AIR VBS on Tuesday 10th November 2026 at 6:12 PM Regarding 14th Anniversary of AIR Ludhiana
ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਈ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ
ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਈ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ
*Reetu Kalsi on Friday 5th November 2026 at 16:35 Regarding November 1984
FIR ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ RSS ਨਾਲ ਜੁੜੇ 49 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ FIRs ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਂ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਜੈਨ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ FIR No. 315/92, 18 ਜੂਨ 1992 — ਦੰਗਾ, ਡਕੈਤੀ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਯਤਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ। ਇਸੇ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਜੈਨ ਨੇ 1980 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਲਈ ਖੂਬ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਦ ਸਭ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਅਗਸਤ 2005 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1984 ਦੀ ਦੁਖਦ ਘਟਨਾ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੀਜੇਪੀ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਹੈ।
ਜੇ ਯਾਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨੇਤਾ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਬਾਰੇ ਤਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਰਵੀ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਇਸ ਕਦਰ ਦਲਦਲ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸਿੱਖ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੋਣਾ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 1991 ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੀਲੀਭੀਤ ਵਿੱਚ 10 ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਤਾਂ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। 12 ਜੁਲਾਈ 1991 ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਹੁਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਬੱਸ ਨੂੰ ਪੀਲੀਭੀਤ ਦੇ ਕਛਲਾ ਘਾਟ ਨੇੜੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬੱਸ ਵਿੱਚੋਂ 11 ਸਿੱਖ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਲਿਆ, ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਰਾਤ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ (13 ਜੁਲਾਈ) ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਪੀਲੀਭੀਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥਾਣਾ ਖੇਤਰਾਂ (ਬਿਲਸੰਡਾ, ਨਿਊਰੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਨਪੁਰ) ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ (SP) ਆਰ.ਡੀ. ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕ 'ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀ' ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ 11ਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ (ਇੱਕ 15 ਸਾਲਾ ਕਿਸ਼ੋਰ) ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਲਾਪਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 15 ਮਈ 1992 ਨੂੰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ (CBI) ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਝੂਠੀ ਪਾਈ ਗਈ।
ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 'ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਮੈਡਲ' ਪਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਫਰਜ਼ੀ ਐਨਕਾਊਂਟਰ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਐਨਕਾਊਂਟਰ ਨੂੰ 'ਫਰਜ਼ੀ' ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ 47 ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। ਕੋਰਟ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੰਮਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੜਿਆ, ਇਹ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਮੋਦੀ ਜੀ ਜੋ ਬੇਹੱਦ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 5,000 ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ ਕੱਛ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਬੰਜਰ ਅਤੇ ਰੇਤਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਪਜਾਊ ਬਣਾਇਆ। 1973 ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਂਗਰਸ-ਸ਼ਾਸਿਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦ ਕਾਰਵਾਂ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜੀ ਲੇਖ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛਪਦੇ ਹਨ, ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ। ਇਸੇ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਕਾਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਿਤਾ ਸਕਸੈਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤ-ਪੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਫੋਕਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ 2019 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੇਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੁਮਲਾ ਹੈ ਜੋ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਸਾਤੀ ਡੱਡੂਆਂ ਵਾਂਗ।
ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਨਾਜੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਰਤਨ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੇਖ 'ਮੋਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸੋਲ ਸਰਚਿੰਗ' ਜੋ ਕਿ 8 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਮਾਮ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ। ਬਸ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਾਨ-ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ, ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਪਠਾਨ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹਾਂ" ਇਹ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਦੰਗੇ।
--ਰੀਤੂ ਕਲਸੀ
WhatsApp on Monday 19th October 2026 at 17:33 Regarding Threat to Shahi Imam Punjab
ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਮ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੌਣ ਹਨ?
ਲੁਧਿਆਣਾ>>19 ਅਕਤੂਬਰ 2026>>(ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਡੈਸਕ)::
Harmel Singh Cholta on [15/10, 17:49]
ਖਰੜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ਼
ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਖਰੜ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਬੰਦ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਸਾੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਅਣਹੋਣੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ੲਿਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਖਰੜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਤੇ ਜਾਮ ਲਾ ਕੇ ਨਿਖੇਦੀ ਕੀਤੀ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਮੁਰਦਾਬਾਦ, ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਮੁਰਦਾਬਾਦ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਜਿੰਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਹਰਿਆਂ ਹੇਠ ਅਸਮਾਨ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਬੰਦ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਪਾਰਟੀ ਤਹਿਸੀਲ ਖਰੜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਕਾਮਰੇਡ ਹਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਚੋਲਟਾ ਨੇ ਇਸ ਅਣਹੋਣੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਖਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਖੁਲ੍ਹੇ ਆਮ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੋਸ਼ੀ ਸਮਾਜਸੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਆਮ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਨੋਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਫੇਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬੱਦ ਤੋਂ ਬਦਤਰ ਹੁੰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
Nirmal Jaura on Monday 12th Oct 2026 at 6:11 PM Regarding Honoring Film Unit Punjab Screen
ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣਾ
ਇਸ ਚੰਗੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦੈ–ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਕ-ਮਹਿਬੂਬ ਕਲਾਕਾਰ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ , ਸਭਿਆਚਾਰ , ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਅਸਲੀ ਕਲਾ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਾਰਥਿਕ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਵੇ । ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਰਵਾਂ ਪਿਆਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਰੰਗਮੰਚ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ‘ਇਹ ਦਿਨ ਰੋਜ਼ ਨੀ ਆਉਣੇ’ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਸਨਾਮਾਨ ਸਮੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮਾਂ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਪੈਸੇ ਕਮਾੳੇੁਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਸ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਰਿਣੀ ਰਹਾਂਗਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦੇਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇੇ ਮੇਰੀ ਟੀਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਇਹ ਦਿਨ ਰੋਜ਼ ਨੀ ਆਉਣੇ’ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੀਤ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫਿਲਮ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਦੀ ਹੈ।
ਮਾਲਵਾ ਰੰਮਗਮੰਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ‘ਇਹ ਦਿਨ ਰੋਜ਼ ਨੀ ਆਉਣੇ’ ਫਿਲਮ ਬਣਾਕੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਗੱ1ਲ ਹੈ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਅਵਨਾਸ਼ ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਚੰਗਾ ਹੀਰੋ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਾਲਵਾ ਰੰਗਮੰਚ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੀਤ ਸੇਖੋਂ,ਹੀਰੋਇਨ ਹੀਰ ਅੱਛਰਾ ,ਅਰੁਣਾ ਬੈਨੀਵਾਲ ਅਤੇ ਸੁਖਮਣੀ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ‘ਇਹ ਦਿਨ ਰੋਜ਼ ਨੀ ਆਉਣੇ’ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੀਤ ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ।
M S Bhatia on 11 th October 2026 at 22:44 Regarding Guru Guru Nanak Dev Ji//Punjab Screen
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋੜ ਸੀ
---ਐਮ ਐਸ ਭਾਟੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਖਤ >>ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਮੀਡੀਆ>>
ਸੰਤ ਕਬੀਰ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ, ਸੰਤ ਤੁਕਾਰਾਮ, ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਤਾਂ-ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੂੜੀਵਾਦ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਇੱਸੇ ਵੱਡੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋੜ ਸੀ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਬਗਾਵਤੀ ਸੋਚ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਜਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮਨੁੱਖ ਸੀ—ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ।
“ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਨਾਮ ਜਪੋ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕੋ” ਦੀ ਜੀਵਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਅਤੇ ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਾਖੀ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਜਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਡਰ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਰਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਿੰਮਤ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜਬਰ ਵਿਰੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜਬਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਜਬਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਂਦਿਆਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਇਸ ਪੂਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਾਲ ਸੀ—
ਕੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਬਰ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ—ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਨਾ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ
ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੁੱਟ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ, ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ।
ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਨੇਕਾਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ, ਦਮਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ ਦਿੱਤਾ—ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਸੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਤੱਤ ਦੀ ਰਾਖੀ
ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਮਾਜਕ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਧਦੀ ਰਹੇ;
ਕਿਰਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਜਾਰੀ ਰਹੇ;
ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਾਤੀ ਵਿਤਕਰਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ;
ਔਰਤ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਾ ਮਿਲੇ—
ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਾਂ?
ਇੱਥੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੱਤ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਤੱਤ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਕਿਰਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬੁਰਾਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਖੱਬੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਗ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ-ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵਿਰਾਸਤ ਕਿਸ ਦੀ?
ਅੱਜ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਅਸੀਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਜਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਾਂ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ?
ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਂ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਰਤ, ਬਰਾਬਰੀ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਅਤੇ ਜਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਲੋਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਲੁੱਟ, ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਜਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਇਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ; ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
GS G on 6th Oct 6, 2026 at 12:13 PM Regarding Book Release
ਮਰਹੂਮ ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਕਿਤਾਬ “ਪਾਇਲ” (ਸੱਰੀ)ਕੈਨੇਡਾ 'ਚ ਲੋਕ ਅਰਪਣ
News Email on 4th October 2026 at 6:08 PM Regarding Gurmat Samagam
ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਉਚੇਚ ਨਾਲ ਪੁੱਜੀਆਂ