M S Bhatia on Friday 2nd October 2026 at 12>54 PM Regarding Mahatma Gandhi JI
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕੂਲਰਵਾਦ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ
ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਹੋ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅੱਜ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਨਾਤੇ ਐਮ ਐਸ ਭਾਟੀਆ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਖਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਮੌਕੇ ਲਿਖੀ ਹੈ।
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ 'ਅਹਿੰਸਾ' ਅਤੇ 'ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ' ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਤੰਤਰ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਲਹਿਰ, ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ, ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਚਲਾਏ ਗਏ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਰਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬੁੱਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ 'ਰਾਜ ਘਾਟ' 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਆਪਣਾ ਨੈਤਿਕ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 30 ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਨੱਥੂ ਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗੋਡਸੇ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਕੱਟੜਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗੈਰ- ਬਰਾਬਰੀ
ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਵੰਡਪਾਊ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਮਹੀਨਾਵਾਰ 5 ਕਿਲੋ ਰਾਸ਼ਨ ਲਈ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਗਰੀਬ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਰ ਗਰੀਬ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਚੰਦ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ 'ਅੰਤੋਦਿਆ' ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ—ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਆਖਰੀ ਆਦਮੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਸਹੀ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 |
| ਲੇਖਕ>>ਐਮ ਐਸ ਭਾਟੀਆ |
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੈਕੂਲਰ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ (ਸੈਕੂਲਰ) ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ:
ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ:
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਨਫ਼ਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਅਹਿੰਸਕ ਆਵਾਜ਼: ਕੱਟੜਤਾ ਅਤੇ ਵੰਡਪਾਊ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕੇ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਜਨਤਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੰਘਰਸ਼: ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕੇਵਲ ਮੁਫ਼ਤ ਰਾਸ਼ਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲੇ।
ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 'ਚ ਸੁਧਾਰ:
ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਸਲ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਸੱਚ, ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅੱਜ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਇਹ ਨੈਤਿਕ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੈਕੂਲਰਵਾਦ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਪਰਚਮ ਬੁਲੰਦ ਰੱਖੀਏ।
(ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬੈਂਕਰ, ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਹੈ।)
