Showing posts with label ਵਿਸ਼ੇਸ਼. Show all posts
Showing posts with label ਵਿਸ਼ੇਸ਼. Show all posts

Tuesday, September 10, 2013

Sexual Grooming.....ਏਹੋ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ//Kulwant Singh Dhesi

Tue, Sep 10, 2013 at 4:09 PM
ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹੋ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਓ;           -ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 
ਮੈਂ ਤੋਂ ਆਈਨਾ ਹੂੰ ਮੇਰੀ ਅਪਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਹੈ !
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖ ਧੀਆਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਕੈਂਡਲ 
ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਵਲੋਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੱਗ ਜਾਹਰ 
Art Work Courtesy 
Kulwantsinghdhesi@hotmail.com
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਮੀਡੀਏ ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ‘ਇਨਸਾਈਡ ਆਊਟ’ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਨਸਨੀ ਖੇਜ਼ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੜਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਸੂਮ ਸਿੱਖ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦਾ ਬੜਾ ਹੀ ਵਹਿਸ਼ੀ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਸ: ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਤੋਂ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਕਮੀਨੇ ਅਤੇ ਦਰਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਲਿਆ ਸਕਣ ਜੋ ਕਿ ਮਾਸੂਮ ਸਿੱਖ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਮੇਲ ਕਰਕੇ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਕਿਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੰਡੇ ਸਿੱਖ ਬੱਚੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਵਲੋਂ ਚਾਰ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਲਪਿਤ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—
ਇਸ ਭਿਅੰਕਰ ਸਾਜਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਖਸ਼ੀ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੌਂ ਤੋਂ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਨਬਾਲਗ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ ਜਸਵਿੰਦਰ ਨਾਮ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੇ ਜਾਅਲੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਕੜਾ ਅਤੇ ਖੰਡਾ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਉਹ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਹਫੇ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫੋਨ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਇਹ ਕੁੜੀ ਸਕੂਲੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਡਰਿੰਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਐਸੀ ਦਵਾ ਪਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੀਂਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਾਗ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਵਸਤਰ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਦੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਲੈਕ ਮੇਲ ਕਰਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀ ਉਸ ਕਮੀਨੇ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦਵੇਗਾ। ਕਰੀਬ ਡੇੜ ਸਾਲ ਡਰਦੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਨਰਕ ਭੋਗਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾਂ ਦੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਸੀ ਕਿਓਂਕਿ ਰਾਜ਼ ਦੇ ਖੁਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁੜੀ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣਾਂ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕਸੂਰ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਇਸ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਜਸਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਦਫਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਹਰ ਰੋਝ ਹੀ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਾਪੇ ਸਖਤ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਿਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਐਸੇ ਰਾਜ਼ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਮਖੌਟੇ ਕਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੱਦਤ ਲੈ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਸੋ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਾਰਦਿਆਂ ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਰਨਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਮਖੌਟੇ ਵਿਚ ਸੰਗੀਨ ਦੋਸ਼ੀ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਤਾਂ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਲਾ ਕੇਸ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਮ ਦੀ ਬੱਚੀ ਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੰਡਾ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਕੜੇ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਦਾ ਢੋਂਗ ਰਚਾਉਣ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਵੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਤੋਹਫੇ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਐਸੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਲਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਮੇਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋ ਸਕਣ। ਇਸ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਵਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਸਿਖਰ ਉਦੋਂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਕੇ ਵੇਸਵਾਗਿਰੀ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਵਾਉਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਵੇਰ ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਬਸ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਾਹਕ ਭੁਗਤਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਬਦਨਸੀਬ ਬੱਚੀ ਇਸ ਪਾਪੀ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੜਕੀ ਜੋ ਲੰਡਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ 120 ਮੀਲ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਕਮੀਨਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਬੱਚੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੱਖ ਵੀ ਨਾਂ ਕੀਤਾ। 16 ਸਾਲਾ ਕੁਲਵੰਤ ਨਾਮ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੁਜ਼ਰਮ ਦਾ ਨਾਮ, ਕਾਰ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਐਡਰਸ ਵਗੈਰਾ ਖੁਦ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਕੁਝ ਹਰਕਤ ਵਿਚ ਆਈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤਣਾਓ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੁਲਿਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਇੰਤਹਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅੇਸੇ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੇਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਐਸੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਨਰਕੀ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੇਹੱਦ ਪੀੜਾ ਸਮੇਂ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬਾਪ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਮਿਲੇ ਜਦ ਕਿ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਊਣ ਲਈ ਇਕੱਲੇ ਇਕਹਿਰੇ ਜੱਦੋ ਜਹਿਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਜਸ਼ਾਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਝੂਠੇ ਭੇਖ ਨਾਲ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਾ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਦੇ ਬਲੈਕ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮ ਕਾਊਂਸਲ ਆਫ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਆਗੂ ਇਬਰਾਹਿਮ ਮੋਗਰਾ ਨੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਕੁਕਰਮ ਨੂੰ ਭੰਡਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੁਕਰਮ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੰਡੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਮੋਗਰਾ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਕੇਸ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁਜ਼ਰਮ (ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਨਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ)  ਨੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਓਂਕਿ ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ।
ਇਸ ਸਾਜਸ਼ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੇਸ਼ਕ ਇਸ ਭਿਅੰਕਰ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਅੰਕੜੇ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਸਿੱਖ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸ: ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਬੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਲਗਾਤਾਰ ਫੂਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਤਤਕਾਲ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਸਵਾਲ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਲੱਜ ਪਾਲ ਇਤਹਾਸ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿਸਫੋਟ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾਂ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਧਾਰਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਹਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਰੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪਤੱ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋ ਘਰੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ । ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅੱਤ ਟਕਰਾਓ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਬਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਜਦ ਕਿ ਸਿਰ ਫਿਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਮਤ ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਲਹੂ ਖੌਲ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲੈਸਟਰ ਦੇ ਕਰੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਤੇ ਵੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਓਂਕਿ ਇਸ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਫਲੈਟ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਬੱਚੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੀ ਖੌਲਦੀ ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਭਾਂਬੜ ਬਣ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਵਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਰੂਬਰੂ ਲਿਆਂਦੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਨਾਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਫਿਰੇ ਅਨਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਢਾਲ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਿਰ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
                                                                      #######

Wednesday, March 27, 2013

ਸੁਖਿੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਰਥਕ ਉਪਰਾਲਾ

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਮੀ ਸਮਾਗਮ ਪੰਜ ਮਈ ਨੂੰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮੌਕੇ 
ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਸੁਖਿੰਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੁਖਿੰਦਰ ਵੱਜੋਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਵੋ---ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੈ) ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੋਵੋ----ਪਰ ਉਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ--ਜਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ---ਜੁਆਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ--ਚਿੱਟੀ ਦਾਹੜੀ ਦਾ ਮਿਹਣਾ------ਉਮਰ ਦੇ 

ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦਾ ਤਾਹਨਾ---ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ----ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੂੰ ਭੜਕਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ----ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਹੱਦੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕਲਮੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦਾ ਗੰਗਾ ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਗੱਲ ਹੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ---ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਮਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸੂਤਰਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ---ਇਹ ਖਾਸ ਪਾਤਰ ਕਦੇ ਬਾਂਦਰ  ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ--ਕਦੇ ਕੋਈ ਸੈਕਸੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸਿਗਰੇਟ ਦੇ ਕਸ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਕੋਈ ਸੁਹਣੀ ਜਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਫੋਟੋ----ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਝਨਾ ਔਖਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਨਾਲ ਔਰਤ ਜਾਂ ਫੇਰ ਸਿਗਟਾਂ ਪੀਂਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਭਲਾ ਕੀ ਸੰਬੰਧ-----ਪਰ ਥੋਹੜਾ ਜਿਹਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਕੋਈ ਸੰਗੀਤਕ ਸੁਰ ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ ਛੇੜੇਗੀ---ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਿਜਲੀ ਜਹੀ ਚਮਕੇਗੀ ਤੇ ਸਮਝ ਆ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਕੀ? ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ----ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰ---ਕੋਈ ਖਾੜਕੂ---ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ---ਜਾਂ ਕੋਈ  ਮਹਿਲਾ ਸੰਪਾਦਕ---ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਲਤੀਫੇ ਵਰਗੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੁੰਡ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ---ਬੜੀ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ---
ਜੇ ਕਦੇ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਹਾਇਕੂ ਵਾਂਗ ਮਿੰਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇੰ ਸੁਖਿੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਵੇ---ਇਸ ਸਫਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਬੜਾ ਹੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ--ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਦੁਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ----ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੀਰਾਂਦ। ਸੁਖਿੰਦਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਏਨਾ ਹੀ---ਪਲ ਪਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ   ਪੈੜ ਨੱਪਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ---ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਸੁਖਿੰਦਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਣਗੇ। ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ  ਵੀ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਿਆ ਹੁਣ ਸੁਖਿੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ----ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਯੋਜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ---ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਹੋਣਾ ਹੈ ਪੰਜ ਮਈ ਨੂੰ-ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮੌਕੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ। ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ 23 ਮਾਰਚ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ--ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਮੋਸਾ ਪਾਲਿਟਿਕਸ। ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਕ ਹੋਣਗੇ--ਮੇਜਰ ਨਾਗਰਾ।--ਹੋਰ ਵੇਰਵਾ ਤੁਸੀਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ।--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ 

Sunday, December 02, 2012

ਇਸ ਦੇਸ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਉਠ ਗਈ, ਦੂਰਿ ਜਾਇ ਲੀਤੀ ਵਾਸਿ ।।

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਕਮਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਫੇਸਬੁਕ ਤੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਜੋੜਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਗਏ ਨੁਕਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ 
ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ –ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ
Posted On :- 26-10-2012
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਸਿੱਖਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਲਿਤਾਂ) ਨੂੰ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆਈਆਂ। ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਕਈਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੀ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸੀ ਦੇ ਕੋਈ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ? ਆਓ, ਇਸ ਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ।

ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹਿਰ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪਾਤ, ਊਚ ਨੀਚ, ਛੂਆ ਛਾਤ ਆਦਿ ਬੁਰਾਈਆਂ ਖਿਲਾਫ ਮੁਹਿੰਮ ਚੱਲੀ। ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰਤਾ ਬਾਰੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾਡ਼ੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਕਾਰਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਜੂਡ਼ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। 

ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜੂਲੇ ਹੇਠੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਪੁੱਟਿਆ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੁੰਗਰਿਆ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ। ਸਮਾਜਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਉਭਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰੂ ਢਾਂਚੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟੱਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਸਿਰਜੀਆਂ। ਆਖਿਰ 1710 ਈ: ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਚਿਣਗ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਉੱਪਰ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਗੀਰਦਾਰੂ ਢਾਂਚਾ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਮੁਜ਼ਾਰਾਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਲ ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾਂ ਗਿਆ। 

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸਾਧਨ ਕੁਝ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬਣ ਗਏ। ਨਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਰਜਾ ਨਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਆਪਣਾ ਪੈਂਡਾ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਬਦਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸੀਮਿਤ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਹਕੂਮਤੀ ਜ਼ਬਰ ਕਾਰਨ ਇਹ ਲਹਿਰ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਟਿਕ ਨਾਂ ਸਕੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਥੋਡ਼ ਚਿਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਚਮਕਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ਗਰ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਇਨਕਲਾਬ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧ ਸਕੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਈ ਐਬ ਸਨ। 1765 ਈ: ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜਦ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਮਰਨੇ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਾਹਰਲੇ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੰਡਾ ਬਰਦਾਰ ਮਿਸਲਾਂ ਲੋਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਕੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਆਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਕਾਰਿਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰੂ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਗੂਡ਼੍ਹਾ ਰੰਗ ਫਡ਼ਕੇ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਲਵਾ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਪਟਡ਼ੀ ਤੋਂ ਲਹਿ ਗਿਆ। 

ਮਿਸਲਦਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਤੀ ਹਉਮੈ, ਰਾਜਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਮਾਨਣ ਦੀ ਲਲਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਧੱਕਡ਼, ਹੈਂਕਡ਼ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦਬਾਊ ਕਰੁਚੀਆਂ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁਠਾ ਗੇਡ਼ਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸਗੋਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਚ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਗਈ। ਅਠਾਹਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਲੋਕਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕ ਇਨਕਲਾਬ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਐਨ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ, ਜਿੱਥੇ 80 ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਥੋਡ਼ ਚਿਰੀ ਲਿਸ਼ਕ ਮਾਰੀ ਸੀ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾ ਕੇ ਮਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਮੁਡ਼ ਜੀਵਿਤ ਕਰਕੇ ਆਪ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਰੋਧੀ ਪੁੱਠੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚੰਡ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਜਗੀਰਦਾਰੂ ਰੁਚੀਆਂ ਦੀ ਵਲਗਣ ਅੰਦਰ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। 

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1870 ਈ: ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਗਠਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀ ਨਰੋਈ ਲਹਿਰ ਵਾਲੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਾਸੇ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਐਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਧਰਮ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੌਡ਼ੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰੋਹ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭਟਕਾਉਣਾ, ਲੋਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਬਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਈ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਤਿੱਖਿਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਸਥਾਪਤੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਉੱਪਰ ਕਾਬਿਜ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਮ ਦੀ ਕਲਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਰੋਡ਼ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਜਗੀਰਦਾਰੂ) ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫਿਕ ਬੈਠਦਾ ਹੋਏ। ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਸੀਵੀਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਝ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰਕੂ ਬਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਟਡ਼ਤਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੂਡ਼੍ਹੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਹੇਠ ਮਸਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। 

ਅੱਜ ਦੇ ਆਗੂ ਜਗੀਰਦਾਰੂ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਭਿਆਲੀਦਾਰ ਵੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਹਿਤ ਆਮ ਲੋਕਾਂ (ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਹੋਣ) ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਗਾਇਬ ਹੈ। ਅੱਜ ਹੀ ਗਾਇਬ ਨਹੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਪੈਂਤਡ਼ੇ ਤੋਂ ਥਿਡ਼ਕ ਕੇ ਇਹ ਲਹਿਰ ਮਿਸਲਾਂ ਵੇਲੇ ਹੀ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹੋਂ ਭਟਕ ਗਈ ਸੀ। ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਪਿਆ ਕਿ 

ਇਸ ਦੇਸ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਉਠ ਗਈ, ਦੂਰਿ ਜਾਇ ਲੀਤੀ ਵਾਸਿ ।।
ਸੋ, ਜੇਕਰ ਸਿੱਖ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਗ਼ਰੀਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂਆਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮਸਲਾ ਨਿਰੋਲ ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਅਤੇ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਦੇ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧੂਆਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤਲਾਸ਼ਣਾ ਵੀ ਵਾਜਿਬ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਪਡ਼ਾਅ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦਾ ਖਾਸਾ ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਵਰਗੇ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਤ ਪਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਵਰਗੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੀ।
ਸੰਪਰਕ: 001 (905)795-3428
ਇਸ ਦੇਸ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਉਠ ਗਈ, ਦੂਰਿ ਜਾਇ ਲੀਤੀ ਵਾਸਿ ।।


ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਨੇ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤੀਆਂ ਭੂਤ ਮੰਡਲੀ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ


Saturday, November 03, 2012

ਇਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਰਿਲੀਜ਼

Fri, Nov 2, 2012 at 8:29 PM
ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ 'ਅੰਗ ਸੰਗ' ਅਤੇ ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ ਸਨਮਾਨ 
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਦੀ ਯੂਰਪੀਨ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਸਰਦਾਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਸਰਾਏ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹਿਫ਼ਲ ਸਜਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ' ਅੰਗ ਸੰਗ' ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਜੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਤੋਂ 'ਸਰੂ' ਰਿਸਾਲੇ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕਾ ਬੀਬੀ ਅਰਕਮਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹੀ ਆਏ ਸਰਦਾਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਮੰਚ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ, ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼, ਬੀਬੀ ਅਰਕਮਲ ਕੌਰ,ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਅਤੇ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ ਸ਼ਸ਼ੋਭਤ ਹੋਏ।
ਸਥਾਨਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੁਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ, ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਗਰਚਾ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ, ਉਂਕਾਰ ਸਿੰਘ ਪਰਸਾ, ਮੁਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ, ਡਾਕਟਰ ਹਰੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬਚਰਾ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਏ, ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕੰਧਾਲਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 
ਸਟੇਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਉਂਕਾਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ਼ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕੰਧਾਲਵੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕੰਧਾਲਵੀ ਹੋਰਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ ਉਠਾ ਕੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵਤ ਦਿਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਅਣਮੁੱਲੇ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ।
ਵਿਦਵਾਨ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਚਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਹੇ ਖੋਰੇ ਬਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ।ਸ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਏ ਦੀ ਪਲੇਠੀ ਕਿਤਾਬ 'ਜੂਹ ਵਿਚ ਰੂਹ' ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਆਰਿਆਂ ਲਈ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ 'ਤੇ ਸਰਾਏ ਹੋਰੀਂ ਸਭ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੱਥ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਸਾਗ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਪਾਣੀ ਛਕਾਇਆ ਗਿਆ।

ਰਿਪੋਰਟ:-ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕੰਧਾਲਵੀ
ਤਸਵੀਰਾਂ:- ਉਂਕਾਰ ਸਿੰਘ ਪਰਸਾ  

Tuesday, September 11, 2012

ਏਹੋ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾਂ//ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ, ਕਾਵੈਂਟਰੀ, ਯੂ ਕੇ

ਸਾਨੂੰ ਕਦ ਮਿਲੇਗਾ ਆਜ਼ਾਦ ਲਾਂਘਾ ??? 
ਪਾਕਸਿਤਾਨ ਸਥਤਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਬਿ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਲਾਂਘੇ ਲਈ ਜਥੇ: ਕੁਲਦੀਪ ਸੰਿਘ ਵਡਾਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ। ਤਸਵੀਰ : ਭੱਟੀ                                   (ਫੋਟੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ) 
*ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ   *ਬਾਬਾ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਕੁਲਚੇ  ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਰਚਾ  ਹੋਵੇਗੀ    *ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਨਾਮ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਵਾਲੇ ਚਲੰਤ ਮਾਮਲੇ ਦੀ-----!
kulwantsinghdhesi@hotmail.com
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਸ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਥੇ ਸਮੇਤ ਅਰਦਾਸ ਜੋਦੜੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਪਿਛਲੀ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਗ ਢੇਸੀਆਂ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕਾਰਾਂ ਜਥੇ ਦੇ ਰੂਪ ਜਲੰਧਰੋਂ ਚਲ ਕੇ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੀਆਂ । ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਹ ਇੱਕ ਇੱਕ ਖਾਸਾ ਹੀ ਉੱਦਮ ਹੈ ਜੋ ਵਡਾਲਾ ਬਿਰਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਾਰ ਇਹ ਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਂਰਾਜ ਆਪਣੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰ ਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਦਾਰੇ ਬਖਸ਼ਣ । ਅਰਦਾਸ ਉਪਰੰਤ ਮੈਂ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਕ ਨਜ਼ਰ ਦੌੜਾਈ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਬਿ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਸਾਂ । ਉਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਦਿਨ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵੈਰਾਗਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਉਦਾਰ ਵੀਜ਼ਾ ਸਿਸਟਮ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਗਰਮ ਹਨ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਫਿਰ ਉਸੇ ਦਰਦ ਦੀ ਟੀਸ ਉੱਠਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਦ ਮਿਲੇਗਾ ਆਜ਼ਾਦ ਲਾਂਘਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ? ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਐਸ਼ ਐਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੌਰੇ ਦੇ ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਅਹਿਮ ਪੱਖ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਸਬੰਧੀ ਸਿਆਸੀ ਪੰਡਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਆਫੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਐਤਕੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀਜ਼ਾ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਸਿਆਚਨ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਕਰੀਰ ਵਿਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਜਿਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਹੀ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਈ ਗੁੱਝੀ ਪੱਕ ਰਹੀ ਹੈ । ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰੀ ਦਾ ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਵੀ ਭਿੰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ । ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੱਠ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸਿਆਸੀ, ਗ਼ੈਰ ਸਿਆਸੀ, 36 ਘੰਟੇ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਵਿਜ਼ਿਟ ਵੀਜ਼ਾ, ਟੂਰਿਸਟ ਵੀਜ਼ਾ, ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਵੀਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ 65 ਸਾਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀ ਵੀਜ਼ੇ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਪਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਏ ਹਨ । ਹੁਣ ਤਕ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਜਸੀ ਲੋਲੋਪੋਪੋ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਆਏ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀਲੇ ਵਸੀਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੋ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਸ਼ੀਦਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਰਾਜਸੀ ਪੰਡਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਕਿਓਂਕਿ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਧਿਰਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਠੋਸ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਗਲਬਾਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਦੋ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮਿਲਵਰਤਣ ਅਤੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸੁਹਿਰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਅ ਆਇਆਂ ਕਹੇਗਾ । ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਜੋ ਚਾਰ ਜੰਗਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਖੱਟਿਆ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਗਵਾਇਆ ਹੀ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਏਨਾਂ ਹੀ ਪੈਸਾ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਲਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਇਹਨਾ ਦੀ ਗੁਰਬਤ ਧੋਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ । ਸਾਡਾ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਚਲਦੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਵਰਗਾ ਮੁੱਦਾ ਕਿਓਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਧਰੇ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਥੇਦਾਰ ਵਡਾਲਾ ਵਰਗੇ ਆਗੂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਤਸੱਲੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਹੀ ਏਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਏਨਾਂ ਪੈਸਾ ਅਰਦਾਸ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਤਕ ੳਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਐਮæ ਐਲ਼ ਏ ਵੀ ਹੈ।
ਸ: ਵਡਾਲਾ ਇੱਕ ਹੰਢੇ ਹੋਏ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿੱਗਰ ਰਣਨੀਤੀ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਉੱਦਮ ਫਲੀਭੂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ । ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਧੀਏ ਗੱਲ ਸੁਣ ਨੂੰਹੇਂ ਕੰਨ ਕਰ ਵਾਂਗ ਵੀ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਗੂ ਵਕਤੀ ਲਾਹੇ ਲਈ ਹੀ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਸੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਕੜ੍ਹੀ ਘੋਲਦੇ ਹਨ ਉਸ ਕੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪੱਛਮੀਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਣੀ ਹੈ । ਬਿਨਾਂ ਅਮਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਸਿਰਫ ਨਾਅਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸਿਆਸਤ ਮਹਿਜ਼ ਛਲਾਵਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ । ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਆਗੂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਭਾਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਧਰ ਰਹੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਰੱਖਣ ਕਿਓਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਗਾਵ ਹਨ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ । ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅਸੀਂ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਟੋਕ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਸਬੰਧੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੁਲਚੇ
84 ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਮੁਖ ਮੰਤ੍ਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੀਜ਼ਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਹਫਤੇ ਲਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਡਿਨਰ ਕਰਿਆ ਕਰਨਗੇ । ਸ: ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਓਂਕਿ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨ ਲਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਵੀਜ਼ੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੁਖ ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੇ ਉਸਲ ਵੱਟੇ ਲੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ । ਸ: ਬਾਦਲ ਨੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ 'ਸਾਰਕ ਸਰਜੀਕਲ ਕੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ' ਦੀ ਸਲਾਨਾਂ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ੮ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਸ: ਬਾਦਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਲਹੌਰ ਵਿਚ ਖਾਧੇ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਵੀਕ ਐਂਡ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖਾਣਾਂ ਖਾਣ।

ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਵਰੇਜ ਇੰਡੋ ਪਾਕਿ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ ਕਵਰੇਜ ਵਿਚ ਮਹਿਜ਼ ਵੀਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਨਰਮਾਈ ਸਬੰਧੀ ਜਿਕਰ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਵੀਜੇ ਦੇ ਖਾਤਮੇਂ ਦਾ । ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਾਰਕ ੰAA੍ਰਛ (ੰੁਟਹ Aਸਅਿਨ Aਸਸੋਚਅਿਟਿਨ ੋਰ ੍ਰeਗਿਨਅਲ ਛੋਪeਰਅਟਿਨ) ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਭੂਟਾਨ, ਭਾਰਤ, ਮੌਲਡੀਵਜ਼, ਨਿਪਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਵੀਜਾ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਲਾਹਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਂ ਕੇਵਲ ਵਪਾਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਨਨਕਾਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੀ ਸਾਂਭੇ ਜਾਣਗੇ । ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਬਾਦਲ ਨੇ ਲਹੌਰ ਦੇ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਖਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਿਆਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰਕ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਕਾਸ਼ ਸਰਦਾਰ ਬਾਦਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਦੋ ਵੇਲੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾਂ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪੰਥ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਗਏ ਹੋਰ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਦਾਰੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ । 

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂ ਕੇਵਲ ਸ: ਬਾਦਲ ਦੇ ਸੁਫਨਿਆਂ ਦੇ ਲਹੌਰ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਹਿਰੂਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਨੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਾਰਕ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਹਨ । ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਨੈਤਕ ਪਤਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਸਿਫਾਰਸ਼, ਕੁਨਬਾ ਪਰਵਰੀ, ਫਿਰਕਾ ਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦ ਅਨੇਕਾਂ ਐਸੀਆਂ ਜੋਕਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਹੂ ਚੂਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਨਿੱਜਵਾਦ ਦੀ ਖੁਦਗਰਜ਼ੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਰੇਹੜੀ ਤੋਂ ਕੁਲਚੇ ਖਾਣ ਜੋਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ । ਉਮੀਦ ਹੈ ਸ: ਬਾਦਲ ਸਾਡਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਨਾਮ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ
ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰੀ ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ( ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ) ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁਖ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਸੇਧ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਸਕੇ । ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਠਾਕਰੇ, ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਸੁਸ਼ਮਾਂ ਸਵਰਾਜ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੱਦ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ 'ਸਾਮਨਾ' ਵਿਚ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਸਕ ਕਹਿ ਕੇ ਤਹਿਲਕਾ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਫਸੋਸ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਨੇ 86 ਸਾਲਾ ਬਿਮਾਰ ਬੁੱਢੇ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਗੰਦੇ ਅਤੇ ਭੱਦੇ ਫਿਕਰੇ 'ਤੇ ਵਾਜਬ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਿਖਾਇਆ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤੌਖਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਆਓ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਝਾਕੀਏ।
ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਵਰਗ ਦਾ ਨਾਇਕ ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਖਿਲਾਫ ਉਲਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ । ਉਸ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਗੈਰ ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰਹੇ । ਏਸ਼ੀਆ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਉਹ ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਸਫਾਏ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 1980 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਬਿਆਨ ਸਨ ਕਿ, ' ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੈਂਸਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਸਰ ਦੇ ਉਪਰੇਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂ ਸੰਘ ਦੀ ਮੱਦਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ'

1998 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਰ ਬਦਲ ਲਈ ਕਿ 'ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਪਰ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2008 ਵਿਚ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਸਲਾਮਿਕ ਅੱਤਵਾਦ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੂ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਤਮਘਾਤੀ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 
ਜੇਕਰ ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰੀ ਬਾਬਤ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਫਿਰਕੂ ਜਨੂੰਨ ਤੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਮੁਕਤ ਇੱਕ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਬਹੁ ਧਰਮੀ, ਬਹੁ ਭਾਸ਼ੀ, ਬਹੁ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਨੱਕੋ ਨੱਕ ਭਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾਂ ਕੋਈ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਵਾੜਾ ਨਹੀਂ । ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰੀ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਖੁਦਗਰਜ਼, ਫਿਰਕੂ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਜਾਲਮ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਬਾਲ ਠਾਕੁਰੇ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਔਗੁਣ ਜਗਤ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ । 

ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਜਕਲ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਚੀਫ ਦੇ ਤੌਖਲੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਨ 2002 ਨੂੰ ਨਰੋਡਾ ਪਾਟੀਆ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ 97 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 32 ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ 27 ਫਰਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਸਾਬਰਮਤੀ ਐਕਸਪਰੈਸ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ 58 ਰਾਮ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਧਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਨਰੋਡਾ ਪਾਟੀਆ ਕਾਂਡ ਵਾਪਰਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ । ਨਰੋਡਾ ਕਾਂਡ ਸਬੰਧੀ ਜਿਹਨਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਰੋਡਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੀ ਕੋਡਨਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਛਦ ਦੇ ਬਜਰੰਗੀ ਦਾ ਉਚੇਚਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ । ਇਹ ਵੀ ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ 28 ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਭਗਤ, ਟਾਈਟਲਰ,ਲਲਿਤ ਅਤੇ ਬਚਨ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹੇ ਟੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ -ਇਹ ਹੈ 'ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ' ਦਾ ਇਨਸਾਫ।
ਅਖਿਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਹੀ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ਫਿਰਕੂ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਵਿਚ ਭੁਗਤਾਉਣ ਦੇ ਭਰਮ ਹੇਠ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਕਸਰ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਨਾਗਾਂ ਤੋਂ ਡੱਸੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਲਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਆਗੂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਵਗਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨ ਵਾਲੇ ਠਾਕਰੇ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰੀ (ਮਰਾਠੀ) ਘੋਲ ਤੋਂ ਪਰ ਉਲਾਰ ਹਿੰਦੂ ਵਰਗ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਅਕਸ ਉਸ ਦੇ ਹਾਜਮੇ ਤੋਂ ਵਧ ਉਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸੁਫਨਾਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ । ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦੇ ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਤੋਂ ਧਰਮ ਕਰਮ ਦੀ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਮੰਦ ਬੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਹੋਕਾ ਤਾਂ ਧਾਰਮਕ ਹੇਜ ਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਫਰਤ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੌਦਾਗਰ !!

Wednesday, August 08, 2012

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਖੇ ਜਾਣਗੇ


ਦੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਗੇ-ਸ੍ਰ.ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ 
*ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਮੋਹਾਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਵਿਸਥਾਰ
*ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ 470 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਤਲਵੰਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੀਤੀ ਸੁਰੂਆਤ 

ਲੁਧਿਆਣਾ, 7 ਅਗਸਤ 2012(ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ )  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ  ਸ੍ਰ. ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ  ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰ. ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਆਪਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਵਿਸਕਾਸਨ ਦੇ ਓਕ ਗਰੀਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਖੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਗੇ।
 ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਅੱਜ ਭਨੋਹੜ ਵਿਖੇ 470 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣ ਰਹੀ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ 4 ਮਾਰਗੀ ਸੜਕ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆ ਦਿੱਤੀ।
 ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਂੋਰਦਾਰ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦਿਆ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਕਲੰਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਗੇ।
 470 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣ ਰਹੀ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਤਲਵੰਡੀ ਰੋਡ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆ ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਟਰੈਫਿਕ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸੜਕ ਬਿਲਟ ਉਪਰੇਟ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਐਸਲ ਟੋਲਵੇਅ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸੜਕ ਤੇ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ, ਜਗਰਾਓ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਰੋਡ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
 ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਮੋਹਾਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋ ਬਾਅਦ 320 ਬੋਇੰਗ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਉਡਾਣ ਭਰ ਸਕਣਗੇ।
 ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ 4 ਅਤੇ 6 ਮਾਰਗੀ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜਂੋੜਨ ਲਈ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਜਲੰਧਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਜੀਰਾ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ-ਬਠਿੰਡਾ ਸੜਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੰਨਜੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 432 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 39 ਆਰ.ਓ.ਬੀ. ਅਤੇ 7 ਆਰ.ਯੂ.ਬੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਆਰ.ਓ.ਬੀ. ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।  
 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਸਬੰਧੀ ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸ਼ਨਾਖਤ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਡ (ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ.) ਕਾਰਡ ਸੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਇਹ ਕਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਿਨੈ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਵ ਲਈ ਸ਼ਨਾਖਤ ਦੇਣ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਮਿਆਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰਿਆਇਤ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕਰੇਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਆਨ-ਲਾਈਨ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਦਰਜ਼ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੇ ਹੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
 ਸ੍ਰ. ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰ ਤੇ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਕਾਗਜ਼ ਮੁਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭਾਗ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
 ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਇਆਲੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ(ਦੋਵੇ ਐਮ.ਐਲ.ਏ), ਸ੍ਰ. ਮਹੇਸ਼ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ, ਸ੍ਰ. ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਆਲੀਵਾਲ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਸ੍ਰੀ ਰਾਹੁਲ ਤਿਵਾੜੀ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਕਰ ਹਾਸਨ।  

Monday, May 07, 2012

ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਝੰਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇੜਤਾ

ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਮਨਜਿੰਦਰ ਅਠਵਾਲ ਦੀ ਖਾਸ ਰਿਪੋਰਟ 
ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ 'ਲੇਬਰ ਡੇ'
ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੋਈ "ਸਰਬੱਤ ਦ ਭਲਾ" ਸੰਸਥਾ ਦੁਬਈ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਵੇਕਲੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਚਾਰ ਮਈ ਦਿਨ ਸੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ 'ਲੇਬਰ ਡੇ' ਤੇ ਦੁਬਈ ਗੋਰਮਿੰਟ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਗੋਰਮਿੰਟ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆ ਹਨ। ਕਿ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ ।ਸਰਬੱਤ ਦ ਭਲਾ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਕੰਮ ਸੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਹਰ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜਿਆ ਹੈ ।ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਗਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ । ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਰੂਰੀ ਅਤੇ ਸਲਾਘਾਯੋਗ  ਕਦਮ ਲੇਬਰ ਡੇ ਤੇ ਪੁਟਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਉਸਦੀ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰੀਏ ਉਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਲੇਬਰ ਤਬਕੇ ਲਈ ਭਾਸਾ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ  ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਬਰ ਕਲਾਸ ਲਈ ਮੁਫਤ ਤਿੰਨ, ਛੇ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ।ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਮੰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਊਹ ਆਪਣੀ  ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਪਸਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਖੁੱਲ ਸਕਣ।
ਸਰਬੱਤ ਦ ਭਲਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਦ ਸਾਥ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮਸਹੂਰ ਕਾਲਜ ਆਈ. ਆਈ. ਐੱਮ. ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ । ਸ. ਪ੍ਰਭਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀ.ਏ. ਅਨੁਸਾਰ  ਸੰਸਥਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਟੋਸਟਮਾਸਟਰ ਕਲੱਬ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਕਿੱਤਿਆ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨੋਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ  ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ ।
ਦੁਬਈ ਕਮਿਊਨਟੀ ਡਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥੌਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰੈਟਰ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਖਾਲਿਦ ਅਲ ਕਮਦਾ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੰਮਾ ਦੀ ਸਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਖੁਸ ਹੋ ਕੇ ਆਪਨੇ ਵਲੋਂ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਵਲੋ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਆਪ ਕੀਤਾ ।ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਵੇਗੀ ।ਸੰਸਥਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਗੋਰਮਿੰਟ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਇੱਕ ਲਾਈਬਰੇਰੀ ਵੀ ਚਲਾਏਗੀ ।ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾ ਨੂੰ ਸੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਖਾਸ ਮੰਤਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਗ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਨੇ ਕਿੱਤੇ ਨਾਲ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਫਰੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰਨ , ਸਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਨਸੇ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਸਰਾਬ ਵੇਚਣ ਦੇ ਧੰਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਣਾ ਹੈ ।
ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਕੋਂਸਲੇਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ. ਐੱਮ. ਪੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੰਮਾ ਦੀ ਸਲਾਘਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾ ਨਾਲ ਹਮੇਸਾ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ।
ਸਰਬੱਤ ਦ ਭਲਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੋਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰ ਸ. ਐੱਸ. ਪੀ. ਸਿੰਘ ਉਬਰਾਏ ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੁਰੂਆਤੀ ਉਪਰਾਲਾ ਥੋੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜਾਰਾ ਜਰੂਰਮੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਹਾ ਪਹਚਾਉਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ।
ਸਰਬੱਤ ਦ ਭਲਾ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਹਮੇਸਾ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਪਹੁਚਾਉਣ  ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਲਾਘਾਯੋਗ  ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਲਗਾਣੇ, ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ, ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਣਾ, ਨੋਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਆਦਿ ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰ ਅਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਗਰੂਪ  ਸਿੰਘ, ਰਨਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਇਸਵਰ ਸਿੰਘ, ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ, aਂਕਾਰ ਸਿੰਘ,ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਦਿ ਹਾਜਿਰ ਸਨ

Sunday, March 25, 2012

ਚਿਹਰਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ//ਡਾ. ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਰਹਿੰਦੀ

ਭੇਦ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲੱਗਿਆਂ, ਅੱਖੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ 
ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵਾਂ, ਖਾਸਕਰ ਤੱਕਣੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਹਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਮੁਖ਼ਬਰੀ ਵੀ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਮਾਨਸਿਕ  ਸੋਚਣੀ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਦਿੱਖ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਦਿੱਖ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਤੇ ਸਮਝਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਜਿਹੋ-ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੱਕਰ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਡਾ. ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਦਲ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਹੈ:
ਭਾਵ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ
ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ,
ਆਦਮੀ ਖਰਗੋਸ਼, ਬਾਂਦਰ
ਤੇ ਬਣੇ ਚੀਤਾ ਕਦੇ।

ਦਰਅਸਲ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਹੀਓਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਉਸ ਦੀ ਲਾਚਾਰੀ ਤੇ ਬੇਵਸੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਡਾਹਢੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਿਅਰ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਪੁਕਾਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ:
ਏਕ ਨਜ਼ਰ ਮੁਝ, ਪਰ ਭੀ ਡਾਲੋ ਦੋਸਤੋ
ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਪਰ ਹੈ, ਕੁਛ ਲਿਖਾ ਹੂਆ।

ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਅਸੀਂ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੱਦੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੱਕਰ ਸਾਡੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਜਾਂ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ’ਚੋਂ ਉਪਜੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਚਿਹਰਾ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਸੀਏ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੋਅਬ ਵਾਲੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ’ਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘੂਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿਊਡ਼ੀਆਂ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਖਰ੍ਹਵਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਫੌਜੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਜਮ ਤੇ ਠਰ੍ਹੰਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਲਸਰੂਪ ਉਹ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਤ ਚਿੱਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ’ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੀਮਾ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਲੀਕਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਅਪਣੱਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਹੱਸਮੁਖ ਤੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਤਲ, ਡਾਕੂ ਅਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਸ਼ਕਲੋਂ ਬੇਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਇਹ ਵਿਗਡ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ, ‘‘ਗੁਨਾਹ ਛੁਪਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਪਰ ਲਿਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ਇਵੇਂ ਹੀ ਕਪਟੀ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਮੱਕਾਰ ਤੇ ਖਚਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸਾਫ ਦਿਲ, ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੂਰ ਟਪਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੀਬਾ ਮੁਖਡ਼ਾ ਹਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਖੇਡ਼ਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮਜਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਉਪਰੋਂ ਚੋਪਡ਼ੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਰੁੱਖੀ ਤੇ ਕਪਟੀ ਜ਼ਹਿਨੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਸਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਅਨਿੱਖਡ਼ਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਉੱਚ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਕੁਝ ਪੱਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੱਕ, ਬੁੱਲ੍ਹ, ਅੱਖਾਂ, ਭਰਵੱਟੇ ਤੇ ਮਸਤਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਯਾਨੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਚਿਹਰਾ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਖਾਂ ਬੇਬਾਕ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਦਾ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁਸਤਾਖ਼ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਹੈ:
ਲੱਖ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਂ ਰੱਖੋ, ਜੰਦਰੇ ਲਾਓ ਜੀਭਾਂ ਨੂੰ,
ਭੇਦ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲੱਗਿਆਂ, ਅੱਖੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।

ਗੱਲ ਕੀ ਬੰਦਾ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਸੀ ਸੰਚਾਰ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦਾ/ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਵੱਲਡ਼ੀ ਖੇਡ ਦਾ ਧੁਰਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ‘ਖੂਬਸੂਰਤ, ਖਾਮੋਸ਼, ਸੁਨੇਹੇ’ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚਡ਼੍ਹ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੱਲ ਕੀ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਜਿਹਡ਼ੀ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਿਅਰ ਹੈ:
ਹਾਲ-ਏ-ਦਿਲ ਯੂੰ ਉਨਹੇ ਸੁਨਾਯਾ ਗਯਾ,
ਆਂਖ ਕੋ ਹੀ ਜ਼ੁਬਾਂ ਬਨਾਯਾ ਗਯਾ।

ਇਤਫ਼ਾਕਵੱਸ ‘ਅੱਖ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ’ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜਕ ਬੰਧਨਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਨੱਕ ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦਾ। ਨੱਕ ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਨਾਪਸੰਦਗੀ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਹਿਓਂ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ-‘ਨੱਕ-ਬੁੱਲ੍ਹ ਵੱਟਣਾ’ ਯਾਨੀ ਨਾਪਸੰਦਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨਾ।
ਹੇਠਲਾ ਬੁੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਣ-ਦੱਸੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਉਮੰਗਾਂ ਤੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਹ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਖ-ਦਰਦ, ਮਾਨਸਿਕ ਪੀਡ਼ਾ, ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਾਮਵਾਸਨਾ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਸੁਨੇਹੇ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗ਼ਮੀ, ਖੁਸ਼ੀ, ਗੁੱਸਾ, ਡਰ, ਸ਼ੱਕ, ਨਫਰਤ, ਈਰਖਾ, ਲੋਭ, ਤੰਗਦਿਲੀ ਆਦਿ ਦੀ ਝਲਕ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਕੀ ਚਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਹੋ ਨਿਬਡ਼ਦਾ ਹੈ। ਤਾਹੀਓਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੁੱਲਡ਼ਬਾਜ਼ ਨੇ ਚਿਹਰਾ ਢਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਡਰ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਪਿਛਲੇ ਉਮਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਇਸ ਉਤੇ ਉੱਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਿਊਡ਼ੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ-ਪਰਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਗੱਲ ਕੀ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਕਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਚਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਸਾਡੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੱਚਜੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੈਨੇਡੀ ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਸੀ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦੀ ਪੌਡ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦਾ ਕੁਚੱਜਾ ਰੂਪ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਣਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤੇ ਰਹੇ ! ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਹੀ-ਖਾਤਾ ਗਰੀਬ ਹੈ। ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਸਾਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਆਮਦਨ ਕਿਤਨੀ ਵੀ ਵੱਧ-ਘੱਟ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ।’’
* ਮੋਬਾਈਲ: 92178-45812 

ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ 

Sunday, March 18, 2012

ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ

ਸਲਾਖ਼ਾਂ ’ਚੋਂ ਗੂੰਜਦਾ ਰਿਹਾ ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ -ਡਾ.ਚਮਨ ਲਾਲ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣਾ ਅਜਾਇਬਘਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਆਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਹਿਰੀਕ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰਨੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1908 ਦੇ ਅਲੀਪੁਰ ਬੰਬ ਕੇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ‘ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਬਡ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਡਾ. ਨੂਰੁਲ ਹੂਡਾ ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਅਲੀਪੁਰ ਬੰਬ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹੀ ਰਾਜਮਣੀ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੀ ਉੱਘੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਚਰਚਿਤ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਅਦਾਲਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਕਿੰਨੇ ਖੋਖਲੇ ਸਨ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ’ਤੇ ਬਜ਼ਿੱਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਏ.ਜੀ. ਨੂਰਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ’ਦਾ ਟਰਾਇਲ ਆਫ਼ ਭਗਤ ਸਿੰਘ’ ਵਿੱਚ ਬਾਖੂਬੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ 8 ਅਪਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਰੱਸਾ ਚੁੰਮਣ ਤਕ ਦੇ ਹਨ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨਾਲ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਦਿੱਲੀ ਬੰਬ ਕੇਸ 7 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 6 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਨੇ ਪਡ਼੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਲਡ਼ਿਆ ਸੀ।
ਡਾ. ਚਮਨ ਲਾਲ 
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 12 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 6 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 22 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਖ਼ਤ ਲਿਖਣ ਤਕ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਡ਼੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਇਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ, ਜੇਲ੍ਹ ਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ, ‘ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਕਿਉਂ ਹਾਂ’, ‘ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤ’ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ ਬੁੱਕ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕ  ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਆਸੀ ਲੇਖ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਲੰਮੀਆਂ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਲਗਪਗ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਚਲੀਆਂ।
12 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਬੰਬ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦੱਤ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਹ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫੌਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 15 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੱਤ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ 17 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ‘ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀ’ ਦੇ ਦਰਜੇ ਸਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਦੱਤ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ‘ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ’ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਸੁਖਦੇਵ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ ਦੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਦਾ ਪਤਾ 10 ਜੁਲਾਈ 1929 ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 10 ਜੁਲਾਈ 1929 ਤੋਂ ਸਾਂਡਰਸ ਕਤਲ ਕੇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ‘ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ’ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਿਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਟਰੈਚਰ ’ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਤਿੰਦਰਨਾਥ ਦਾਸ ਨੇ 63 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਬਾਅਦ 13 ਸਤੰਬਰ 1929 ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਤੋਂ ਨੌਆਬਾਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਕੁਝ ਭਰੋਸਿਆਂ ਕਰਕੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ 2 ਸਤੰਬਰ 1929 ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ 4 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਦਾ ਅੰਤ 112 ਦਿਨ ਬਾਅਦ 4 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ‘ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀ’ ਦੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨ ਕੇ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਤਨਜ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਲਈ ‘ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀ’ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਪਰ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀ’ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਅੱਜ ਤਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ 1861 ਤੋਂ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਲੀਸ ਐਕਟ (ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ.) ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਬਦਲੇ ਬਗੈਰ ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦਾਸ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਲੱਗਾ’ (ਇਹ ਪੂਰੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵ ਹੈ)।

ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ‘ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ’ ਦੌਰਾਨ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1927 ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਇੱਕ ਇਕਬਾਲੀਆ ਗਵਾਹ ਜੈ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਉਕਸਾਵੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪ੍ਰੇਮਦੱਤ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਚੱਪਲ ਵਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਦੂਜੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵੀ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕਡ਼ੀ ਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ, ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ, ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ, ਅਜੈ ਘੋਸ਼, ਪ੍ਰੇਮ ਦੱਤ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੇ ਹੱਥਕਡ਼ੀਆਂ ਲੁਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਡ਼ੇ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਇਸ ਵਹਿਸ਼ੀ ਕੁਟਾਪੇ ਨਾਲ ਅਜੈ ਘੋਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਫ਼ਸਰ ਰਾਬਰਟ ਨੇ ਅਪਾਣਾ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਵਹਿਸ਼ੀ ਕਾਰੇ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੇਖਨ ਵਿਜੈ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਫਰਵਰੀ 1930 ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਿਰ 15 ਦਿਨ ਲਈ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਸਮਾਨ ਛੋਹ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਅਕਸ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸ ਕੇਸ ’ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਿੱਲੀ ਬੰਬ ਕੇਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ‘ਸੁਹਿਰਦ ਇਨਕਲਾਬੀ’ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ।
ਪਹਿਲੀ ਮਈ 1930 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨੌਆਬਾਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਇ ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਅਣਹੋਣਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਇੱਕ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ‘ਸਪੈਸ਼ਲ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ’ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉੱਚੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ-ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਦਨ ਸਥਿਤ ‘ਪ੍ਰਿਵੀ ਕੌਂਸਲ’ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਤੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਫ਼ਾਂਸੀ ਚਡ਼੍ਹਾਉਣਾ ਸੀ। 7 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਇਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
5 ਮਈ 1930 ਤੋਂ ਇਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। 12 ਮਈ 1930 ਤੋਂ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਬਾਈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਗ਼ਮੇ ਗਾਏ ਅਤੇ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਵਾਲੀ ਵਹਿਸ਼ਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਦੁਹਰਾਈ। ਅਜੈ ਘੋਸ਼, ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਦੱਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪੂਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਜ਼ਮ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਕੀਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਏ.ਜੀ. ਨੂਰਾਨੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਲਗਪਗ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਜੋ ਤੱਥ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਸੀ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਕਈ ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ ਤੇ ਦਰਖਾਸਤਾਂ ਭੇਜੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਦਰਖਾਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਚਡ਼੍ਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਕੀਲ ਰਾਹੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ/ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਮੋਲਕ ਰਾਮ ਕਪੂਰ ਨੂੰ 457 ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿਰਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਇਕਬਾਲੀਆ ਗਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿਰਾਹ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਡਰਾਮਾ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਾਲੀ ਤਕ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। 28 ਜੁਲਾਈ 1930 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨਾਂ ਦਰਖਾਸਤ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਜੇਲ੍ਹ ਨਿਯਮਾਂ’ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਸ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਹਡ਼ੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 22 ਅਗਸਤ 1930 ਤਕ ਚਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ 1946 ਤਕ ਕੀਤੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭੁੱਖ ਹਡ਼ਤਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇੰਨਾ ਨਾ ਬਣਦਾ ਹੋਵੇ।
ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਜਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮੰਗੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ’ਤੇ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਵਕਤ ਮੰਗਣ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫ਼ੈਸਲਾ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਬੰਬ ਕੇਸ ਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨਵੇਂ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 135 ਫਾਈਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਤੇ ਐਕਟਿੰਗ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਰਾਣਾ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 2006 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਮਾਲਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਡ਼ੈਚ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ/ਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨ ’ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਪੱਕ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖ਼ਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ’ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ.ਐਨ. ਦੱਤਾ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਪਕਡ਼ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਜਾਂ ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਤ ਅਚੰਭਾਜਨਕ ਹਨ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਚਾਅ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਸਲੇ ਤੇ ਪੈਂਤਡ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਿੰਨਾ ਪਰਪੱਕ ਸੀ ਪਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਅਕਲ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੋਂ ਹੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਦਹਿਸ਼ਤਜ਼ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਿਖੇ ਕਰੀਬ 20 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛਪ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ 6 ਜੂਨ 1929 ਦਾ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ‘ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਆਦਰਸ਼’। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਖ਼ਤ ਤੇ ਦਰਖਾਸਤਾਂ 15 ਅਗਸਤ 2011 ਦੇ ‘ਦੀ ਹਿੰਦੂ’ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੇ। 12 ਵਿੱਚੋਂ ਦਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਧੂਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸਬੰਧ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਹਿਸ਼ੀ ਮਾਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ 1930 ਦੀ ਦਰਖਾਸਤ ਨਾਲ। 
‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ (ਉਰਦੂ) ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 12 ਅਪਰੈਲ 1929 ਅਤੇ ‘ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼’ (ਦਿੱਲੀ) ਦੇ 18 ਅਪਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਦੱਤ ਦੀ ਅਮੁੱਲੀ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਕਾਪੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗੇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਨੇ 4 ਅਪਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਬੰਬ ਕੇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਿੱਚੀ ਸੀ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਬੰਬ ਕਾਂਡ ਬਾਅਦ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਸੀ।
ਡਾ. ਚਮਨ ਲਾਲ 

ਮੋਬਾਈਲ: 09868774820 
(ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਚੋਣ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ)

Saturday, March 03, 2012

ਖਾਮੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼

ਜਦ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁਝ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਿਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਰ .....!
ਜਨਮ ਜਨਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਪਲ ਪਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ...
ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਰਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਤਾਂ                 (ਫੋਟੋ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ:ਸੂਫੀ ਜ਼ੇਨ) 
ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.. ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਾਗੀ ਸੀ ਕਿ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਏ. ਸੱਜਣਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਫੇਰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਮੈ ਕਈ ਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਭਾਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ. ਉਹ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਸਾਹਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ. ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਉਹ ਅੰਤਲੀ ਹਾਲਤ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਉਹ ਆਖਿਰੀ ਹਾਲਤ, ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਾਂਗ ਛਪੀ ਹੁੰਦੀ.  ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਝਕਦਿਆਂ ਝਕਦਿਆਂ  ਮਿਰਤਕ ਦੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ  ਨੂੰ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਛਿੜੀ ਕਿਸੇ ਝਗੜੇ ਵਾਲੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਜਾਂ ਟਾਲਣ  ਲਈ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਬਸ ਇਸ਼ਾਰੇ ਜਿਹੇ 'ਚ ਹੀ ਆਖ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਅੰਤਲੇ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਇਹ ਸੀ ਇਹ ਸੀ ਇਸਲਈ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ ਨਾ ਕਿ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ. ਅਕਸਰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਹੀ ਬੈਠਦਾ. ਲੋਕ ਪੁਛਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਤੋਂ  ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਕਲ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ.. ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਪੁਛਦੇ ਕਿ ਸਚ ਦੱਸੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਚਿੱਠੀ ਜਾਂ  ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਫੋਨ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀ  ਦੱਸਿਆ. 
ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਠੀਕ ਨਾਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਅੰਤਲਾ ਚਿਹਰਾ ਏਨਾ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ. ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ. ਮੈਨੂੰ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦਾ ਲਾਈਫ  ਸਟਾਈਲ, ਉਮਰ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ, ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਰੀ ਪਲਾਂ ਤੇ ਭਾਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਆਖਿਰੀ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਆਖਿਰੀ ਤਸਵੀਰ ਕਿਹੜਿਆਂ ਕਿਹੜਿਆਂ  ਖਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਹਥੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧੰਨ ਦੌਲਤ ਦਾ ਮੋਹ ਜਾਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲ ਲਗਾਓ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਆਖਿਰੀ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ...ਅੰਤ ਕਾਲ ਜੋ ਲੱਛਮੀ ਸਿਮਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀ. 
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਲਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲਾਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਗਈ. ਇਸ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਿਤ ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮੈਂ ਨਵ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਸ ਅੰਦਰਲੀ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸਿਆਣਪ  ਬਾਰੇ, ਉਸ ਅੰਦਰ ਛਿਪੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਰੇ, ਉਸ ਅੰਦਰ ਲੁਕੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਬੜਾ ਕੁਝ ਦਸ ਦੇਂਦਾ. ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਅੰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੇਖਦਾ. ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇਖੇ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ  ਸੀ. ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਮਝ ਆਇਆ ਕਿ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਕੀ ਹੈ. ਸਾਡੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਟੁੱਟਦੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੈਲ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ. ਅਸੀਂ ਪਲ ਪਲ ਕਿਵੇਂ ਮਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ. ਸਦਾ ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਾਡੀ ਜੋਬਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ. ਕਈ ਵਾਰ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਬੜਾ ਉਲਝਿਆ ਲੱਗਦਾ. ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜੇ ਸਚਮੁਚ ਰਬ ਰੱਬ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਿਸਾਬੀ ਕਿਤਾਬੀ ਹੈ. ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਲਏ ਬਿਨਾ ਉਹ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ. ਫਿਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਨ ਦੀ. ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ਿਅਰ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ...
ਲੜਕਪਨ ਵੀ, ਜਵਾਨੀ ਵੀ, ਬੁਢਾਪਾ ਵੀ ਮਿਰੇ ਰੱਬਾ !.
ਮੈਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਮੋੜਦਾ ਜਾਨਾਂ ਆਂ ਸੌਗਾਤਾਂ !
ਬਾਰ ਬਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ ਪਰ ਇਸ  ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵੀ ਹੈ...ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਘਟੋਘੱਟ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮੀ ਲਮੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ  ਇਸ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਿਚ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ. ਇਹ ਸਭਕੁਝ ਯਾਦ ਆਇਆ ਜਗਰਾਓਂ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹਕੇ. ਇਹ ਰਚਨਾ ਸੰਨ 1974  ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਜੀ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ. ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹੋਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਬਾਰ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:    
"ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ"
ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (1974)
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ,
ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ
ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ
ਮੌਤ ਦੀ ਨਹੀਂ,
ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ
ਸਰਦ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ
ਸੱਧਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਬਲਾਂਗਾ
ਕਿਸੇ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖਮਾਂ 'ਤੇ
ਸਾਹਸਾਂ ਦੀ ਟਾਕੀ ਰੱਖ ਕੇ
ਆਸਾਂ ਦੇ ਤੋਪੇ ਭਰਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਰਜਣ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਾਂਗਾ
ਜੇ ਸੂਰਜ ਛੁਪਣ ਤੱਕ 
ਜੰਗ ਨਾ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ
ਤਾਂ ਸਡ਼ ਕੇ ਮਰਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਯਾਰੋ
ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਾਂਗਾ
ਜਿਨਾਂ ਚਿਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੂਕਦਾ
ਮੈਂ ਜੀਂਦਾ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ
ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ
ਇਮਾਨ ਨੂੰ ਸੱਜਦਾ ਕਰਾਂਗਾ
ਇਨਸਾਫ਼ ਨੂੰ ਸੱਜਦਾ ਕਰਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਸੁਕਰਾਤ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਘੁੱਟ
ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਭਰਾਂਗਾ
ਯਾਰੋ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਾਂ ਦੀਪ ਸਿੰਘ
ਜੋ ਜੂਝ ਕੇ ਮਰਾਂਗਾ
ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ ਲੱਖ ਵਾਰ ਸੀਸ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੁਡ਼ ਸੀਸ ਤਲੀ 'ਤੇ ਧਰਾਂਗਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ 
ਇਨਸਾਫ਼ ਫ਼ਿਰ ਕਰਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਸੀਹ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਸੂਲ਼ੀ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ
ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੀ ਸੌਂ ਜਾਵਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਯਾਰੋ ਸੂਲ਼ੀ ਦੀ
ਤੰਦ-ਤੰਦ ਤੋਡ਼ਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੌਤਮ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ
ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ
ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛਾਣਾਂਗਾ ਤੇ
ਗਮਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਤਰਾਂਗਾ
ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਿੱਤਾਂਗਾ
ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਵਾਰ ਹਰਾਂਗਾ
ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ
ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ
ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ
ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਗੱਲ
ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ
ਕਿਸੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਨਹੀਂ
ਕਿਸੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਨਹੀਂ
ਕਿਸੇ ਮਸੀਹ ਦੀ ਨਹੀਂ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ- ਆਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ
ਤੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਕਰਾਂਗਾ !
-----ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
   (ਪਿੰਡ ਗਗਡ਼ਾ-ਜਗਰਾਓਂ ) 
ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਾਇਰ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਕਿ ਮਿਹਨਤ, ਹੱਕ-ਸਚ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਾਇਰ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਕਿਓਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਇੱਕ ਜਿਊਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰਲਾ ਸ਼ਾਇਰ ਮਾਰ ਗਿਆ / ਸੋਂ ਗਿਆ ਜਾਂ ਫੇਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ???? 
ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਇਸ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰਾ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਲੂਣਿਆ. ਸ਼ਾਇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਭੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ. ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਇਹ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਕਾਰਣ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਰਹੇ ਹੋਣ ਪਰ ਭੈਣ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਕਲਮ ਹਾਰ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਨੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਈ ਹੈ. ਆਖਿਰ ਉਸ ਭੈਣ ਨੇ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰਲੇ ਸ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਮਰਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ. ਉਸਨੇ ਵੀ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਫਿਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰੇਗੀ. ਉਸ ਸ਼ਾਇਰਾ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਕਲਪ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੇਰਵਾ ਕਿਸੇ ਅਗਲੀ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ. ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਦੱਸੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗੀ...ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਭੇਜੋ. ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ.--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ.