿਸਮਤ ਧੁਰ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਏ,
ਲੱਖਾਂ ਵਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੱਥ।
‘ਸੈਣੀ’ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋ ਉੱਠਿਆ,
ਉਨ੍ਹਾਂ-ਹੱਥ ਪਰਾਇਆ-ਹੱਥ।
(2)

ਕਦੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਖਾਤਿਰ, ਕਦੇ ਕੁਝ ਸੂਰਜਾਂ ਖਾਤਿਰ।
ਮੁਹੱਬਤ ਨੱਚਦੀ ਵੇਖੀ ਮੈਂ, ਕੁਝ ਕੁ ਟੁਕੜਿਆਂ ਖਾਤਿਰ।
ਅਸਾਡੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਖ਼ਤੀ ‘ਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ,
ਅਸਾਂ ਨੇ ਉਮਰ ਲਾਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗਿਰਗਿਟਾਂ ਖਾਤਿਰ।
ਸਾਬਤ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੋਕੀਂ ਵੇਖਦੇ ਅਕਸਰ,
ਤਰੱਦਦ ਕਰੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵੀ, ਤਿੜਕਿਆਂ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਖਾਤਿਰ।
ਅਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਤੁਸਾਂ ਲਲਕਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ,
ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਅ ‘ਤੇ ਲਾਵਾਂਗੇ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਖਾਤਿਰ।
ਅੱਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਰੋਟੀਆਂ ਸੇਕਣ,
ਮਾਰੇ ਹੂਕ ਨਾ ਕੋਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਕੀਮਤਾਂ ਖਾਤਿਰ।
ਸਮੁੰਦਰ ਤੈਰ ਕੇ ਆਇਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਚੀਰਦਾ ਆਇਆਂ,
ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਿਆ ਹਾਂ, ਨਿੱਘੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਖਾਤਿਰ।
ਸੁਣਿਐ ਓਸ ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੈ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਸੁਰਖੀਆਂ ਅੰਦਰ,
‘ਸੈਣੀ’ ਭਟਕਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਬੈਸਾਖੀਆਂ ਖਾਤਿਰ।
(3)
ਸਹਾਰਾ ਢੂੰਡ ਨਾ ਐਵੇਂ, ਸਹਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਜੀਣ ਲਈ ਸਾਹ ਵੀ, ਉਧਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਸਾਡੀ ਰੀਝ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਮਸਾਂ ਹੀ ਚਹਿਚਹਾਏ ਨੇ,
ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਲੈ ਮੁੜੇ ਫਾਹੀਆਂ, ਇਹ ਕਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਹਨੇਰੇ ਸਾਥ ਲੱਭਣ ਦੀ, ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਬਾਤ ਪਾਈ ਹੈ,
ਕਿਸੇ ਜਿਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲਈ, ਇਹ ਹੁੰਗਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਸੀਂ ਬੰਦਿਸ਼ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ, ਮਗਰ ਇਹ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ,
ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲੈਂਦੇ, ਕਿਨਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਹੋਵੇ ਕੂਕਦੀ ਬਾਗੀਂ ਜੇ ਕੋਇਲ ਤਾਂ ਹੀ ਸਭ ਅੱਛਾ,
ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਬੋਲਦੇ ਉੱਲੂ, ਉਹ ਢਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕੰਧਾਂ ਤਿੜਕ ਜਾਵਣ ਦਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੋਖਲਾ ਹੁਣ ਕਿਉਂ,
ਬਣੇ ਹੋਏ ਰੇਤ ਦੇ ਅਕਸਰ, ਚੁਬਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਗਲੀ ਜੇ ਯਾਰ ਦੀ ਆਉਣਾ, ਤਲੀ ‘ਤੇ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਆ,
ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਹੈ ‘ਸੈਣੀ’, ਤਾਂ ਲਾਰੇ ਠੀਕ ਨੲ੍ਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ ਅੱਜ ਤੋਂ

ਇਸ ਵਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ-2013

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਲੋਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੈਮੀਨਾਰ

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਈ ਮੀਡੀਆ//ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੀਡੀਆ

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਕਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਠਕਾਂ, ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ

ਫਿਲਮ ਜਾਗਤੇ ਰਹੋ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦੀ ਪੁਸਤਕ

ਡਾਇਰੈਕਟ ਦਿਲ ਸੇ- ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿੰਮੀ ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ

ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਆਈ ਸੀ- ਜਾਗਤੇ ਰਹੋ। ਤਕਰੀਬਨ ਤਕਰੀਬਨ ਇਹ ਸਾਰੀ ਫਿਲਮ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਲਭ ਰਹੇ ਨਾਇਕ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੀਰੋ ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਤੇ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਪਿਆਸੇ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਬੰਦੇ ਮਤਲਬ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਤਸਵੀਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਰੂਪਤਾ ਅਤੇ ਦੋਗਲੇਪਨ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਇਹ ਫਿਲਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪਸੰਦ ਵੀ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਖੋਹ੍ਲਦੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹੰਦਾ ਸੀ।  ਅੱਜ ਅਚਾਨਕ ਇਸਦੀ ਯਾਦ ਆਈ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿੰਮੀ ਭਾਟੀਆ  ਦੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੈਰਗਾਹ ਪੜ੍ਹਕੇ। ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚਦੀ ਹੈ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਫੁਹਾਰੇ ਦੀ। ਫੁਹਾਰਾ ਰਾਤ ਦੀ ਖਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕਲਾ ਖੜਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ  ਅੱਜ ਕੌਣ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਬਜੁਰਗ ਬੀਬੀ ਜਿਸਦੀ ਨੂੰਹ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਸਮੇਤ ਅਨ੍ਰੀਕਾ ਘੁੰਮਣ ਗਈ ਹੈ  ਆਖ ਗਈ ਹੈ--ਘਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਓ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇਹ ਫੁਹਾਰਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਕੀਕੀ ਤਸਵੀਰ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੜੇ ਹੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ  ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਪਰੀ ਨਾਮੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥੋਂ ਮਰਦਿਆ  ਦੀ  ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰਾ ਸੁਆਲ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ: 
ਜੇ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਸਿਲਸਿਲਾ 

ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ   

ਤਾਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਜਗ ਤੋਂ 

ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਹੈ ਜਾਣਾ 

ਚੱਲੇਗੀ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ  ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 

ਆਓ ਬਦਲ ਦੇਈਏ 

ਆਪਣੀ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ। 

ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਦੀ ਹੈ:

ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ 

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ 

ਫਿਟ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ 

ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੋਫਟ ਵੇਅਰ 

ਤੁੰਨ ਤੁੰਨ ਕੇ ਭਰ ਰਹੇ ਨੇ। 

ਨੌਕਰੀਆ ਚ ਹੁੰਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਿਰਤ ਨਾਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤ ਕੋਲੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ: 

ਕੀ ਲੈਣਾ ਨੌਕਰੀਆਂ ਚੋਂ  

ਇਹਨਾਂ ਲੁੱਟ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ  ਚੋਂ...

---

ਮੈਂ ਬਣਕੇ ਕਾਬਲ ਕਿਰਤੀ 

ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਕਰਤ ਕਰਾਂਗਾ 

ਬਸ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਸੀ ਖਾ ਕੇ 

ਪ੍ਰਭੁ ਭਾਣੇ ਨੂੰ ਜਰਾਂਗਾ।

ਥਾਂ ਥਾਂ ਹੁੰਦੇ ਕਤਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰਖਿਅਤ ਸਮਾਜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਆਲ ਦੇ  ਵਿੱਚ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ;

ਪੁੱਛਿਆ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਫਿਰ ਇਕ ਸੁਆਲ- 

ਭਲਾ ਕੁੱਤਾ ਤਾਂ ਸੀਗਾ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਵੈਰੀ।

ਕੀ ਬੰਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬੰਦੇ ਦਾ ਵੈਰੀ? 

ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਤੇ ਦੁਧ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਫੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰਾ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ  ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਵਤ ਤੇ 

ਪਾਰਵਤੀ ਸੰਗ ਬੈਠੇ 

ਬੇਚੈਨ ਸ਼ਿਵਜੀ 

ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ 

ਕਿਓਂ ਮੇਰੇ ਭਗਤ 

ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ 

ਐਨਾ ਦੁਧ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਡੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਨੇ?

ਕੀ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ 

 ਮਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੀਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ 

ਤੇ ਦੁਧ ਦੇ ਘੁੱਟ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ 

ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ 

ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਨੀਂ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ?

ਏਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲਾਫਿੰਗ ਬੁਧਾ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਬੋਝ, ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ, ਗਿਰਗਟਾਂ,ਰਾਵਣ ਦਹਿਣ  ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਸ਼ਾਇਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੈਲਬੋਰਨ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ  ਨਜ਼ਰੀਆ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦਾ  ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ  ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਵੀ  ਧਰਤੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪਾਠਕ ਵੀ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ  ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਖੁਦ ਤਜਰਬਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖ ਲਓ।

ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਰਵਰਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ-ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ 60 ਕੁ ਸਫਿਆਂ ਵਿੱਚ 30 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਹੈ ਸਿਰਫ 100 ਰੁਪਏ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾ ਦਿਲ ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਆਖਦਿਆਂ ਹਨ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਖੋਖਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਉਲਝਣਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀਆਂ। ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਦਮ ਹੈ।ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪਰ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਇਸਦੀ ਕਮੀ ਕਾਫੀ ਖਟਕਦੀ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੁਸਤਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਲੂਣਦੀ  ਵੀ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ 

ਡਾਇਰੈਕਟ ਦਿਲ ਸੇ- ਵਿੰਮੀ  ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ 

ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਇਕੱਲੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਲਡ਼ਾਈ ਨਹੀਂ

Sat, Feb 9, 2013 at 10:30 PM
ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਸੂਹਾ ਗਡ਼੍ਹਦੀਵਾਲਾ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ
ਦਸੂਹਾ:(ਏ.ਐਸ.ਮਠਾਰੂ ): ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਸੂਹਾ ਗਡ਼੍ਹਦੀਵਾਲਾ (ਰਜ਼ਿ) ਵਲੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਲੇਖਕ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਦਮਪੁਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਲਿਟਲ ਫਲਾਵਰ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦਸੂਹਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੰਜੀਵ ਮੋਹਨ ਡਾਬਰ , ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਸੋਈ , ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢੀਡਸਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਭਾਗ ਮੱਲ ਹਾਜਰ ਹੋਏ । ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਦਮਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨੀ ਪੈਣੀ ਹੈ । ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ “ ਕਲਮੀ ਰਮਜ਼ਾਂ ” ਵੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ । ਆਦਮਪੁਰੀ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ' ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ' ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ, ਹੈਲੋ ਦੇਖੋ ਪੰਜਾਬ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਆਦਿ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈਆਂ । ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਮਪੁਰੀ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਮੈਮੇਂਟੋ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਸੂਹਾ ਗਡ਼੍ਹਦੀਵਾਲਾ (ਰਜਿ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਸੂਹਾ ਸਟੇਜ ਸੰਚਾਲਨ ਬਾਖੂਬੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹਰੇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਜਮੀਰ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ । ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਡ਼ਾ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਬੇਮੁਖਤਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਦੇ ਨਿੱਘ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਸੁੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣਾ ਬਡ਼ਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ । ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੋਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤ ਤਹਿਤ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤਤਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟਾਇਆ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਉਪਰਾਲੇ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜਗਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।ਸਾਹਿਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ,ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਪ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਸੂਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਇਕੱਲੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਲਡ਼ਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਲਡ਼ਾਈ ਹੈ । ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਡੱਪਣ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦਰ ਖੁੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ । ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਐਕਟ ਜਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ,ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਤਰੇਈ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਸੂਰਵਾਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਹੀ ਨਹੀਂ , ਸਗੋਂ ਅਸੀ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਕਸੂਰਵਾਰ ਹਾਂ ,ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਡਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਦੂਹਰੇ ਮਾਪ-ਢੰਡਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਹੈ । ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜ ਦੇ ਸਵਾਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰੇਕ ਪੰਜਾਬ , ਸਾਹਿਤਕਾਰ , ਸਿਆਸਤਦਾਨ,ਅਧਿਆਪਕ,ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ  ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਰਥਕ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਜੀਦਾ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹਿਦੇ ਹਨ । ਉੱਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ , ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰੁੱਖ ਅਪਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਕੋਤਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਝੰਜੋਨਣ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਹੈ। 
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 'ਜਿੰਦਗੀ', ਇੰਦਰਜੀਤ ਕਾਜ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ' ਚੰਦਾ ਮਾਮਾ ', ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਬੋਦਲ ਨੇ ' ਜੱਗ ਦੀ ਸੁੱਚਮ', ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇਕਨਾਮਾ ਨੇ 'ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਰਸਾ' ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ । ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ, ਸੁਖਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਸਫਰੀ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ । ਪਿੰਸੀਪਲ ਨਵਦੀਪ ਦਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਮੌਕੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੁਰਿਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ, ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ, ਮੈਡਮ ਸੋਨੀਆ, ਨੀਤੂ ਬਾਲਾ, ਕੁਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰੀ, ਪਰਵੀਨ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ, ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਕੌਰ, ਪਰਦੀਪ ਰੱਤੂ, ਸਰਜੀਵਨ ਕੁਮਾਰ, ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ ।     --ਏ.ਐਸ.ਮਠਾਰੂ