Friday, September 21, 2018

ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨੀ ਖੂਨ ਹੀ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਖੂਨ

ਥੈਲਾਸੀਮੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ PAU ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ
ਲੁਧਿਆਣਾ: 21 ਸਤੰਬਰ 2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਟੀਮ):: Click here to See More Pics on Facebook
ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਿਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੀਏਯੂ ਇਸਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਚੰਗਾ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਅਡੰਬਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ--ਪੀਏਯੂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੂ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਏਯੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਨ ਜੀ ਓਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 
ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ। ਇਸ ਵਲੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਥੈਲਾਸੀਮੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲਾਸੀਮੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ ਖੂਨ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਕਲੀ ਖੂਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨੀ ਖੂਨ ਦਾ ਦਾਨ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ  ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਇਸ ਪਾਸੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਸਟ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 
ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋਂ ਇਹ 28ਵਾਂ  ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਪ ਕਲ ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਲਕੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਗੁਰਸ਼ਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੂਨਦਾਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਏ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਤ ਟੈਸਟ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਕੀਮਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਡਾਕਟਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਵਿਜੇਤਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਰਨਲ ਹਰਬੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।
ਸੀਐਮਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆਈ ਡਾਕਟਰ ਜ੍ਯੋਤਿਕਾ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਇਸ ਕੈਂਪ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਥੈਲਾਸੀਮਿਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੂਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੂਨ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇਕ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਭ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। Click here to See More Pics on Facebook
ਥੈਲਾਸੀਮੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਖੂਨ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁਛੇ ਗਏ ਇਕ ਸੁਆਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਂਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਾਲੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦਸ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨੀ ਖੂਨ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲਾਸੀਮੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੈਲਾਸੀਮੀਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਖੂਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਇਆ ਕਰੇਗਾ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਐਲੋਪੈਥੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮਾਣਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। 
ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਰਨਲ ਹਰਬੰਤ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ, ਡਾਕਟਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹ, ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਐਮ ਐਸ ਭਾਟੀਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਵੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭੀੜ ਸੀ। 
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਦਿਖਾਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਦਕਾਠ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਟਾਲਾਂ/ਰੇਹੜੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਦਿਖਾਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਵੇਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਕਹਿ ਜਾਂ ਨਸ਼ਈ ਕਹਿ  ਕੇ ਬਦਨਾਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। 
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲਾਸੀਮੀਆ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਦਰ  ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ%  'ਤੇ ਲਿਆਉਣ  ਲਾਇ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ। ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਇਸ ਪਾਸੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਏਗਾ। 

ਅਸੀਂ ਘਣਈਆ ਦੇ ਵੀ ਆਖਿਰ ਕੀ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ

ਹਿਟਲਰ ਵਰਗਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਜੇ ਚੱਲਣਾ ਹੈ 
ਤਾਂ ਫਿਰ ਭਾਈ ਘਣਈਆ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੋੜੀਏ ਨਾਤਾ !
ਭਾਈ ਘਣਈਆ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸਭ ਕੁਛ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
ਪਰ
ਅਸੀਂ ਘਣਈਆ ਦੇ ਆਖਿਰ ਹੁਣ ਕੀ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ?
ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜਾਚ ਸਿਖਾਈ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ
ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਕਿੰਝ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਦਿੱਸਦਾ!
ਉਸਨੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਈ!
ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਹੁੰਦੈ!
ਉਸਨੇ ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਈ।
ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਹਮ ਲਗਾਉਣੀ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ!
ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣਾ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ!
ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿੰਝ ਸਭ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ !
ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੰਸਾਰ ਏਕਤਾ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ!
'ਤੇ ਅਸੀਂ--
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਦਾ ਗਲਾ ਵੱਢ ਵੱਢ ਸੁੱਟਦੇ ਹਾਂ!
ਚਾਰ ਕੁ ਛਿੱਲੜਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਭੁੱਲਦੇ ਹਾਂ!
ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਬੰਦਾ ਸੀਮਾ ਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਹੀ ਜਾਏ
ਸੀਮਾ ਲੰਘ ਕੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਚਲਾਏ!
ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪਾਏ
ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗਾਹਲਾਂ ਕੱਢਦੇ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਗੱਦਾਰ ਹਾਂ ਸਾਡਾ!
ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਦੀ ਜੁਗਤ ਸੀ ਸਾਨੂੰ ਜਿਸ ਸਮਝਾਈ
ਉਹ ਘਣਈਆ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਭੁੱਲਦਾ ਜਾਏ।
ਕਾਸ਼ ਘਣਈਆ ਫਿਰ ਆ ਜਾਏ!
ਸਾਨੂੰ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਸਮਝਾਏ!
ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਰੱਬ ਦੇ ਬੰਦੇ
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਰੋ ਨਾ।
ਗੁਰੂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਮਰਹਮ ਜਿਹੜੀ
ਉਸ ਮਰਹਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰੋ ਨ!
ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਆਪਾਂ ਚੱਲ ਨੀ ਸਕਦੇ
ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਨਾਂਅ ਲੈਣਾ ਵੀ ਹੁਣ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਈਏ
ਹਿਟਲਰ ਵਰਗਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਜੇ ਚੱਲਣਾ ਹੈ
ਤਾਂ ਫਿਰ
ਭਾਈ ਘਣਈਆ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੋੜੀਏ ਨਾਤਾ!
ਜਾਂ ਆਓ ਉਸ ਵਰਗੇ ਬਣੀਏ
ਉਸ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਜੋਤ ਜਗਾਈਏ
ਹਰ ਇਕ ਜ਼ਖਮ ਤੇ ਮਰਹਮ ਲਾਈਏ
ਹਰ ਜ਼ਖਮੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੋ ਘੁੱਟ ਪਿਲਾਈਏ
                         ---ਕਾਰਤਿਕਾ ਸਿੰਘ


Monday, September 17, 2018

Dowry: ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੱਲੋਂ SHO ਨੂੰ ਬਣਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮ

Sep 17, 2018, 6:23 PM
ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੁਹਰਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਕੁੱਟਮਾਰ
ਲੁਧਿਆਣਾ: 17 ਸਤੰਬਰ 2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ)::
ਪੇਂਡੂ ਮਜਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਮਸ਼ਾਲ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਏ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਕਾਰਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਹੈਬੋਵਾਲ ਕਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ ਪੁੱਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੁਹਰਾ, ਸੱਸ, ਜੇਠ ਤੇ ਜੇਠਾਨੀ ਵੱਲੋਂ 7 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਪਣੇ ਸੋਹਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਦਾਜ ਕਰਕੇ ਕਰਕੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ 3 ਵਾਰ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਬੀਤੀ 9 ਸਤੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਦਾਜ ਪਿੱਛੇ   ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੁੱਟ ਮਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ‘ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਰਵਈਆ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਜ਼ਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਿੱਤਰੀਆਂ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਦਿੱਕਤ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾਂ ਜਨਤਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। 
ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਕਮੇ ‘ਚੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਰ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਸਿਰਫ 323,324,506 ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ ਤਹਿਤ ਹੀ ਧਾਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ  ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੜੀ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 406, 498 ਏ, 354 ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਗੋਂ ਉਲਟਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਝੂਠੀ ਦਰਖਾਸਤ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਵਫਦ (ਪੇਂਡੂ ਮਜਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਮਸ਼ਾਲ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਖਦੇਵ ਭੁੰਦੜੀ, ਸਕੱਤਰ ਛਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਇਲਾਕਾ ਸਕੱਤਰ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰ ਕਾਮਰੇਡ ਬਹਾਦਰ, ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ, ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਵਰਕਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ, ਲਾਇਬੇ੍ਰਰੀ ਕਮੇਟੀ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ, ਪਿਤਾ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰਵਾਰਿਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ)  ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਤਤਕਾਲ ਹੀ ਹੈਬੋਵਾਲ ਦੇ ਐਸ.ਐਚ.ਓ ਨੂੰ ਬਣਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਜਿੱਤ ਮੰਨਦਿਆਂ ਅਗਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿਓਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੀ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਸੋਚ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਦਾਜ ਮੰਗੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਸਾਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲਾਵਾਂ ਫੇਰੇ ਵਾਲੇ ਮੰਡਪ ਚੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।  ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 
ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾਜ ਪੀੜਿਤ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਦੁਆਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਇਸ ਲੜਕੀ ਲਈ ਨਾ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਕਲ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਡਟ ਕੇ ਸਟੈਂਡ ਲਓ।  
                   

GCG ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਪਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ

 ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੇ ਪਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ 
ਲੁਧਿਆਣਾ: 17 ਸਤੰਬਰ 2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ)::
ਪਾਸ਼ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਹੱਥੀਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪਰਸੰਗਿਕਤਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਹ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚੀ। ਤਹਿਸੀਲ ਨਕੋਦਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਲਵੰਡੀ ਸਲੇਮ ਵਿੱਚ 09 ਸਤੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਗੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਾਈ। ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਲੇਖਕ/ਸ਼ਾਇਰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ-ਕਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੁਣਗੁਣਾ ਕੇ। 
ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੁਲ ਕੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਵੀ ਸੀ। ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਅਰਥਾਤ ਤਖੱਲਸ "ਪਾਸ਼" ਪਿਛੇ ਲੁਕੀ ਕਹਾਣੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਸ਼ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਜੈਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਨੋਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਪਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ਕ ਮੋਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਆਖਿਰੀ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਪ ਨਾਮ ਪਾਸ਼ ਰੱਖਿਆ। ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਇਹੀ ਨਾਮ ਯਾਦ ਹੈ ਪਾਸ਼। ਭਾਵੇਂ ਪਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ 9 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ ਸਾਥੀ: ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਬਲਕਿ ਉਸਦੇ
ਖਿਲਾਫ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। 
ਪਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਜੀਸੀਜੀ ਅਰਥਾਤ "ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ  ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼"  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਨ ਵੱਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਦਿਨ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਨ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਜੀਸੀਜੀ ਉਸ ਦਿਨ ਜੇ ਐਨ ਯੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। । ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਵਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪਰੋ. [ਡਾ.] ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ  ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਜੀ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਵਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁਲਦਸਤਾ ਭੇਂਟ ਕਰਕੇ ਰਸਮੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪਰਗਟ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਦੀ ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਨੇ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ। ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਕਿਰਨ, ਤਜਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਪੁਸ਼ਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਅਮਨ ਨੇ ਪਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸ਼ਰੀਮਤੀ ਸਵਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਏਕਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਸ਼ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੇ ਸੱਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਗੂੰਜਿਆ। ਬੜੀ ਹੀ ਬੇਖੌਫ਼ੀ ਨਾਲ। ਬੜੇ ਹੀ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ। ਬੜੇ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ। 
ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਅਜੋਕੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਅਬਰੇ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਰਗ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਆਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਏਗੀ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਾਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਜਿੱਥੇ ਜਾਬਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਡਾ. ਜਸਲੀਨ ਕੌਰ ਨੇ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਡਾ. ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ, ਮੁਖੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲੜਕੀਆਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।  ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਡਾ ਪਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਲੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਜਜ਼ਬੇ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਨੇ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਹਰਮਨਪਿਆਰਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਕਿ ਜਿਸ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਪਾਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰਨਾਕ? ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮੁਰਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ? ਕਿਓਂ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤੜਪ ਦਾ ਮਰ ਜਾਣਾ। ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ ਸਾਥੀ। 
ਪਾਸ਼ ਦੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼:
ਜਦੋਂ ਬੰਦੂਕ ਨਾ ਹੋਈ, ਓਦੋਂ ਤਲਵਾਰ ਹੋਵੇਗੀ
ਜਦੋਂ ਤਲਵਾਰ ਨਾ ਹੋਈ, ਲੜਨ ਦੀ ਲਗਨ ਹੋਵੇਗੀ
ਲੜਨ ਦੀ ਜਾਚ ਨਾ ਹੋਈ, ਲੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ
ਤੇ ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ ਸਾਥੀ………….
ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ
ਕਿ ਲੜਨ ਬਾਝੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ
ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ
ਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਲੜੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ

ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ
ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਕਬੂਲਣ ਲਈ
ਲੜ ਕੇ ਮਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ
ਅਸੀਂ ਲੜਾਂਗੇ ਸਾਥੀ…
ਪਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੋਰ ਜਿਹੜੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਖਦੀ ਹੈ:

ਦਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨਾਂਅ
ਮੇਰੇ ਗੁਰਦੇਵ ! ਜੇ ਓਦੋਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਭੀਲ ਬੱਚਾ ਸਮਝ ਕੇ
ਮੇਰਾ ਅੰਗੂਠਾ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ
ਤਾਂ ਕਹਾਣੀ ਹੋਰ ਸੀ……

ਪਰ ਐਨ. ਸੀ. ਸੀ. ਵਿਚ
ਤੁਸਾਂ ਬੰਦੂਕ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਨੁਕਤਾ ਤਾਂ ਆਪ ਦੱਸਿਆ ਸੀ
ਕਿ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੀੜ ਬਣ ਜਾਵੇ
ਤਾਂ ਕੀਕਣ ਟਾਰਗਟ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ
ਤੇ ਘੋੜਾ ਨੱਪ ਦੇਣਾ ਹੈ-

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਭੀੜ ਆਈ ਹੈ
ਮੇਰੇ ਗੁਰਦੇਵ !
ਆਪੂੰ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦਰਯੋਧਨਾਂ ਸੰਗ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਹੋ
ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਚੱਕਰ-ਵਯੂਹ
ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ
ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਰ ਅੰਦਰ ਹੀ
ਹਰ ਘਣਚੱਕਰ ਦਾ
ਚੁਰਾਸੀ-ਚੱਕਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ
ਹਾਂ, ਜੇ ਬਾਲ ਉੱਮਰੇ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਭੀਲ ਬੱਚਾ ਸਮਝ ਕੇ
ਮੇਰਾ ਅੰਗੂਠਾ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਕਹਾਣੀ ਹੋਰ ਸੀ…

Thursday, September 13, 2018

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਫ਼ਤ ਬਣਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸ਼ੋਰ

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ-ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ// ਪਰੋਫੈਸਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ 

ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਹੋਈ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਹੁਤ ਵਿਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਤਰਾਂ  ਦੇ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇਮਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਰਦੂਸ਼ਣ  ਕਾਰਨ ਵਿਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਸੀਵੇਜ਼ ਦੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ੈਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆ ਹਨ।
ਸ਼ੋਰ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਫ਼ਤ ਬਣਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਇੱਕ ਉੱਚੀ, ਰੁੱਖੀ ਜਾਂ ਅਣਚਾਹੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਅਣਇੱਛੁਕ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਇੱਕ ਅਣਚਾਹੀ, ਅਣਇੱਛੁਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਸਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਡੈਸੀਬਲ (ਦਭ) ਹੈ। ਆਮ ਮਨੁੱਖ  ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਨਣ ਦੀ ਸੀਮਾ 20 hertz ਤੋਂ 20,000  hertz ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਿਨ ਸਮੇਂ 55 ਡੀਬੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ 45 ਡੀਬੀ ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ 10 ਡੈਸੀਬਲ ਪੱਧਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 80 ਡੈਸੀਬਲ ਤੱਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸੋਮੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ–ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਸੋਮੇ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਹਨੇਰੀਆਂ, ਤੇਜ਼ ਵਰਖਾ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦਾ ਫੱਟਣਾ, ਆਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚਮਕਣਾ, ਗੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਸਾਜ ਸਮਾਨ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਔਜਾਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ 10 ਡੈਸੀਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲਣ ਕਾਰਨ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਸਰਾਹਟ ਦਾ ਪੱਧਰ 20 ਡੈਸੀਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ 30-40 ਡੈਸੀਬਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ, ਟੀ. ਵੀ., ਟੇਪਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੂਲਰ, ਪੱਖੇ, ਏ. ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ 40 ਤੋਂ 60 ਡੈਸੀਬਲ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਵੀ 60 ਤੋਂ 90 ਡੈਸੀਬਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁ੍ੱਕੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੱਧਰ ਇੰਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਮ ਆਦਮੀ ‘ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 5000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੱਧਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਨ ਸੜਕਾਂ ਉਪਰ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਰਨਾਂ/ਹੂਟਰਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਸੜਕੀ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਗਰ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ 90-105 ਡੈਸੀਬਲ, ਢੋਲੇਵਾਲ ਚੌਕ ਵਿੱਚ 95-100 ਡੈਸੀਬਲ, ਘੰਟਾ ਘਰ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ 82-95 ਡੈਸੀਬਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ 80-86 ਡੈਸੀਬਲ, ਜਲੰਧਰ ਬਾਈ ਪਾਸ ਚੌਂਕ 90-98 ਡੈਸੀਬਲ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ 90-99 ਡੈਸੀਬਲ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ 85-88 ਡੈਸੀਬਲ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੜਕ ‘ਤੇ 75-88 ਡੈਸੀਬਲ, ਜੋਧੇਵਾਲ ਬਸਤੀ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ 85-94 ਡੈਸੀਬਲ ਅਤੇ ਅਰੋੜਾ ਪੈਲੇਸ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ 82-95 ਡੈਸੀਬਲ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ 75-80 ਡੈਸੀਬਲ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੜਕ ‘ਤੇ 80-88 ਡੈਸੀਬਲ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਸੜਕ ‘ਤੇ 92-102 ਡੈਸੀਬਲ, ਐਮ. ਸੀ. ਪਾਰਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 80-90 ਡੈਸੀਬਲ, ਜ਼ਲ੍ਹਿਆ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਚੌਂਕ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 77-89 ਡੈਸੀਬਲ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੜਕ ‘ਤੇ 85-90 ਡੈਸੀਬਲ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਘੰਟਾ ਘਰ ਚੌਂਕ ਨੇੜੇ 70-75 ਡੈਸੀਬਲ ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ।  
ਕਈ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ, ਜਗਰਾਤਿਆਂ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਜਲੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰਾਂ ਅਤੇ ਡੀ. ਜੇ. ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਵਰਤੋਂ, ਇੰਨੀ ਤੀਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਭੈੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਸਹਿਰੇ, ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਟਾਖਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਚਲਾਏ ਗਏ ਪਟਾਖਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ 125-130 ਡੈਸੀਬਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 75 ਡੈਸੀਬਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨਗਰ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਰਦੂਸ਼ਣ  ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ:-
ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇਪਨ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿੱਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪਰਭਾਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਮਨੋ-ਵਿਿਗਆਨਕ, ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਿਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਮਿਜਾਜੀ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਸਿਰਦਰਦ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਨ, ਪੇਟ ਦੀ ਖਰਾਬੀ, ਉੱਚ ਰਕਤ ਦਬਾਅ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਨਾਅ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਵੱਧਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਨੋ-ਵਿਿਗਆਨਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅਲਰਜੀ, ਪੈਪਟਿਕ ਅਲਸਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਸਿਰ ਚੱਕਰਾਉਣਾ, ਘਬਰਾਹਟ, ਗੁੱਸਾ, ਸ਼ਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਭਾਅ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਫੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲਾਪਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਪਰ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗਰਭਪਾਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਬੱਚੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਪੁੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚਾਰ ਢੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
1. ਸੋਮੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਮੀ ਕਰਕੇ 2. ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ
3. ਸ਼ੋਰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਕੇ 4. ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਾਅ ਵਰਤ ਕੇ
ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਪਾਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
1. ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯੰਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਮਫਲਰ, ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਲੱਗ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਹੈਲਮਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
3. ਗਰੀਨ ਮਫਲਰ ਸਕੀਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਲੇ 4–5 ਲਾਈਨਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਉਂਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 10-15 ਡੈਸੀਬਲ ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
4. ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5. ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਭੈੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਾ/ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
6. ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਫ਼ਤ ਬਣਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡੀ. ਜੇ., ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰਾਂ ਅਤੇ ਪਟਾਖੇ ਚਲਾਉਣ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਘੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
7. ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਰੀਸ/ਤੇਲ ਆਦਿ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
8. ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਉਚਿੱਤ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਆਵਾਜ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿੱਤ ਸਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਥਾਨ ਦੀ ਯੋਗ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
9. ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਜੇਕਰ ਕਾਨੂਨ ਸਖ਼ਤ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਚਣਗੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਫ਼ਤ ਬਣਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸ਼ੋਰ ਘੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ।
10. ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ, 1986 ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ੋਰ (ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ) ਨਿਯਮ 2000, (ਸੋਧੇ ਗਏ ਨਿਯਮ, 2010) ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੋਰ ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

Sunday, September 09, 2018

'ਹਰ ਘਰ ਪੋਸ਼ਣ ਤਿਉਹਾਰ' ਸੰਬੰਧੀ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ

Sun, Sep 9, 2018 at 4:48 PM
ਔਰਤਾਂ/ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮੀਆਂ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ
ਲੁਧਿਆਣਾ: 9 ਸਤੰਬਰ  2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ)::
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ 'ਮਿਸ਼ਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੰਜਾਬ' ਤਹਿਤ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ 'ਹਰ ਘਰ ਪੋਸ਼ਣ ਤਿਉਹਾਰ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਿਮਲਾਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫ਼ਸਰ (ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਧੀਨ) ਨੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹੋਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। 
ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 'ਹਰ ਘਰ ਪੋਸ਼ਣ ਤਿਉਹਾਰ' ਰਾਹੀਂ ਉਲੀਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਵ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਮੀਆਂ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। 
ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੱਚਾ ਬੱਚਾ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਵਰਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਪੋਸ਼ਣ ਰੈਲੀ ਵੀ ਕੱਢੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੈਲਦੀ ਬੇਬੀ ਜੇਤੂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। 

ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੌਣ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕ-ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ

Sun, Sep 9, 2018 at 3:13 PM
ਪਰਾਲੀ ਨਾ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਪਟਾਕੇ ਨਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ
-ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ 'ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਦਿਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਸੰਭਾਲ ਚਿੰਤਨ' ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸਮਾਗਮ

-ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 70 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੌਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ
-ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ
-ਪਰਾਲੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ 400 ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ
-ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ 40 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦਾ ਨਾੜ 55 ਫੀਸਦੀ ਘੱਟ ਸਾੜਿਆ-ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ

ਲੁਧਿਆਣਾ: 9 ਸਤੰਬਰ 2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ)::
ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਡਰੱਗਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ੍ਰ. ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਨੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਆਦਿ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੌਣ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਲੀਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਅੱਜ ਸਥਾਨਕ ਬਚਤ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਈਕੋਸਿੱਘ' ਅਤੇ 'ਆਈ ਐੱਮ ਐਨ ਐੱਨ ਜੀ ਓ' ਵੱਲੋਂ 'ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਦਿਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਸੰਭਾਲ ਚਿੰਤਨ' ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਰੇਕ ਧਿਰ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਉਣ ਹਿਤ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰ. ਪੰਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 70 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੌਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਰਾਲੀ ਜਾਂ ਨਾੜ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵੇਰਵੇ ਸਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 30 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ 2.5 ਕਰੋੜ ਟਨ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਕੇ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਟਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ 200 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਸਵਾਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਹੋਰ ਕਈ ਘਾਤਕ ਗੈਸਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 
ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਿਜਾਏ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਇਓਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਤੇਲ ਨਿਗਮ ਲਿਮਿਟਡ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ 400 ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 42 ਪਲਾਂਟ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ 'ਮਿਸ਼ਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੰਜਾਬ' ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਭਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀ 'ਤੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 'ਆਈ-ਖੇਤੀ' ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 
ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਇਕ ਲਾਭ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਤਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਏ. ਪੀ. ਦੀ ਲਾਗਤ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਘਟ ਕੇ 1.5 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਮਾਹੌਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਯਤਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਗਾਉਣ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਉਹਨਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਐਤਕੀਂ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾ ਕਰਕੇ ਦਿਵਾਲੀ ਨੂੰ 'ਗਰੀਨ ਦਿਵਾਲੀ' ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ। 
ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ•ਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2017 ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ 40 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦਾ ਨਾੜ 55 ਫੀਸਦੀ ਘੱਟ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 45 ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ। ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਦਯਾਨੰਦ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸਾਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਆਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਰਾਲੀ ਅਤੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਈਕੋਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਰਾਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮੂਹ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਈਕੋਸਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਰ ਸ੍ਰ. ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਨਾਮੀਂ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। 
ਜਦੋਂ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ
ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਸ੍ਰ. ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ੍ਰ. ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੇਹੱਦ ਭਾਵੁਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰ. ਰਾਮੂੰਵਾਲੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰਾਂ 'ਮਿਸ਼ਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੰਜਾਬ' ਤਹਿਤ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰ. ਪੰਨੂੰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ ਇਸ ਤੇਰਵੇਂ ਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਵਾਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਛੇੜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁੱਖੀ ਸ੍ਰ. ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਦਾਦ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸ੍ਰ. ਪੰਨੂੰ ਅਤੇ ਸ੍ਰ. ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨਿਕ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਆਬੋ-ਹਵਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਫੈਲੇਗੀ। 

Saturday, September 08, 2018

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ/ ਗ਼ਦਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਸੰਗਿਕਤਾ

Sep 5, 2018, 8:48 PM
ਇਹ ਲਹਿਰ ਖਾੜਕੂ ਕੌਮਵਾਦ ਦੀ ਪਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗੁਲਾਮੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਬਰਿਟਿਸ਼  ਸਾਮਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੱਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 1857 ਦੀ ਬਗਾਵਤ, ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਪੱਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ ਲਹਿਰ, ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰੀਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਆਦਿ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮੁੱਚੀ ਅਜਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਹਿਮ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਪੱਖੋਂ ਜਮਾਤੀ ਸੂਝ ਪੱਖੋ, ਫਿਰਕਾਪਰਸਤੀ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੋਲ ਦੌਰਾਨ ਲੜੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਖਾੜਕੂ ਕੌਮਵਾਦ ਦੀ ਪਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਜਦ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਪਿੱਛਲੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ।
ਭਾਰਤ 200 ਸਾਲ ਬਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਸਤੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1757 ਵਿੱਚ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੁੱਟ ਭਾਰਤ ਉੱਪਰ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਬੰਧ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਲੁੱਟਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨਾਜ ਤੇ ਕਪਾਹ ਸਸਤੇ ਮੁੱਲ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਲਿਜਾਈ ਗਈ। ਸਨ 1850 ਤੋਂ 1900 ਤੱਕ 25 ਵਾਰ ਕਾਲ ਪਏ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਕਰੋੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋਈ। ਕਿਰਸ਼ਾਨ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬ ਗਏ। ਇਸ ਤਰਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਮੀਰੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਪਾੜਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਕਿਰਸਾਨੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਾ ਜਾਪੀ। ਗਰੀਬੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਕੜ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸਾਂ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਉੱਥੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਭਰੀ ਤਾਅਨੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਤੀਰੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਏ ਕਿ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਗੁਲਾਮੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਵੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਐਬੇਸੀਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਹੱਥੋ ਇਟਲੀ ਦਾ ਹਾਰ ਜਾਣਾ। ਰੂਸ (1905) ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ, ਕਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਇਆ। ਵਿਦੇਸ਼ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੋਚਣ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮਾਰਚ 1913 ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕਤਰਤਾ ਵਾਸਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਭਾਰਤੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੁੱਲਾ ਪਰਗਟਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਢੰਗ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸਟ ਕੀਤਾ ‘ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰ’। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਲਈ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾਰ-ਸਾਧਨ ਬਣਾਇਆ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਛਾਪਣ ਲਈ 20 ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ, ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਲਤਾੜਾ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਭਾਈ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਚੌਦਾ (ਪਟਿਆਲਾ) ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ, ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ, ਪੰਡਿਤ ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਜਗਤ ਰਾਮ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਕਰੀਮ ਬਖ਼ਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਜੋ ਕੁਲਵਕਤੀ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਗ਼ਦਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸੋਚ ਤੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੇ ਪਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਕਰਨ ਲਹੀ ਸਾਰਥਕ ਸਾਧਨ ਹੋ ਨਿਬੜਿਆ। ਇਹ ਅਖ਼ਬਾਰ ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਜਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਛਪ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਸਿਆਮ, ਮਲਾਇਆ, ਜਾਪਾਨ, ਹਾਂਗਕਾਗ, ਬਰਮਾ ਆਦਿ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਛੱਪਦਾ ਉਹ ਵਾਰਤਕ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਿਸ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਉਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਮਾੜੇ ਸਲੂਕ ਤੇ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ। ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਉਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਲੁਟ-ਖਸੁੱਟ ਤੇ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ- ਉਨਾਂ ਅੰਦਰ ਧੁੱਖ ਰਹੀ ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਕੀਤਾ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜੇਕਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੱਚ ਸੀ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਕੇਵਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੜ ਰਹੀ ਸਗੋਂ ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਜਿਵੇਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਿਨਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇਸ਼ ਕੌਮ ਦੇ ਇਲਾਜ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਆਪੋਂ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਨਾਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿੱਖ, ਇਸਾਈ ਆਦਿ ਧਾਰਮਿਕ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮਨੁੱਖ, ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸੂਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ‘ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਾਰਤਕ’ ਦੇ ਪੰਨਾ 659 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਪੱਸਟ ਖੁਲਾਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਰਾਹੀ ਫੈਲਾਏ ਗਏ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਗਊ ਹੱਤਿਆ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਊ ਹੱਤਿਆ ਪਿੱਛੇ ਤਾਂ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਪਰ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਗਊ ਦਾ ਮਾਸ 9 ਕਰੋੜ 72 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਲਾਨਾ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਚੂੰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹਰ ਰੋਜ ਗਊ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦੇ ਝਗੜੇ ਪਿੱਛੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੱਟ ਕੱਟ ਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਗਊ ਸੂਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਢਿੱਡ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।” ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਸੰਕੇਤ ਪਰਗਟ ਕਰਕੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਾਰਤਕ ਰਾਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਰੀ ਤੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਂਤਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਘੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਘੋਲ ਉਹ ਆਰਥਿਕ-ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪੰਨਾ ਨੰ. 142 ਸਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੱਪਸ਼ਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ‘‘ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਾਲ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਨ ਨਹੀਂ ਘਟੇਗਾ, ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਵੱਢੀ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਬੰਦ ਕਰੇਗਾ, ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਹੀਂ ਹੱਟਣਗੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਬਣਨਗੇ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਮਕਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਨਗੇ, ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕੋਂ ਹੀ ਢੰਗ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸੰਭਾਲੋ।”
ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚਲੀ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਲੁਟੇਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਜਦੋ-ਜਹਿਦ ਵੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ। ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੇ ਸਪੇਨ ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕ-ਘੋਲ ਉੱਠੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ- ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ ਕਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਿਉਂਦਾ। ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਤੇ ਜੁਲਮੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਜੁਲਮ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗ਼ਦਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ- ਜੋ ਕਹਿਣੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਵੇ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿਰਜਨਹਾਰੇ ਖ਼ੁਦ ਗ਼ਦਰੀ ਸਨ- ਜੋ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਉਹ ਕਰ ਵੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕੀ ਟੀਚਾ ਰਿਹਾ ਇਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ਭਾਵ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ- ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਕਵਿਤਾ ਗ਼ਦਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿਥਤੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਉਥੇ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਿਥੇ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਉਥੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਭਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਰਾਜੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਾਲ, ਪਲੇਗ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਦਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਸਨ- ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ, ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸ਼ਾਨੀ ਜਦ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਆਉਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਵੈ-ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ? ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਗ਼ਦਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੀ ਯਥਾਰਥਮੁਖੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਹੌਸਲਾ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਪਠਾਣ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਫੌਜਾਂ ਵਾਲਿਓ ਜਰਾ ਖਿਆਲ ਕਰਨਾ
ਦੇਸ਼ ਲੁੱਟ ਫਰੰਗੀਆਂ ਲਿਆ ਸਾਡਾ
ਅਸੀ ਜੰਗ ਹੁਣ ਇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ
ਬੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਨਾ
ਦੇਸੋ ਦੂਰ ਪਲੇਗ ਤੇ ਕਾਲ ਕਰਨਾ
ਮਾਰ ਕੇ ਗੋਰਿਆਂ ਪਾਜੀਆਂ ਨੂੰ
ਸਿਰੋਂ ਦੂਰ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਜਾਲ ਕਰਨਾ।
ਸੁਣ ਕੇ ਗਦਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਣਾ
ਗਮੀ ਦੂਰ ਤੇ ਚਿਤ ਨਿਹਾਲ ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ‘ਗਦਰ’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਘਰੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋਕੇ ਵਿਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਖਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਸੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਸਟੇਜਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਖੱਟੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰਤਾ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਗਏ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋ. ਵੱਧ ਚੁਭਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖਦੀਆਂ ਉਹ ਠੋਕਰਾਂ ਸਨ ਜੋ ਉਨਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਬਾਰੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਟਲਾਂ, ਬੱਸਾਂ, ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੌਜ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਭਰੀ ਤਾਅਨੇਬਾਜੀ ਅਤੇ ਵਤੀਰੇ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਤਖ ਚਾਨਣਾ ਸਾਡੀ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਹ ਸਰੋਕਾਰ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅੰਦਰ ਰੋਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਹਾਈ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਵਤਨ ਵਾਲੇ ਪਰਦੇਸ਼ ਰੁਲਦੇ,
ਇਹ ਫਰੰਗ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਮੱਲ ਗਿਆ ਜੇ।
ਦੇਸ਼ੋਂ ਪੈਣ ਧੱਕੇ ਬਾਹਰ ਮਿਲੇ ਢੋਈ ਨਾ।
ਸਾਡਾ ਪਰਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਕੋਈ ਨਾ।
ਅਸੀਂ ਰਹਿ ਗਏ ਬੇਅਣਖ ਕਾਇਰ
ਗਏ ਸੂਰਮੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਜਾਨ ਕਿਥੇ
ਕਾਲਾ ਲੋਕ ਡਰਦੀ ਅੱਜ ਕਹਿਣ ਸਾਨੂੰ
ਗਏ ਹਿੰਦ ਦੇ ਉਹ ਅਦਬੋਂ ਸਾਨ ਲਿਖੇ
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਮੁਖਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖਤਾ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।
ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਮਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਘੋਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਉਥੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਪ੍ਰਤਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਘੋਲ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਕਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ੍ਰੋਤ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੁਝਾਰੂ ਵਿਰਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਬੀਜ ਇਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਿਕ ਪੱਖੋਂ ਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲੋਚਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸਮਾਜ ਹੋਵੇ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਿਰਜਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਸੁਪਨਮਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਯਥਾਰਥਮੁੱਖੀ ਵੇਖਣਾ ਲੋਚਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ:-
ਵਿਦਿਆ ਬਥੇਰੀ ਵਧ ਜਾਏਗੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੋਇਆ
ਕਿਸੇ ਨਾ ਮਜਾਲ ਫੇਰ ਸਾਨੂ ਅਟਕਾਨ ਦੀ
ਬਸੇ ਰਸੇ ਹਮੇਸਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ
ਹੌਲੀ ਜਦੋਂ ਹੋਈ ਪੰਡ ਟੈਕਸ ਲਗਾਨ ਦੀ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਜਿਥੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ ਉਥੋਂ ਫਿਰਕੂ ਫਸਾਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਬਰਾਬਰੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਤੇ ਭਾਈਵਾਲਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਕੋਲ ਸੋਝੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠ ਰਹੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਫਿਰਕੂ ਫ਼ਸਾਦਾ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤੰਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਾਲਮ ਕੌਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬੜੀ ਭੈੜੀ
ਇਹਨਾਂ ਲੁੱਟ ਖਾਧਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵੀਰੋ।
ਮਜ੍ਹਬੀ ਝਗੜਿਆਂ ਤੇ ਤੁਸਾਂ ਜੋਰ ਪਾਇਆ।
ਕੀਤਾ ਮੁਲਕ ਦਾ ਨਹੀਂ ਧਿਆਨ ਵੀਰੋ
ਥੋਨੂੰ ਭੋਲਿਓ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਮੂਲ ਲੱਗੀ
ਝਗੜ ਘੱਤਿਆ ਵੇਦ ਕੁਰਾਨ ਵੀਰੋ।
ਦੇਸ਼ ਪਟਿਆ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੇ
ਤੁਸੀ. ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ ਨਾਦਾਨ ਵੀਰੋ।
ਇਹ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨਾਂ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕੌਮੀ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ। ਉਨਾਂ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਫਸੇ ਹੋਣ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਗ਼ਦਰ ਮਚਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ ਸਾਮਰਾਜੀ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਦੂਜਾ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੌਕਾ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਮੌਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੱਚ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਭਰਿਆ ਹੈ।
ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਡਾ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਫਾਹੀ ਡਾਢੀ ਹੈ।
ਜਰਮਨ ਸ਼ੇਰ ਖੜਾ ਹੈ ਘੇਰੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਢਿੱਲ ਅਸਾਡੀ ਹੈ।
ਛੇਤੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰੋਂ ਹਿੰਦੀਓ ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਸਰ ਤੁਸਾਡੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਸੀਮਤ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲੋਚਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੰਗਤ ਅਗਾਂਹਵਧੂ, ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਰੁਤੀਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ, ਧਰਮ ਨਿਰਪਖਤਾ ਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸਾਮੰਤੀ ਦਮਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ. ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਗਦਰੀ, ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ, ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ, ਕੰਪਨੀ, ਡਾਲਰ ਆਦਿ ਇਸ ਕਵਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਦਰ, ਗਿੱਦੜ, ਸੱਪ, ਕਾਂ, ਭੂਰਾ ਰਿੱਛ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ ਪਿੱਠੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਲੇ, ਕੁੱਤੇ ਆਦਿ ਤਲਖ਼ੀ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ_
ਅਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੁੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ
ਆਪੋਂ ਵਿਚੀ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਲੜਾ ਕੇ ਮਾਰਦੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀ. ਏਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾ ਲੈ ਵੰਡੀਆਂ।
ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਲੁੱਟ ਕੇ ਫਰੰਗੀਆਂ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵੰਨ ਸਵੰਨਤਾ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲਈ ਮੌਕੇ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਤੇ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕੜੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਟ, ਘੋਲ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਾਨੂੰ ਹਲੂਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਵੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦ ਵਾਸੀਓ ਰੱਖਣਾ ਯਾਦ ਸਾਨੂੰ
ਕਿਤੇ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾਂ ਭੁਲਾ ਜਾਣਾ।
ਖਾਤਰ ਵਤਨ ਦੀ ਲੱਗੇ ਹਾਂ ਚੜ੍ਹਨ ਫ਼ਾਸੀ
ਸਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾਂ ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ
ਪਿਆਰੇ ਵੀਰਨੋ ਚਲੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਜਿਥੇ
ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆ ਜਾਣਾ।
ਗ਼ਦਰ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਖ਼ਜਾਨਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਗ਼ਦਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਖਿਚੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਲੁਟ-ਖਸੁੱਟ ਦਾ ਵਧਣਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕ-ਘੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੁੱਧ ਗ਼ਦਰੀ ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ ਉਹੀ ਗੁਲਾਮੀ ਅੱਜ ਤੀਸਰੀ ਮੁਲਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਮਰਾਜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਉੱਪਰ ਹਮਲੇ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ ਲੁਟ ਰਹਿਤ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ। ਅੱਜ ਲੁੱਟ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਨਹੀਂ ਲੁੱਟ ਸਹਿਤ ਸਮਾਜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਜਾਂ ਰਹੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਏ ਸਨ- ਉਹੀ ਹਾਲਾਤ ਅੱਜ ਹਨ- ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਦਾਰੀ ਤੇ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਨ। ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਵਿੱਚ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਢਹੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ, ਭੁਖਮਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਜੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਫੈਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਤਰਸਮਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਕੜ ਹੋਰ ਪੀਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ- ਜਿਸ ਵਿਰੁੱਧ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਆਵਾਜ ਉਠਾਈ ਸੀ। ਉਹੀ ਕੁਝ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।
ਅੱਜ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਬਹੁਤਾ ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ- ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਫ਼ੀ ਹਨ। ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦਾ ਜੋ ਕਰਮ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਸਮਝਦੇ ਸਨ- ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨਿਗੂਣੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਤੀ ਪਿਛੇ ਭੱਜ ਕੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ- ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬਹੁਤਾ ਲੇਖਕ ਵਰਗ ਆਪੇ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਸਥਾਪਤੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਪਤੀ ਪੱਖੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋ- ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਦਿ੍ਰਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟਦੀ ਹੈ। ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਸੱਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਸੱਤਾ ਪੱਖੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਉਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਥਾਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਰਾਹੀਂ ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਕੰਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ- ਜੋ ਹੱਕ ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬੇਝਿਜਕ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋਕੇ ਆਪਣੀ ਗਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਲਈ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪੰਨਾ 359 ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ’ਚ ਆਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਿਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਟੈਗੋਰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾ ਮਿਲਦਾ।”
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਰਥਕ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਲੁੱਟ ਪੂਰੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ, ਭੁਖਮਰੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਕਨਾ, ਫਿਰਕੂ ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਨਾ, ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲੁੱਟ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਹੈ। ਗ਼ਦਰੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਤਿਆਗ, ਮਾਨਵਤਾ ਬਹਾਦਰੀ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਨਵਸ ਤੇ ਉਕਰੇ ਹਨ- ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ, ਆਓ ਇਸ ਤੋਂ ਸਬਕ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੱਪਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ।
ਡਾ. ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਕਾਕੜਾ
94636-15536
  

Wednesday, September 05, 2018

ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੀਏਯੂ ਵਿੱਚ

Sep 5, 2018, 4:53 PM
ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ 
ਲੁਧਿਆਣਾ: 5 ਸਤੰਬਰ 2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਟੀਮ)::
ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵਤੀਰਾ ਅਪਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਦੇ ਜੰਜਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਿਤ ਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਹਨੇਰੀ ਹੁਣ ਝੁੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਂਪ ਲਿਆ ਸੀ।  ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਂਪ ਲਿਆ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੂਖਮ ਵਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਵੀ ਲਾਈ ਪਰ ਹੋਣੀ ਤਾਂ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੀਏਯੂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨਮੋਲ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। 
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਫੇਰ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਈ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਲੱਭਣੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਾਂਗ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਸਨਅਤਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 
ਸਮੁੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵ 10 ਸਤੰਬਰ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਖੇਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਥੀਮ 'ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਓ ਰਲ ਕੇ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰੀਏ' ਹੋਵੇਗਾ। ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਪਾਲ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਬੁਲਾਰੇ ਪਹੁੰਚਣਗੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਰੀਫੋਕਸ ਬੀਹੇਵੀਅਰਲ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਦਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁੱਢਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕਰਨਗੇ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਹਰਪਿਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ, ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਕੰਬੋਜ ਹਸਪਤਾਲ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਤੋਂ ਡਾ. ਰਵੀ ਕੰਬੋਜ, ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਆਸ਼ਾ ਮਹਿਤਾ (ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ), ਮਹਿਕ ਜੈਨ (ਦਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਯੁਵਕ ਐਵਾਰਡੀ ਸ. ਗੌਰਵਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਸ. ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਕੱਟੂ, ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਡੀ ਜੀ ਐਮ ਸ. ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਡਾ. ਪੁਸ਼ਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਅਮਰਗੜ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਸ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਪ੍ਰਿਆ ਬੀਰ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪੀਅਰ ਸਪੋਰਟ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਬਣਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਹੇਗਾ। ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਇਨਵੈਸੀਗੇਟਰ ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਕਰਨਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਸ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਐਨ ਜੀ ਓ ਜਿਵੇਂ ਸਤਨਾਮ ਸਰਬ ਕਲਿਆਣ ਟਰੱਸਟ ਚੰਡੀਗੜ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਵਾਹਕ ਲੈਂਡਮਾਰਕ, ਸੁਕੀਰਤ ਟਰੱਸਟ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਵੈਲਫੇਅਰ ਕਮੇਟੀ ਅਮਰਗੜ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ। 
ਸਾਦੇ ਵਿਆਹ-ਸਾਦੇ ਭੋਗ--ਨਾ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ-ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗ----ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ ਨਾਅਰਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰੀਏ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਨੰਬਰ ਘੱਟ ਆਉਣ ਤੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ? ਕੀ ਇਹੋਜਿਹੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ? ਉਹ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਸਟਮ ਜਿਹੜਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ ਪਰ ਥੋਹੜੇ ਜਿਹੇ ਨੰਬਰ ਘੱਟ ਆਉਣ ਤੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਰਸਤਿਆਂ ਵੱਲ ਤੋਰਦਾ ਹੈ। ਭੱਠ ਪਾਉਣਾ ਹੈ ਇਹੋਜਿਹਾ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਸਟਮ। ਕਿੱਥੇ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹਨ ਸਰਕਾਰਾਂ? ਕੀ ਥੁੜਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਇਹੋਜਿਹੇ ਨਿਖਿੱਧ ਵਿਦਿਅਕ ਸਿਸਟਮ ਬਿਨਾ?
ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੱਕ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲਦੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਤੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਿਓਂ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਜਿਹੜੇ ਥੁੜਾਂ ਮਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 19-20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰ ਦੀ ਵਿਆਜ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਬੜੇ ਮਨਮੋਹਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਸੌਖੇ ਅਤੇ ਸਸਤੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਨਿਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ  ਪੂਰੀ ਖੁਲ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਅਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਿਓਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। 
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਭਾਗ ਦਾ ਆਵਾ ਊਤਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਤ ਸਿਰਫ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। 
ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹ ਸੱਤ ਹੀਣ ਹੋਏ ਆਗੂ ਧਰਨੇ ਦੇਣ, ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਧਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਜੋਗੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤਾਂ ਨਾ ਹੀ ਲੋਕ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬ ਆ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਖੱਬੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜ ਦੇਣ ਕਿ ਅਜੇ ਸਾਡੀ ਪਾਰਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾ ਕਿਓਂ ਆ ਗਿਆ?
ਹਾਲਾਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹਨ। ਰਾਤ ਹਨੇਰੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਉੱਠਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰ ਚਾਹੁਣ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹੁਣ ਲੋਕ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆ ਕੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ। 

Tuesday, September 04, 2018

ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਮਗਰੋਂ ਖੂਨ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ LIC ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ

101 ਯੂਨਿਟ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਕੇ  ਦਿੱਤੀ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਲੁਧਿਆਣਾ: 4 ਸਤੰਬਰ 2018: (ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ ਟੀਮ)::
ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ ਦੀ 62ਵੀਂ ਮਾਣਯੋਗ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਜੋਸ਼ੋਖਰੋਸ਼ ਮਨਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅੱਜ ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਦੇ ਡਵੀਯਨਲ ਦਫਤਰ ਦੁਗਰੀ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਸ ਡਵੀਯਨਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਵੀਯਨਲ ਮੈਨੇਜਰ ਐਲ ਸੇ ਪੀਪਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ 62 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬੀਮੇ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਘਰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਿਆ ਲਈ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਪੀਪਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਨੇ ਚੰਗਾ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਰਫਤਾਰ ਦਸ ਗਰਾਫ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਕੋਲ 29 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਾਲਸੀ ਧਾਰਕ ਹਨ। ,ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 25 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲਾਈਫ ਫ਼ੰਡ ਅਤੇ 28 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਪਤੀਆਂ ਹਨ। ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲਸੀਆਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਨੇ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਦੌਰਾਨ 62 ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਿਆਂ 101 ਯੂਨਿਟ ਖੂਨ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। 
ਇਸ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਐਲ ਆਈ ਸੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।