ਪੰਜਾਬ ਸਕਰੀਨ

ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ

2012-01-30T14:30:00.002+05:30

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਖਾਸਕਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਕੁਆਡੀਨੇਟਰ ਅਰੁਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ 'ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਣ ਤੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤਿਆਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚ ਲੈਕੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਨਿਕਲੇ ਸਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੀਪੀਪੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਏਜੰਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਚਿੱਕੜ ਹੀ ਸੁੱਟਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਪੀਪੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ 'ਚੌ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਨਸ਼ਾਖੌਰੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਰਗੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨੇਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਸੋਢੀ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸਬੰਧੀ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਆਪਣੇ ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਦੇਣਗੇ। ********

ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ

2012-01-30T14:30:00.001+05:30

ਬਲਜੀਤ ਸੈਣੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਗਜ਼ਲ

2012-01-29T00:16:00.001+05:30

ਜਦ ਕਦੀ ਵੀ ਦਰਦ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾਏਂਗਾ ਦਿਲਾ |

ਸਿਸਕਦੇ ਜ਼ਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਕਿੱਦਾਂ ਵਰਾਏਂਗਾ ਦਿਲਾ |

ਮੰਨਿਆਂ ਕਿ ਪੀੜ ਅੰਦਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ,

ਅੱਖ ਵਿਚਲੀ ਪਰ ਨਮੀ ਕਿੱਦਾਂ ਛੁਪਾਏਂਗਾ ਦਿਲਾ |

ਖਾਏਂਗਾ ਜਦ ਚੂਰੀਆਂ ਤੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ,

ਟੁੱਟਿਆਂ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਤਮ ਮਨਾਏਂਗਾ ਦਿਲਾ |

ਗ਼ਮ, ਉਦਾਸੀ, ਦਰਦ ਤੇ ਹੰਝੂ ਹੀ ਝੋਲੀ ਪੈਣਗੇ,

ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾਏਂਗਾ ਦਿਲਾ |

ਇਸ ਉਦਾਸੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਜੇ ਬਹਿ ਗਿਉਂ ਹੰਭ ਹਾਰ ਕੇ ,

ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਭਾਰ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਠਾਏਂਗਾ ਦਿਲਾ |

ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ

2012-01-26T18:15:00.001+05:30

ਕਾਂਗਰਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁੱਲ 118 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਵੇਗੀ ਸੇਜਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਇਗੀ

ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਣ ਮੌਕੇ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਸਰਦਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਜੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ । ਧਮਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ) ਵਿਖੇ 1 ਮਾਰਚ 1917 ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ , ਡਾ ਆਇਸ਼ਾ ਦੁੱਗਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ , ਪੰਜਾਬੀ,ਹਿੰਦੀ,ਉਰਦੂ,ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁਗਲ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿੱਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ । ਫਾਰਮਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਜੀਵਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡਿਓ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਨਾਲ ਇਹ 1942 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਹਿਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਵੀ ਨਿਭਾਇਆ । ਦੁੱਗਲ ਜੀ 1966 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਹੇ । ੳਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਅਡਵਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਮਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇਨਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ (ਪਲੈਨਿੰਗ ਕਮਿਸ਼ਨ )ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਉਹ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਸਨ ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਏ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ,ਇਨਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਡ ਇਕਨੌਮਿਕ ਚੇਂਜ ਬੰਗਲੌਰ,ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ,ਨੂੰ ਗਿਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਹੁਦੇਦਾਰ ਵੀ ਰਹੇ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀ,ਪੰਜਾਬੀ ਯਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੌਮੀਨੇਟਿਡ ਫੈਲੋ 1984 ਵਿੱਚ ਬਣੇ । ਅਗਸਤ 1977 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ: ਬਰਥ ਆਫ਼ ਸੌਂਗ,ਕਮ ਬੈਕ ਮਾਈ ਮਾਸਟਰ,ਡੰਗਰ (ਐਨੀਮਲ),ਇੱਕ ਛਿੱਟ ਚਾਨਣ ਦੀ,(ਵੰਨ ਡਰੌਪ ਆਫ਼ ਲਾਈਟ),ਨਵਾਂ ਘਰ (ਨਿਊ ਹਾਊਸ),ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ(ਗੋਲਡਨ ਬੁੰਗਾਲੌਅ),ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ( ਇਨ ਦਾ ਈਵਨਿੰਗ), ਪੋਇਟਰੀ: ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ (1999),ਕੰਡੇ ਕੰਡੇ (1941) ਨਾਵਲ: ਸਰਦ ਪੂਨਮ ਕੀ ਰਾਤ,ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ,ਤੋਂ ੲਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ : ਸਤ ਨਾਨਕ,ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ (1959),ਮਿੱਟੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੀ(1999), ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਐਂਡ ਫੇਥ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ,ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ,ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮਾਲੋ ਮਾਲ ਕੀਤਾ । ਕਾਂਗਰਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ 118 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ।
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਐਵਾਰਡ,ਗਾਲਿਬ ਐਵਾਰਡ,ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਐਵਾਰਡ,ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਐਵਾਰਡ, ਭਾਈ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਐਵਾਰਡ,ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਆਫ਼ ਦਾ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਐਵਾਰਡ,ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ,ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ,ਆਦਿ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਸਮੇ ਸਮੇ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕੀਨ ਸਨ ,ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ,ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ,ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ,ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ,ਸਿੰਗਾਪੁਰ,ਟੁਨੇਸ਼ੀਆ,ਇੰਗਲੈਂਡ,ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਟੂਰ ਲਾਇਆ । ਇਸ ਮਹਾਂਨ ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਦਾ ਭਲਕੇ 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸ ਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ੳਹਨਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ‘ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ,ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ,ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ,ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਡਾਕ ਦਾ ਪਤਾ: ਭਗਤਾ-151206 (ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੋਬਾਈਲ ਸੰਪਰਕ: 98157-07232

ਹੁਣ ਸਤਪਾਲ ਗੋਸਾਈੰ ਵੀ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ....!

2012-01-26T07:15:00.004+05:30

ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਵੱਲੋਂ ਨਵਾਂ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਣ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰਾਂ ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਡਰੀਮ ਗਰਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਵੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੇਰੀ ਪਾਈ ਪਰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੰਧਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੂਣ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਵਿਚ ਦੂਰ ਤੱਕ ਲੱਗੇ ਸਪੀਕਰਾਂ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਅਸਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜੀ ਦਾ ਵੀ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਫਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਸਤੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਰਥਾਤ ਧਰਮ ਭਾਅ ਜੀ ਕਾਰਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਜਬਾਤੀ ਤੋਰ ਤੇ ਜੂੜੀ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਾਸਤੇ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗਣ ਲਈ ਉਚੇਚੇ ਤੋਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੁਜੀ ਸੀ।ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਵਿਚ ਜਨਕ ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਡਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਨਕ ਪੁਰੀ ਤੋ ਕਦਵਾਈ ਨਗਰ ਤੱਕ ਲੱਮੇ ਲੱਮੇ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ ਵਿਚ ਪਟਾਖੇ ਛੱਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਉ ਹੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਪੁਜੀ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜੀ ਵੀ ਇਸ ਸਵਾਗਤੀ ਜੋਸ਼ੋ ਖਰੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਪਟਾਖੇ ਮੰਚ ਤੋ ਕਈ ਵਾਰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਮਾਇਕ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਾਇਕ ਵੀ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ। ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਦੂਰਗਤ ਤੋ ਮਾਯੂਸ ਹੋਈ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਬਜਬੂਰ ਜੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਭਾਸ਼ਣ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਟਾਕੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਤੇ ਇਸ ਖਾਸ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਵੀ। ਸ੍ਟੇਜ ਤੇ ਖੜੇ ਕੁਝ ਆਗੂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਾਯੂਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਜਹੇ ਨਜਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਬੇਬਸ ਹੋਏ ਪਾਏ ਸਨ।

ਅਨੂਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਸੀ ਕਿ ਸਟੇਜ ਤੇ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਲੀਡਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ ਵਾਲੀ ਡੀ ਵਿਚ ਵੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਡਾਲ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਖਾਲੀ ਸਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।ਜਦੋਂ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭਾਸ਼ਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੰਚ ਤੇ ਪੰਡਾਲ ਵਿਚ ਮੋਜੂਦ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰਾਂ ਤੇ ਖੇੜਾ ਆ ਗਿਆ ਪਰ ਜਿਉ ਹੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੱਤਪਾਲ ਗੋਸਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਅਖਿਆ ਤਾਂ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਉੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਓਹ ਲੱਗੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ । ਕਾਬਿਲੇ ਜਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਜੱਦੋ ਅਕਾਲੀ ਦੱਲ ਦੇ ਹੀ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਕਹ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕਿਸੇ ਸਸਤੀ ਜਹੀ ਨੋਟ ਬੂਕ ਦੇ ਫਾੜੇ ਹੋਏ ਤੀਨ ਚਾਰ ਵਰਕਿਆਂ ਤੋ ਪੜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਜਿਉ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪੰਡਾਲ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਮਯੂਸ ਸਨ ਕਿ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਨਾ ਕੋਈ ਡਾਇਲਾਗ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗੀਤ.....ਪਰ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰ ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰ ਸਤਪਾਲ ਗੋਸੈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ..ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ! (ਬਿਊਰੋ ਰਿਪੋਰਟ)

ਦੋ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਲ

2012-01-25T17:45:00.001+05:30

ਥਾਈਲੈੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਯਿੰਗਲੁਕ ਸ਼ਿਨਾਵਾਤਰਾ ਜਦੋਂ ਬਹ੍ਰਤ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਬੁਧਵਾਰ 26 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਬੜੀ ਹੀ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਇਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾਕਟਰ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ. ਦੋਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮਿਲਣੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਆਈ ਬੀ ਦੇ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ.

(ਫੋਟੋ: ਪੀ ਆਈ ਬੀ)

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ

2012-01-24T17:45:00.007+05:30

26 ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ. ਇਸ ਦਿਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਇੱਕ ਜਨਮ ਸਿਧ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ. ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪੈਰੇਡ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਕਲਾਈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.ਇਸ ਦਿਨ ਰੰਗਾਰੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਦਿਨ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਣੇ ਹਨ. ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਫਤਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਵਾਰ ਅਰਥਾਤ 26 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ. ਇਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾਕਟਰ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਤਰੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਕਾਮਨਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ. ਜਦੋਂ 24 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪੀ ਆਈ ਬੀ ਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ.

(ਵੇਰਵਾ:ਕਲਿਆਣੀ ਸਿੰਘ ਫੋਟੋ ਪੀ ਆਈ ਬੀ)

ਮੇਰਾ ਮਕ਼ਸਦ ਤੋ ਹੈ ਯੇ ਸੂਰਤ ਬਦਲਨੀ ਚਾਹੀਏ !

2012-01-23T00:45:00.006+05:30

ਵਾਅਦਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ

ਚੋਣਾਂ ਫਿਰ ਸਿਰ ਤੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੰਝ ਲੱਗ ਰਿਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਪਰ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਜਰੂਰ ਹਾਰ ਜਾਣਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਆਮ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਕੁਝ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਡੰਡਾ ਬਣਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲੀਪਾਪ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਨਗਦੀ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤੇ ਸ਼ਰਾਬ। ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਸ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪਧਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਸਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਅਦਿਆਂ, ਲਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਦੋ ਸਾਰਥਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਲਿਖਤ ਹੈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਗ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲਿਖਤ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖ. ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹਨਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਥ ਹਨ, ਅੰਕੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ, ਸਮਝਾਉਣ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਜਨਾਬ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ ਹੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਤਰਾਂ ਇਹ ਵੀ...

ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਤੋ ਤੇਰੇ ਸੀਨੇ ਮੇਂ ਸਹੀ;

ਹੋ ਕਹੀਂ ਭੀ ਆਗ ਲੇਕਿਨ ਆਗ ਜਲਨੀ ਚਾਹੀਏ !

ਸਿਰਫ ਹੰਗਾਮਾ ਖੜਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਮਕ਼ਸਦ ਨਹੀਂ;

ਮੇਰਾ ਮਕ਼ਸਦ ਤੋ ਹੈ ਯੇ ਸੂਰਤ ਬਦਲਨੀ ਚਾਹੀਏ ! -

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਸਕੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣੇਗੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਖ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.--ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ

ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਗਣਤੰਤਰ//ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)

ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ

ਲੋਕਰਾਜ

ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)

ਜਗ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕੀ

ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਕਾਜ਼ਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਸੀ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਸਰ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਕਾਰਨ ਲੱਗੀ ਜਕਡ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਜਕਡ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਜਿਹਡ਼ੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਹਡ਼ੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਏਨੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ। ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸਨ? ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰ ਤਬਕਾ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਕੀ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀਕਰਨ, ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋਏ ਤਬਕਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਨਅਤੀ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਘਰਾਣੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਿਲਗੋਭਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਪੱਖ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੇ ਅਮਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸੀਟਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮਰਾਨ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਭਰੀ। ਇਉਂ ਦੇਸ਼ ਦੋ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਅੱਜ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਉਲੀਕਣ ਲੱਗਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖਡ਼ਵਾਂ ਅੰਗ ਮੰਨਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇੱਕ ਟੀਚੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਨੀਤੀ ਯਥਾਰਥਕ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਹਰ ਸੰਭਵ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਨਿਰੋਲ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਅੱਬਾਸ ਨਕਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਖਾਵਾ ਹੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੋਚ ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ ਲੁਕੀ-ਛਿਪੀ ਨਹੀਂ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਸੀ ਧਿਰ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸੱਜਰੇ ਬੀਤੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਧਿਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਇਹ ਧਿਰ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਕੇਰਲਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮਰਾਨ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਓਨੀ ਨਹੀਂ ਘਟੀ ਜਿੰਨੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਘਟੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਢਾਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗਣਤੰਤਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਧਾਨ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਵਿਧਾਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਹੋਈ, ਹਰ ਬਾਲਗ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਇਉਂ ਸਮੂਹ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈ।
ਬੇਸ਼ੱਕ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੁਧਾਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਡ਼ੀਂਦੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਮੁਦਾਖਲਤ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਘਾਟਾਂ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਠੀਕ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਸੋਮਾ ‘ਕਾਲਾ ਧਨ’ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਉਂ ਚੋਣਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਲਾਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਮੌਜੂਦਾ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਦੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜਿਹਡ਼ੀਆਂ ਮੁਤਬਾਦਲ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮੂਹਰੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ। ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਦ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੋ ਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਉਚੇਚੀ ਤਰਮੀਮ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਉਡੀਕ 'ਚ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ

ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਜਵੀਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਰ.ਪੀ.ਏ.’ (ਲੋਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਾਨੂੰਨ) ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨਾ ਪਏ। ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਗ਼ਲ਼ਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਦਾਖਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ 50 ਲੱਖ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ। ਗ਼ੈਰ-ਸਮਾਜਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਲਡ਼ਨ ਤੋਂ ਵਰਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ। ਦਲ ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਚੋਣ ਲਡ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਲਾਗੂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਭੇਦ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਖਰਚਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਰਕਮਾਂ ਖਰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੋਟ ਖਰੀਦਣ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਖਰਚ ਜਿਵੇਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬੇਓਡ਼ਕ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿੱਲ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ ਹੈ ਪਰ ਮਾਡ਼ੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਰਾਜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੇਤੰਨ ਲੋਕ ਹੀ ਇਸ ਅਮਲ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਦਾ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਇਉਂ 543 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 84 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਤੇ 47 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 4120 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 614 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਤੇ 554 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਤਬਕੇ ਤੇ ਊਚ-ਨੀਚ, ਜਿਹਡ਼ੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਛਡ਼ੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਧਨਵਾਨ ਲੋਕ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਘੋਖ-ਪਡ਼ਤਾਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 86,782 ਅਜਿਹੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ। ਉਪਰਲੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਨੇਕਚਲਣੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮਾਨਤਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਵੇਂ ਪੋÇਲੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਹਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ 1500 ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ।
ਲੋਕਰਾਜ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ, ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਤੇ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਅਮੀਰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਸ ਰਾਹ ਅਧੀਨ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਡ਼ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀ ਬੇਓਡ਼ਕ ਦੇਣ ਮੰਨਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਵੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਹ ਸਭਨਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਲਾਮਬੰਦੀ ਕਰਕੇ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਰੁਖ਼ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲੇ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣੀ ਵੀ ਫੌਰੀ ਦਰਕਾਰ ਹੈ। --ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)
* ਮੋਬਾਈਲ: 98152-97080

ਮੇਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪੁਸਤਕ: ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ // ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ

2012-01-21T00:15:00.003+05:30

ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਪਾਇਆ ਉਹ ਤਾਂ ਬਸ ਕਮਾਲ ਸੀ

ਮੈਂ ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨੀ ਟੀਚਰ ਤਰਲੋਕ ਕਾਲਡ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਕਦੀ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਗਿਆਨੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਨਾਗਮਣੀ’ ਵਿੱਚ ਛਪ ਗਈ ਸੀ। ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੇਖਕ ਜੁਡ਼ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲਡ਼ਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਮਿਲੇ। ਵਿਰਦੀ ਜੀ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਵੀਂ ਆਈ ਕਿਤਾਬ ‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ‘ਚ ਛਪੀ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ।
‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਪਡ਼੍ਹਦਾ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਂਗ। 320 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਛੇ ਵਾਰ ਪਡ਼੍ਹੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠਾ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਫੁੱਫਡ਼ ਪੂਰਨ ਜਾਪਦਾ। ਰਸੂਲ ਦੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਫਡ਼ ਪੂਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀ। ਫੁੱਫਡ਼ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ, ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—
”ਉਕਾਬ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜੰਮਿਆ ਸੈਂ?”
”ਤੰਗ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ।”
”ਉਕਾਬ! ਤੂੰ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਉੱਡਦਾ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?”
”ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ!”
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, ”ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤਾਂ ਇਕਦਮ ਨਾ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਵੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਡੰਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰੋ।”
ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ ਅਬੂਤਾਲਿਬ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ; ਅਬੂਤਾਲਿਬ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ: ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਦ ਵਹਿਮਣ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਡ਼ੇ ਤਿਨਕੇ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਭੇਡ ਦੀ ਖੱਲ ਵਾਲਾ ਕੋਟ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇ ਉਹ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਨਕਾ ਨਹੀਂ ਫਡ਼ੇਗੀ, ਤਾਂ ਭੇਡ ਦੀ ਖੱਲ ਵਾਲਾ ਕੋਟ ਉਸ ਦੇ ਕਫ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਆਪਣੀ ਨੋਟ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ: ‘ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਪਡ਼੍ਹਨੀ ਬਡ਼ੀ ਮੁਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਡ਼ੇ ਔਖੇ ਹੋ ਕੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਡ਼੍ਹਨੀ ਸਹਿਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੂਪ ਤੇ ਵਸਤੂ ਕੱਪਡ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੱਪਡ਼ੇ ਪਾਉਣ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਆਦਮੀ ਚੰਗਾ, ਚੁਸਤ ਤੇ ਉੱਚੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪਡ਼ੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਜੇ ਆਦਮੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਣ।

ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ

ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਡ਼ੀ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਲੋਂ ਖ਼ਾਲੀ। ਜੇ ਉਹ ਬਡ਼ੀ ਤੀਖ਼ਣ-ਬੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਲਾ ਕਿਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੀ ਤੇ ਅਕਲ ਵੀ। ਅਸਲੀ ਕਲਾ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।’
ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਰੂਸ ਦੇ ਪਹਾਡ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵੀ ਆਇਆ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ-ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਕਲਕੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖੀਆਂ।
‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਵਿੱਚ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੰਗਾਂ ਬਾਰੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਬਾਰੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ, ਟੋਟਕੇ ਤੇ ਲਕੋਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਬੰਦ ਪਡ਼੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਨਾ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਨਾ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਇਹੀ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪਡ਼੍ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਕਦਮ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਫੁੱਫਡ਼ ਪੂਰਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਝੰਜੋਡ਼ ਦਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ।
ਲਓ ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਇਕ ਪਰਬੱਤ ਵਾਸੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਮਾਖਾਚ-ਕਲਾ (ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਥਾਂ) ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਬਡ਼ੇ ਪੈਸੇ ਸਨ, ਜਿਹਡ਼ੇ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚ ਲਈ ਸਨ। ਉਹ ਰੇਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਪੀਂਦਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਰੇਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਸਨ:
”ਬਹਿਰਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਰਾਂਡੀ ਲਿਆ!”
ਲੋਕ ਮੁਡ਼-ਮੁਡ਼ ਕੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਹਡ਼ਾ ਐਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਬਰਾਂਡੀ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ‘ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਬਹਿਰੇ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ: ”ਤੁਹਾਡੇ ਰੇਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪਲੇਟ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?”

ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਸਾਨ੍ਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹਲ਼ ਵਾਹੁਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵਿੱਚ ਛਡ਼ਾਂ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਹਲ਼ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘੋਡ਼ੇ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਸਲਾਹੁਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਾਠੀ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਕਾਠੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋ।
ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਸਾਲਤਾਨੀ ਆਪਣੀ ਪਾਈਪ ਨੂੰੂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ?—ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਟੀਚਾ ਬਡ਼ੀ ਦੂਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਜੋਗੀ ਹਿੰਮਤ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸਬਰ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅੰਤ ਸੇਵੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪਲੇਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਮੈਂ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਪਡ਼੍ਹਿਆ। ਉਦੋਂ ਇਕ ਲਹਿਰ ਵੀ ਸੀ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ। ਲੇਖਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਤੂੰ ਚੈਖ਼ਵ, ਟਾਲਸਟਾਏ, ਗੋਰਕੀ, ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੀ ਆਹ ਕਿਤਾਬ ਪਡ਼੍ਹੀ? ਲੈ ਆਹ ਪਡ਼੍ਹ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਨ ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸਵੈਜੀਵਨੀਆਂ। ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦਾ ਸਾਹਿਤ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਯਾਦ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੀ ਯਾਦ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤਾਜ਼ਾ-ਤਾਜ਼ਾ ਆਈ ਕਿਤਾਬ ‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਪਾਇਆ ਉਹ ਤਾਂ ਬਸ ਕਮਾਲ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੈਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹੀ। ਮੈਂ ਝੱਟ ‘ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 21, ਜ਼ੂਬੋਵਸਕੀ ਬੂਲੇਵਾਰ, ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ’ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਬੁੱਕ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਵਿਕਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਮੁੱਲ ਸੀ ਚਾਰ ਰੁਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਵਸੀਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਖਰੀਦ ਕੇ ਕਈ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
*ਮੋਬਾਈਲ: 98555-91762

ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇ-ਸਿੱਟਾ ਰਹੀ--ਥਾਪਰ

2012-01-20T16:45:00.000+05:30

ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਯੂ.ਪੀ.ਏ. ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇ-ਸਿੱਟਾ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ 'ਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸੁਖਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸ੍ਰੀ ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ ਥਾਪਰ ਨੇ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ 'ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਫੇਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਪਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਚ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਥਾਪਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈਰਾਨਗੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਜਨਤਕ ਰੈਲੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਦੁਸ਼ਣਬਾਜੀ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 5 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ 'ਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਅਗਲੇ 5 ਸਾਲ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਗਈ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਸੋਨੀਆਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਸ੍ਰੀ ਥਾਪਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਆਪਣੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਜ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨਸ਼ਿਆਂ 'ਚ ਗਰਕ ਹੋ ਗਈ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਰਿਸ਼ਵਤਖੌਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੈੜੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸੂਬਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਪੌੜੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਬਾਦਲ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲੇਗਾ।

**********

ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ 20 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੈਲੀਆਂ

2012-01-20T16:15:00.000+05:30

ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਸੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਸ. ਅਰੁਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ, ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਫ਼ਸਰ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰੋਪਾ ਪਾਕੇ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਜਿਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੇ ਹਨ ਉਸ ਨਾਲ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬੇਹੱਦ ਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਉਪਰੰਤ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੀਮ ਰਾਓ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੰਸਥਾ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਫ਼ਸਰ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਅੱਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਤ ਪੀਪੀਪੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰੇਗਾ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਕੋਆਡੀਨੇਟਰ ਸ. ਅਰੁਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਪੀਪੀ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਘ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਵੀਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਦੀ ਚੁੰਗਲ 'ਚੌ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾ ਲੈਣਗੇ।

ਸ੍ਰੀ ਸੋਢੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਪੂਰ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੈਲੀਆਂ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੱਟੀ, ਖੇਮਕਰਣ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ, 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ, ਲਹਿਰਾ, ਦਿੜ੍ਹਬਾ, ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ, 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ, ਨੂਰਪੁਰਬੇਦੀ, ਰੋਪੜ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਖਰੜ, ਮੋਹਾਲੀ, ਸਰਹਿੰਦ, ਖੰਨਾ ਤੇ ਅਮਲੋਹ ਵਿਖੇ ਹੋਣਗੀਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੈਲੀਆਂ 'ਚ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਮਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਆਗੂ ਸ੍ਰੀ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਯੈਚੂਰੀ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬਰਿੰਦਾ ਕਰਤ, ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਕਾ. ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ.(ਐੱਮ) ਦੇ ਕਾ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਵੀ ਰੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਗੇ।

ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼

2012-01-19T00:15:00.001+05:30

"ਨਾਟਕ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ"
ਦਵੀ ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂ

ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਦਾਖਲਾ ਉਲਟੇ ਰੁੱਖ ਪਰਵਾਜ਼ ਭਰਨ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੁਟਿਆਰ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਕਦਮ ਧਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ‘ਚਿਡ਼ੀ ਦੀ ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਉਡਾਣ’ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਦੇ ਇਕ-ਪਾਤਰੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੀਂ-ਮੁੱਚੀਂ ਉੱਚੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦਾ ਹੀ ਫ਼ਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ‘ਉਸਤਾਦ ਬਿਸਮਿਲਾ ਖ਼ਾਨ ਯੁਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਕੌਮੀ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਕੈਟੇਗਰੀ ਵਿਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਇਨ ਅਲੰਕਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਡਾ. ਕਮਲੇਸ਼ ਉੱਪਲ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਦੀ ਕਲਾ-ਜਗਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲੀ ਤੇ ਹਰਿਆਣਵੀ ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਿਹਰਸਲਾਂ ਕਰਦੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮੋਨੋ ਐਕਟਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ‘ਤੇ ਤਾ ਤਾ ਥਈਆ ਕਰਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਥਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਆ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸਾਹਮਣੇ ‘ਤਾ ਥਈ, ਥਈ ਤੱਤ, ਥਈ ਤੱਤ…’ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਡਾਂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ । ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕੱਥਕ ਡਾਂਸਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਸਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੁਮਾਰ ਪਵਨਦੀਪ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰ ਡਾ. ਆਤਮਜੀਤ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ ਗਿਆ। ਉਹ ‘ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਰੱਖੀਏ ਨਾਂ’ ਨਾਟਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਆਤਮਜੀਤ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ”ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ…?”
”ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਸਰ!”
”ਠੀਕ ਹੈ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਹਰਸਲ ਲਈ ਆ ਜਾਈਂ।”
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੀਤਾ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ ਗਈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਹੀ ‘ਗੁਬਾਰੇ’ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤਾ। ਇਹ 1989 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਚ.ਐਸ. ਭੱਟੀ ਦੀ ਪੰਜ ਸਟਾਰ ਟੀ.ਵੀ. ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ, ਦੇਵਿੰਦਰ ਦਮਨ ਤੇ ਕਮਲ ਵਿਦਰੋਹੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵੇਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਪਿਤਾ ਧਰਮਪਾਲ ਉਪਾਸ਼ਕ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਟਰੈਕਟਰਜ਼ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾਟਕ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਵਨ ਤੇ ਅਨੀਤਾ ਘਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਘੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਮੁਹਾਲੀ ਨਾਲ ਅਨੀਤਾ ਨੇ ‘ਭਾਬੀ ਮੈਨਾ’, ਮੇਰਾ ਉਜਡ਼ਿਆ ਗੁਆਂਢੀ’ ਤੇ ‘ਡਾਇਣ’ ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਆ ਵਸੇ। ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪੋ੍ਰਫੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਟੀਮ ਵਿਚ ਅਨੀਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ਸਰਵਮੀਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਕਲਾਵੇ’ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਤ ‘ਨਵਾਂ ਜਨਮ’ ਸੀ।
”ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੀ ‘ਨਵਾਂ ਜਨਮ’ ਸੀ” ਅਨੀਤਾ ਚੇਤੇ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, ”ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਨੀਤਾ ਨਾ ਰਹੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸਾਂ। ਨਾਟਕ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਜੇ ਅੱਜ ਭਾਅ ਜੀ ਹੁੰਦੇ, ਮੈਂ ਭੱਜੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ-ਮੈਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ…।” ਉਹ ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਸਾਰ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਖਦੀ ਹੈ, ”ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਨੇ ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਮਾਰ ਪਵਨਦੀਪ, ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਸੁਦੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਹੇਠ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਸਮਰਾਲਾ, ਮੰਡੀ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਤੋਂ ਮੋਗਾ ਤਕ ਰਿਹਰਸਲਾਂ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਨਾਟਕ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਘਰ-ਘਰ’ ਤੇ ‘ਟੈਰੇਰਿਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ’ ਮੋਗਾ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ”ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੰਗਮੰਚ ਦਾ ਅਰਥ ਅਦਾਕਾਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਉਦੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੱਸਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ। ਨਾਟਕ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਡਾਇਲਾਗ ਦੀ ਵਿਧਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗੀ ਨਾ..ਬਾਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਮੇਚੇ ਆਉਂਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਮੁਹਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1998 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ਕੀਤਾ ‘ਏਨਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼’। ਇਹ ਨਾਟਕ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣ ਕੇ ਗੀਤ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਤੇ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵੇਲੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕੁਮਿਟਮੈਂਟ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਅਹਿਮ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਅਨੀਤਾ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਨੇ ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਵੱਲੋਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਚਿਡ਼ੀ ਦੀ ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਉਡਾਣ’ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਹੈ ਤੇ ‘ਸੁਲਗਦੇ ਸੁਪਨੇ ਗ਼ਦਰ ਦੇ’ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਖੇਡਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਕਥਾ ਰਿਡ਼੍ਹਦੇ ਪਰਿੰਦੇ ਦੀ’, ‘ਲਡ਼ਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ’, ‘ਹਵਾ ਜੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਵਗਦੀ ਰਹੀ’, ‘ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ’ ਤੇ ‘ਮੋਹਨ ਦਾਸ’ ਵਰਗੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲਡ਼ ਰਹੀ ਮੁਖਤਾਰਾਂ ਮਾਈ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨਾਟਕ ‘ਮਨ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੋਲਿਆ’ ਤੇ ਰਾਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਲਾਲ ਕਨੇਰ’ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਨ-ਰੂਪਾਂਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੁਚੇਤਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਮ ਸਿਆਸੀ-ਸਮਾਜੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਬੌਧਿਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੂਰ-ਦੁਰੇਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤਕ ਵੀ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ।
”ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਖਦੀ ਹੈ” ਮੈਨੂੰ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਆਤਮਜੀਤ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਪਾਲ-ਪੋਸ ਕੇ ਜਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਅ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਤੇ ਆਤਮਜੀਤ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਹਡ਼ੀ ਨਾ ਭਾਅ ਜੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਨਾ ਡਾ. ਆਤਮਜੀਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸੂਝ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਗੁਆਂਢ ਵੱਸਦੀ ਅਨੀਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਪਰਤ ਰਹੀ ਸਾਂ ਤਾਂ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸਾਂ-’ਘਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਜੋਗਡ਼ਾ, ਬਾਹਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਸਿੱਧ’ ਅਖਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸਚਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਸ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬਣ ਨੀਨਾ ਟਿਵਾਣਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੂਕ ਨੂੰ ਹੇਕ ਨਾਲ ਦਿਲਾਂ ‘ਚ ਉਤਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਾਸਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ ਹੈ।
* ਮੋਬਾਈਲ: 98760-82982

ਨਿੱਕੀਆਂ ਪੈਡ਼ਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਨਿਸ਼ਾਨ

2012-01-18T15:47:00.000+05:30

ਇੰਜੀ.ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਦੇ ਭੁਝੰਗੀ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਆ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ

ਸ਼ੌਂਕ ਤੋੜ ਲੰਘਿਆ ਕੋਟ ਆਫਤਾਂ ਦੇ,
ਸਮਾਂ ਸੂਝ ਦੀਆਂ ਛੁਰੀਆਂ ਉਲਾਰਦਾ ਰਿਹਾ !

ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਤੇ ਲੇਖਕ ਭਾਈ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਚਿਲਡ਼ ਕਾਢ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਇੰਜੀ. ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਦਾ ਭੁਝੰਗੀ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ (24-09-2000) ਨੇ ਜਿਥੇ ਗੁਡ਼ਗਾਉ ਰਹਿਦਿਆਂ ‘ਯੂਰੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ’ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਦਿਆਂ ਜੋ ਪਡ਼ਾਈ ਵਿੱਚ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਵਲੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ‘ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਗਿਲ ਪਾਰਕ’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ । ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਹਰ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਫਸਟ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚੇ ਨੇ 2008-09 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਗਣਿਤ/ ਸਾਇੰਸ ਉਲੰਪੀਅਡ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ । 2010-2011 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਉਲੰਪੀਅਡ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਾਬੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਮਿਲਿਆ । ਇਸ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਦੀ, ਹੋਂਦ ਚਿਲਡ਼ ਕਾਂਡ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਜਦੋਂ ਨੌਕਰੀ ਛੁੱਟੀ ਤਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਲੁਧਿਆਣੇ ਆਉਣਾ ਪਿਆ । ਏਥੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਡ਼ਾਈ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਫਰੀ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਚਾਹੁੰਣ ਓਨਾ ਫਰੀ ਪਡ਼ਾਉਣ ਦਾ ਅਹਿਦ ਵੀ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚੇ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਚਮਕਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਸਾਲ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੋਏ ਸਾਇੰਸ / ਗਣਿਤ ਦੇ ਉਲੰਪੀਅਡ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਦਿਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਲ ਓਵਰ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ । ਓਲੰਪੀਅਡ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਤੇ ਸਟਰੀਫੀਕੇਟ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ । ਬੱਚੇ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਟਿਊਸ਼ਨ ਨਹੀ ਰੱਖੀ । ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਰਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੀਕ ਸੇਧ ਦੇ ਕੇ ਲਗਨ ਨਾਲ਼ ਮਿਹਨਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਵੀ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਗੁਡ਼ਗਾਉਂ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਡ਼ਾਈ ਨਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੱਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਡ਼੍ਹ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਜਬਾਨੀ ਕੰਠ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਰਜਨਾ ਵਾਰ ਹੱਥੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣਗੇ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ.

.........ਆਹ !.... ਅਜਮੇਰ ਗਿੱਲ !

2012-01-17T23:27:00.002+05:30

ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰੋ ! ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਗੋ ਅਜਮੇਰ ਗਿੱਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੀ ਤਾਂ ਹੋਏ ਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ... "ਕੱਲਰ 'ਚ ਉੱਗਿਆ ਗੁਲਾਬ : ਅਜਮੇਰ ਗਿੱਲ"। ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਤਾਬ 'ਮੇਰੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ' ਵੀ ਛਪੀ ਪਈ ਹੈ...ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੇਸ਼ ਹੈ...। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ-ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ...ਅਮਰ 'ਸੂਫੀ'

............ਗ਼ਜ਼ਲ.............

ਯਾਰਾਂ ..ਦਾ. .ਡਾਢਾ.. ਯਾਰ. .ਸੀ,. ਅਜਮੇਰ. ਗਿੱਲ।
ਲੋਕਾਂ ..ਦਾ. .ਵੀ. .ਗ਼ਮਖਾਰ. .ਸੀ, ਅਜਮੇਰ .ਗਿੱਲ।

ਉਸ .ਦੇ. .ਸ਼ਿਅਰਾਂ .ਵਿੱਚ .ਪੁਖਤਗੀ, .ਤੌਬਾ .ਮਿਰੀ,
ਬਸ .ਹਾਜ਼ਰ .ਦਾ .ਜਗਤਾਰ. ਸੀ, .ਅਜਮੇਰ .ਗਿੱਲ।

ਉਹ ..ਸਾਰੀ. .ਉਮਰਾ ...ਜੂਝਦਾ,.. ਲਿਖਦਾ.. ਰਿਹਾ,
ਹੱਥ. ਫਡ਼ .ਕਲਮ-ਤਲਵਾਰ .ਸੀ, .ਅਜਮੇਰ ਗਿੱਲ।

ਸਭ .ਨੂੰ.. ਦਿੰਦਾ. ਸੀ. ਹੌਸਲਾ, ..ਦਿਲ ..ਰੱਖਣ. ਦਾ,
ਤੇ ..ਦਿਲ. ਦਾ .ਖੁਦ .ਬੀਮਾਰ ਸੀ,. ਅਜਮੇਰ ਗਿੱਲ।

ਸੀ .ਘੋਲਾਂ ..ਵਿੱਚ.. ਵੀ.. .ਜੂਝਦਾ,.. ਉਹ... ਸੂਰਮਾ,
ਹੱਕਾਂ. .ਦਾ ...ਪਹਿਰੇਦਾਰ.. .ਸੀ, .ਅਜਮੇਰ .ਗਿੱਲ।

ਚਿੱਟੀ ..ਚਾਦਰ. .ਲੈ. .ਕੇ, .'ਤੁਰਿਆ' ..ਹੈ .ਮਿੱਤਰੋ,
ਉੱਚਾ ..ਸੁੱਚਾ ..ਕਿਰਦਾਰ.. .ਸੀ, .ਅਜਮੇਰ .ਗਿੱਲ।

ਉਂਝ .ਮੇਰੇ .ਮਿੱਤਰੋ !. ਉਹ. ਬਡ਼ਾ ..ਸੀ .ਸ਼ੇਰ-ਦਿਲ,
ਗਿਆ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ੀ .ਹਾਰ ਸੀ, ਅਜਮੇਰ ਗਿੱਲ।

ਉਸ ਨੇ .ਆਉਣਾ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ, .ਕਹਿਣਾ, "ਸੁਣਾਅ ?"
'ਸੂਫੀ' .ਤੇਰਾ ..ਦਿਲਦਾਰ. ..ਸੀ, .ਅਜਮੇਰ .ਗਿੱਲ।

********0091 98555 43660.******

ਪੰਜਾਬੀਏ ਜ਼ਬਾਨੇ ਨੀਂ ਰਕਾਨੇ ਮੇਰੇ ਦੇਸ ਦੀਏ

2012-01-17T00:15:00.001+05:30

ਕੀਹਨੇ ਤੇਰਾ ਲਾਹ ਲਿਆ ਸ਼ੰਗਾਰ! -ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ

ਮੋਬਾਈਲ: 93570-30434

ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪਡ਼੍ਹਦੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਰਿਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ‘ਅਸੀਂ’ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?’ ‘ਅਸੀਂ’ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ‘ਵਿਦਿਆਰਥੀ’। ਪਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਅਧਿਆਪਕ, ਪਡ਼੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੈ। (ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ, ‘ਤੁਸੀਂ ਲੇਖਕ ਇਹਦੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਜੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ?’)
ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਬੰਗਾਲੀ) ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਾਠਕ ਵਧੇਰੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵੱਧ ਸਕੇ?
ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੇਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ) ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੀ ਰਚੇ ਗਏ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਰੁਤੀਆਂ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ, ‘ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ’ (ਜਾਂ ਜ਼ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਕੀਤਾ) ਹਨ। ਵਰਣ-ਆਸ਼ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਡ਼੍ਹਨ-ਪਡ਼੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਲੋਕ, ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ‘ਪਾਤਰਾਂ’ (ਯੋਗ) ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਡ਼੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ: ਜੋ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਦੋ ਫੀਸਦੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਡ਼ੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕ ਵੇਦ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਦੇ (ਤੇ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ) ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਵੇਦੀ’ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵੇਦ ਕੰਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਤੇ ਅਰਥ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦਵੇਦੀ, ਤ੍ਰਵੇਦੀ ਤੇ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰੀਏ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪਤਸਿੰਧੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੇ, ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

ਉਪਰਲੇ ਹਵਾਲੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸਹੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ‘ਪਡ਼੍ਹਾਕੂ’ ਘੱਟ ਤੇ ਸਰੋਤੇ (ਸ਼੍ਰੋਤੇ) ਵਧੇਰੇ ਹਨ। 1940 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਖੁਦ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਦੇ ਅਖਾਡ਼ੇ ਲਗਦੇ ਵੇਖੇ ਸਨ। ਕਵੀਸ਼ਰ ਛੰਦਬੱਧ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ, ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਛੰਦ, ਜ਼ਬਾਨੀ, ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਗਾ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੈਂਕਡ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਅਖਾਡ਼ੇ ਅਕਸਰ, ਆਮ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੀ ਛੋਟੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਪਸ਼ੂ-ਮੇਲੇ ਲਗਦੇ ਸਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ‘ਮੇਲਾ-ਮਵੇਸ਼ੀਆਂ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ)। ਇਕ ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਦੂਜਾ ਫੱਗਣ ਵਿਚ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਲੋਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਵੇਚਣ ਤੇ ਖਰੀਦਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੂਰਾ ਹਫਤਾ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਤੇ ਨਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਖਾਡ਼ੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। (ਨਚਾਰ ਸੁੰਦਰ ਮਰਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹਡ਼ੇ ਜ਼ਨਾਨੇ ਕੱਪਡ਼ੇ ਪਾ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਆਦਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਕ (ਅਸ਼ਲੀਲ) ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਗੋਲ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮੂਹਰੇ ਬੈਠੇ ਤੇ ਮਗਰ ਖਡ਼੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਖਡ਼ੋਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ, ਊਠਾਂ ‘ਤੇ ਚਡ਼੍ਹੇ ਦਰਜਨਾਂ ਸਰੋਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ, ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਰੂਪ-ਬਸੰਤ ਤੇ ਨਲ-ਦਮਿਅੰਤੀ ਵਰਗੇ ਅਰਧ-ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਿੱਸੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰੋਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਵਰਗੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕਾਂ ਗਾਇਕ ਰੁਮਾਂਚਿਕ ਅਰਧ-ਅਸ਼ਲੀਲ ਤੇ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁਣ ‘ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਿਆਂ’ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤਕ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ‘ਪੁਸਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰ’ ਨਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਬਦ ‘ਮੇਲਾ’ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਗਾਇਕ ਸੱਦੇ ਗਏ ਸਨ।) ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਡ਼੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ (ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ) ਤੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤਕ ਦੇ ਪਾਠ´ਮ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੌ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ ਤਾਂ ਨਿਰੋਲ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਕਾਨਾਂ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਮਾਣ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਅਕਸਰ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਡ਼੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਾਠ´ਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ (1971-74 ਵਿਚ) ਉਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਨ (ਮੈਂ ਮੈਂਬਰ ਸਾਂ)। ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਤ ਸੀ ਕਿ ਦਸ ਸਾਲ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਛੇਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ/ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹੋ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹਰ ਵਿਧਾ (ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ ਆਦਿ) ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੁਝਾਅ ਸੀ ਕਿ ਨੌਵੀਂ-ਦਸਵੀਂ ਵਿਚ ਨਾਵਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ’ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਕਰਕੇ ਪਡ਼੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਾਵਲ, ‘ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ’ ਪਡ਼੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਜੋ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਨੌਵੀਂ-ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਪਾਠ´ਮ ਲਈ ਲਿਖਵਾਇਆ ਸੀ)।
ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਕੂਲ/ਕਾਲਜ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲ ਤਕ ਸਭ ਸਾਹਿਤ-ਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ (ਜਾਂ ਸਾਧਾਰਨ) ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ ‘ਚੇਟਕ’ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਇਹਦਾ ਉੱਤਰ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੀ ਸੁਣ ਲਓ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਦਾ ਇਕ ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ, ‘ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ’ ਦੇ ਅਰਥ ਕੀ ਹਨ?’ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਤੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਨੌਵੀਂ-ਦਸਵੀਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਾਏ?’ ਉੱਤਰ ਸੀ, ‘ਜੀ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁੱਛਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੱਲ ਟਾਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।’ (ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਤਮਿਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਕੂਲ-ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।)
ਇਹ ਵੀ ਤੱਥ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਛਪਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੋ ਜਾਂ ਢਾਈ ਲੱਖ। ਤੇ ਦਸਾਂ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਅੰਦਰ, ਜੋ ਸੰਸਕਰਣ 2009 ਵਿਚ ਛਪਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ (2010-11 ਵਿਚ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਛਪਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਕੋਲ 2009 ਦਾ ਛਪਿਆ ਸੰਸਕਰਣ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਨੌਵੀਂ-ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਜੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਤੋਂ ਘਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਫੇਰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਕਿਉਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ?
ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਾਠ´ਮ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਗਾਈਡਾਂ (ਕੁੰਜੀਆਂ) ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਾਈਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਵਲ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ (ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ)। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇਕੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਪਰਚੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਪਾਠ´ਮ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਪਡ਼੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। (ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਹਡ਼ੇ ਪੁਸਤਕ ਪਡ਼੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆਏ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਫੇਰਬਦਲ ਕਰਕੇ ਪਰਚੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਣ।) ਜੇ ਕਿਸੇ ਬੂਟੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਜਡ਼੍ਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੋਂ ਕੁ ਤਕ ਫਲ-ਫੁਲ ਸਕੇਗਾ!
ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ 90 ਫੀਸਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ (ਪਾਠ´ਮ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ)। ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿੰਜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਡ਼੍ਹਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਬਹੁਤੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। 1950 ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 50-60 ਹਜ਼ਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਪਦੇ। ਹੁਣ ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸ-ਬਾਰਾਂ ਲੱਖ ਛਪ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਲੀ ਲੱਖ ਪਾਠਕ ਪਡ਼੍ਹਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤਿੰਨ ਕਰੋਡ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰ ਮਿਲਾ ਕੇ 12-13 ਲੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। (ਇਹ ਰੁਚੀ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ- ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਰੁਚੀ ਨੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਖਬਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ)।
ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੈ। 1968 ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਬਿਲ ਪਾਸ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। 2008 ਵਿਚ (ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ) ਉਹ ਬਿਲ ਕੁਝ ਸੋਧਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਅਧੀਨ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਜੇ ਬਿਲ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਅਮਲ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਗੂਣਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਡ਼੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮਾਣ-ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੇ ‘ਪਡ਼੍ਹੇ-ਲਿਖੇ’ ‘ਵਿਦਵਾਨ’ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵੀ ‘ਅਨਪਡ਼੍ਹਾਂ’ ਵਰਗੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ 170 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤਕ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ ਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਡੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ, ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੇਗਾ? ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਇਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ (ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ ਤੇ ਬਡ਼ੀ ਵਧੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ) ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਮਾਨ ਦਾ ਉਹੋ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀਏ ਜ਼ਬਾਨੇ ਨੀਂ ਰਕਾਨੇ ਮੇਰੇ ਦੇਸ ਦੀਏ
ਕੀਹਨੇ ਤੇਰਾ ਲਾਹ ਲਿਆ ਸ਼ੰਗਾਰ!…
ਇਹ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸ ਸਕਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤਾ ਆਪ ਹੀ ਇਹਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲਾਹਿਆ ਹੈ, ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਨੇ ਘਟ ਲਾਹਿਆ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਦਸ਼ਾ ਜੇ ਸਿਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ, ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਛਪੇ ਇਕ ਲੇਖ ਵਿਚ, ਡਾ. ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਇਹ ਟੋਟਕਾ ਲਿਖ ਕੇ ਕੀਤੀ ਹੈ:
ਗਹਿਣਾ-ਗੱਟਾ ਮਾਪਿਆਂ ਲਾਹ ਲਿਆ
ਰੂਪ ਹੰਢਾ ਲਿਆ ਯਾਰਾਂ ਨੇ
ਕੁਝ ਮੈਂ ਲੁੱਟ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ
ਕੁਝ ਲੁੱਟ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ।
ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਵਿਧਵਾ ਜਾਂ ਛੁਟਡ਼ ਔਰਤ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰਨ ਸਹੁਰਾ-ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੇਕੀਂ ਜੂਨ-ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤਾਂ ‘ਸਹੁਰੇ’ ਵੀ ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ‘ਪੇਕੀਂ’ ਹੀ ਬੈਠੀ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਦੀ ‘ਭੂਆ’ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ‘ਵਿਚਾਰੀ’ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜੇ ਬਹੁਤ ਸਮਰਿਧ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਊਣਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਫੇਰ ਵੀ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਪੁਸਤਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਸੌ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੀ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਸ਼ਾਇਦ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਡ਼ਾ ਨਾ ਛੁਡਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤੇ ਅਸੀਂ ਲੇਖਕ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਾਂ। ਕਿਉਂ ਹਾਂ- ਇਹ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਏਥੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ (ਨਾ ਅਜਿਹੇ ਅਖਬਾਰੀ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਸੰਭਵ ਹੈ) ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਤੇ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼੍ਹਿਆ ਜਾਏ ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਚੇਤਨ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
ਸਾਹਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿਚ, ਅਚੇਤ, ਸੁਚੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਤੇ ਹੈ)। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤਕ ‘ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ।’ (ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਕਾਇਮ ਹੈ।) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ 11 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ

2012-01-17T00:05:00.000+05:30

85 ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 16 ਜਨਵਰੀ (ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕਿੰਗ)
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ 11 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 85 ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਨਾਮਜ਼ਗੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਟਰਨਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਮਜੀਠਾ ਵਿੱਚ 11 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤਲ ਸਿੰਘ (ਬਸਪਾ), ਸ਼ੈਲਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੈਲੀ (ਕਾਂਗਰਸ), ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸੀ| ਪੀ| ਆਈ|) ਅਤੇ ਬਿਕਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਖ ਜਿੰਦਰਰਾਜ ਸਿੰਘ ਲਾਲੀ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਲਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ, ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਚ 9 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਨੀ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਰਾਜ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਤਰੁਣ ਚੱੁਗ, ਸੀ| ਪੀ| ਐਮ| ਦੇ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਭਾਰਤੀ ਚੇਤਨਿਆ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਜੈ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਨਰਿੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਲੂਥਰਾ, ਬਲਦੇਵ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅਟਾਰੀ ਚਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਰਣੀਕੇ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ), ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਡੀ ਸੀ (ਕਾਂਗਰਸ), ਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਬਸਪਾ) ਅਤੇ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ (ਪੀ ਪੀ ਪੀ)।
ਹਲਕਾ ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ ਵਿੱਚ 7 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੁਖਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੱੁਖ ਸਰਕਾਰੀਆ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਦੇ ਅਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਹੁਜਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇ 8 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਸਲ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਖੋਸਲਾ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਰੋਹਿਤ ਖੋਖਰ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਗਿੱਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਾਰਤੀਏ ਚੇਤਨਿਆ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਲਕਾ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿੱਚ 11 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਦੇ ਸਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਬਸਪਾ (ਅ) ਦੇ ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਰਵਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਤੇ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ 7 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਬੰਡਾਲਾ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਲਾਲਉਸਮਾਂ, ਬਸਪਾ (ਅ) ਦੇ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਦੇ ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਦੇ 10 ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਇੰਦਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੁਲਾਰੀਆ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਡਿੰਪਾ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਦੇ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਜੁਗਲ
ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਟਿੱਕਾ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਰਮਨਬੀਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅਜਨਾਲਾ ਵਿੱਚ 10 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬੋਨੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਹਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ) ਦੇ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਦੇ ਡਾ| ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ, ਬਸਪਾ (ਅ) ਦੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ, ਸਰਵਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਾਰਜ ਮਸੀਹ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ
ਵਿੱਚ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿੱਚ 8 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤੀ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿਧੂ, ਰਾਂਸਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟ ਦੇ ਹਰੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ, ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ,ਦਿਆਲ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿੱਚ 13 ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਿੰਟੂ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਮਨਜੀਤ
ਸਿੰਘ, ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਦੇ ਰਾਮ ਸ਼ਰਨਪਾਲ, ਭਾਰਤੀਯ ਗਾਂਊਂ ਤਾਜ ਦਲ ਦੇ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਸਰਵਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮਸੀਹ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ) ਦੇ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਰਾਂਸਟਰੀਯ ਚੇਤਨਿਆ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਭਾਟੀਆ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ, ਮੋਨਿਕਾ ਮਹਾਜਨ ਅਤੇ ਵਿਪਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਗੋਦ ’ਚ ਸੁੱਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਹਾਕਮ

2012-01-16T12:15:00.000+05:30

ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਾਖਦਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ

ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

-ਗੁਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ਕ
ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਰਹੇ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 360 ਮਸਜਿਦਾਂ, ਮਕਬਰੇ, ਸਰਾਵਾਂ ਤੇ ਖੂਹ ਸਨ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਕਵੀ ਨਾਸਿਰ ਅਲੀ ਸਰਹਿੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਮੁਤਾਬਕ ਹੰਸਲਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ’ਤੇ ਇਹ ਨਗਰ ਤਿੰਨ ਕੋਹ ਤੱਕ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣਿਆ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਸੁਰੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਸੀ। ਚੀਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸਮਾਨ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਚੌਂਕ ਅਤੇ ਵੀਹ ਮੁਹੱਲੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਉਹ ਸਰਹਿੰਦ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਹੰਸਲਾ ਨਦੀ ਹੁਣ ਸਰਹਿੰਦ ਚੋਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਥੇਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ’ਚ ਕੁਝ ਖੰਡਰਨੁਮਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਗ਼ ਤੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸਰਹਿੰਦ ਹੁਣ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਨਗਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਮਗਰੋਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮਗਰੂਰ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸੰਨ 1710 ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਇਸ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। 12 ਮਈ ਨੂੰ ਚੱਪਡ਼ਚਿਡ਼ੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਮਗਰੋਂ 14 ਮਈ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਾ ਰਿਹਾ।

ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ 14 ਜਨਵਰੀ 1764 ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਨੇਡ਼ੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਨਹੇਡ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੈਨ ਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਹਿੰਦ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫ਼ਿਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖਡ਼ਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣਾ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਸਮਝਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਫ਼ਰਾਖਦਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਸਰਹਿੰਦ ਨੇਡ਼ੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਆਰਾਮ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੌਣ ਵਾਸਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1793 ਤੋਂ 1801 ਤੱਕ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਠ ਸਾਲ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੁਰਾਨੀ ਅਤੇ 1879 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੈਰਾਤ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਮੁਹੰਮਦ ਯਾਕੂਬ ਖ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਹਜ਼ਰਤ ਖ਼ਵਾਜਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਅਹਿਮਦ ਫਾਰੂਕੀ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿਖੇ ਆਰਾਮ ਫਰਮਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਜ਼ੱਦਿਦ ਅਲਿਫ਼-ਏ-ਸਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਫ਼ੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ 25ਵੀਂ ਕਡ਼ੀ ਸਨ। ਇਸ ਸਿਲਸਿਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਅਬੂ ਬਕਰ ਸਦੀਕ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਬੂ ਬਕਰ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਹੁਰਾ ਸਨ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਬਣੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ ਆਮਦ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਸਿਲਸਿਲਾ-ਏ-ਖ਼ਵਾਜ਼ਗਾਨ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ 17ਵੀਂ ਕਡ਼ੀ ਖ਼ਵਾਜਾ ਕੁਤਬ ਅਤ ਤਾਰਿਕਾਹ ਸ਼ਾਹ ਬਹਾਉਦੀਨ ਨਕਸ਼ਬੰਦ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।
ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ 14ਵੀਂ ਕਡ਼ੀ ਖ਼ਵਾਜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ ਬਾਕੀ ਬਿਲਾਹ ਦਾ ਜਨਮ 1563-64 ਵਿੱਚ ਕਾਬਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਿੱਤ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਫਿਰੋਜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੰਤਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਨ 1603 ਤੱਕ ਰਹੇ।
ਸ਼ੇਖ਼ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ, ਖ਼ਵਾਜ਼ਾ ਬਾਕੀ ਬਿਲਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਮਈ 1564 ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਤਗਡ਼ਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ੇਖ਼ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਰੋਜ਼ਾ ਸਰੀਫ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ (ਗੁਜਰਾਤ) ਦੇ ਹਾਜੀ ਹਾਸ਼ਿਮ ਅਤੇ ਹਾਜੀ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸੰਨ 1929 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਖ਼ਵਾਜਾ ਸਾਦਿਕ ਅਤੇ ਖ਼ਵਾਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਈਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਵੀ ਆਰਾਮ ਫਰਮਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਰਾਮ ਫਰਮਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਦੁਰਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਅਹਿਮਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਤੈਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ 23 ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੂੰਜੇ ਲਾ ਕੇ 18 ਮਈ 1793 ਨੂੰ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਹੈਰਾਤ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਬਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਪਰਸ਼ੀਆ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਨ 1801 ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ ਫ਼ਤਿਹ ਖ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਾਬਲ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਭੱਜ ਕੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਡ਼ਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਕਾਬਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਲਾ ਹਿਸਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹ 40 ਸਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਦ ਦੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸੱਦ ਲਿਆ ਤੇ 1500 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਜਿਆ, ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਸਰਹਿੰਦ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਜੀ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਸਪੁਰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਰਾਮਪੁਰ ਸਟੇਟ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਹਜ਼ਰਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੌਡ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰ ਦੋ ਕਬਰਾਂ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਕਬਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੀ ਬੇਗਮ ਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਕਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਯਾਕੂਬ ਖ਼ਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਯਾਕੂਬ ਖ਼ਾਂ 21 ਫਰਵਰੀ 1879 ਤੋਂ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1879 ਤੱਕ ਹੈਰਾਤ ਸੂਬੇ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 15 ਨਵੰਬਰ 1923 ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸਪੁਰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਦਫ਼ਨ ਹਨ।
ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਸਈਅਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਦਿਕ ਰਜ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਥੇ ਦਫ਼ਨ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਨ 1947 ਮਗਰੋਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਉਂਜ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰੋ. ਸਿਬਗਤ-ਉਲਾ-ਅਲ-ਮੁਜ਼ੱਦਿਦ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਰ ਸਾਲ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵਿਖੇ ਉਰਸ ਭਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਥਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
* ਮੋਬਾਈਲ:98780-19889

ਅੱਜ 16 ਜਨਵਰੀ ਬਰਸੀ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

2012-01-16T00:15:00.002+05:30

ਪੰਥ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਯੋਧਾ-ਜਥੇਦਾਰ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਸਿੱਖਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ,ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ,ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਖ਼ਾਤਰ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਮੋਰਚੇ ਲਾਏ । ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ । ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸੀ “ਜਥੇਦਾਰ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ”।
ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ,ਮਾਤਾ ਅਤਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿੰਡ ਨਾਗੋ ਕੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 1894 ਨੂੰ ਹੋਇਆ । ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਘਰ ਦਾ ਮਹੌਲ ਅਸਰਦਾਰ ਹੋਇਆ,ਉਥੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪ ਦੇ ਜੁਆਂਨ ਹੋ ਰਹੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ । ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ “ਚਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ”ਵਿੱਚ 1921ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਕੱਟੀ । ਕੈਦ ਦੀ ਇਹ ਜਾਗ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲਟਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ।
“ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ” ਮੋਰਚੇ ਸਮੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਡਾਂਗਾ ਖਾਂਦਿਆਂ ,ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਅਟਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਫਿਰ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਕੱਟੀ । ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਸਮੇਂ 9 ਫਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜੋ ਜੱਥਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ,ਆਪ ਉਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਸਨ । ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਆਪ ਨੂੰ 8 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ । ਧਾਰਾ 17-ਬੀ ਤਹਿਤ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆ ਸੀਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । 1925 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਡ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਵੇਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਬਨਾਉਣਾ ਅਸੂਲੀ ਤੌਰ’ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ,ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।
1926 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ ਪੂਰੇ 28 ਵਰ੍ਹੇ ਆਪ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਰਹੇ । 1926 ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣੇ,ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 28 ਸਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਸਮੇ, ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣੇ । ਉਹਨਾਂ ‘ਨੇ ਵਧਾਏ ਮਾਲੀਏ ਵਿਰੁੱਧ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਕੀਤਾ,ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕੈਦੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ ।
4 ਜੁਲਾਈ 1930 ਤੋਂ 15 ਜੁਲਾਈ 1933 ਤੱਕ ਆਪ “ਸ਼੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਮੇਟੀ” ਦੇ ਮੈਂਬਰ ,1933 ਤੋਂ 1936 ਤੱਕ “ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ” ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 1935 ਵਿੱਚ “ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ “ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਵੀ ਅਖਵਾਏ । ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਵਜੋਂ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਲਹਿਰ ਸਮੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋਰ ਕੱਟਣੀ ਪਈ,ਉਥੇ 1937 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਈ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ।
1938 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਲੀਆ ਵਧਾਉਣਾਂ ਚਾਹਿਆ,ਤਾਂ 20 ਜੁਲਾਈ 1938 ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ । ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ 1600 ਵਿਖਾਵਾਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ । ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦੌਰਾਂਨ ਅਨੇਕਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ,ਅਤੇ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੀ ਹੋਏ,ਪਰ ਮੋਰਚਾ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ । ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਸਾਂਨਾ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ‘ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ । ਜਥੇਦਾਰ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋ ਕੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭਾਂਵੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਫਿਰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆਂ,ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਲੀਆ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ।
1953 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ,9 ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ,ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਆਪ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ ਸਮੇਤ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ।, ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਰਾਜ ਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ।
1964-65 ਵਿੱਚ ਆਪ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ,ਅਤੇ ਸਮੇ ਸਮੇ ‘ਤੇ ਲਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ,ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਵਿਗਡ਼ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਰਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ 10 ਦਸੰਬਰ 1965 ਨੂੰ ਪੀ ਜੀ ਆਈ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਵਿਖੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ । ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਿਰਭੈ ਯੋਧਾ ਜਰਵਾਣੀ ਮੌਤ ਹੱਥੋਂ ਜਖ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਲਡ਼ਾਈ 16 ਜਨਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਹਾਰ ਗਿਆ । ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਦੁਆਵਾਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਹ ਨਾ ਦੁਆ ਸਕੀਆਂ । ਅੱਜ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੌਰ’ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ,ਪਰ ਉ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਲੋਕ ਕਾਰਜਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਜੀਵਤ ਹਨ,ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ ।ਡਾਕ ਸੰਪਰਕ:ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਭਗਤਾ-151206 (ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ::98157-07232

ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੌੜ ਨੂੰ ਵੋਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ

2012-01-15T00:15:00.001+05:30

ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਕੀਤਾ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ

ਲੁਧਿਆਣਾ (ਮਨਮੀਤ ਕੌਰ) : ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਧਰਮ ਪਾਲ ਮੌੜ ਜੋ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਵਲੋਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਢੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਏ.ਯੂ., ਲੁਧਿਆਣਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨਗਰ, ਹੈਬੋਵਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਲੌਨੀ ਦਾ ਤੂਫਾਨੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮੌੜ ਦੇ ਪੀ ਆਰ ਓ ਅਤੇ ਉਘੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਮਿਤਰ ਸੈਨ ਮੀਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਰ ਥਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਨਗਰ ਵਿਚ ਜਨਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਲੌਨੀ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਡੀ.ਐਸ. ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਅਗਰ ਨਗਰ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਨਗਰ ਕੈਂਪ ਕਲੌਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੱਰਥਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿਚ ਵੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਧਰਮ ਪਾਲ ਮੌੜ ਨੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮੁਕਤ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਭੱਤਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਨਾਲ ਹੀ ਛੋਟੀ ਸਨਅਤ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ । ਧਰਮ ਪਾਲ ਮੌੜ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਬਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਹੱਲ ਕਰਾ ਕੇ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਦਾ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਚੁਕਣਗੇ।

ਬਿਖ਼ਡ਼ੇ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਸੀ- ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ

2012-01-14T20:15:00.001+05:30

14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਆਪਣੇ ਸਕੇ-ਸਬੰਧੀਆਂ,ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧਤਾ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ,ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਵੀਰ ,ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਜਮਪਲ,ਮੁੱਢਲੇ ਉਮਰ ਗੇਡ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ,ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ ਦੀ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ ਦਾ ਹੀ ਗੀਤ “ਨਾ ਮਾਰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵੇ,ਪੇਕੇ ਤੱਤਡ਼ੀ ਦੇ ਦੂਰ” ਗਾ ਕੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੀ ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ । ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਨਾਅ ਮੇਜਰ ਬੁੱਟਰ ਸੀ ।ਫਿਰ ਕੈਸਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਨਿਤਰਨ ਸਮੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੁਲ ਸ਼ਰਮਾਂ ਨੇ ਬੁੱਟਰ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਰ ਦਿਤਾ ।
ਯਾਰਾਂ ਦੇ ਯਾਰ ,ਗੰਭੀਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ,ਉਦਾਸ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਗਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਂਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗੰਗਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪੰਜ ਕੇ ਕੇ ਜੀਦਾ ਬੁਟਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ,ਮਾਤਾ ਧਨ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ । ਮੇਜਰ ਉਦੋਂ ਦਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਸੀ ,ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਹੋਈ ,ਅਤੇ ਦੀਦਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਭਰੋਵਾਲ ਆਉਂਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਆਂਦਾ । ਵਕਤ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਲੁਕਣ-ਮੀਚੀ ਖੇਡੀ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਆਹਰੇ ਲੱਗ ਗਿਆ । ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰੀਆਂ ਮਿੱਧਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਧੰਦਾ ਵੀ ਰਾਸ ਨਾ ਆਇਆ । ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ “ਮੋਢੇ ਸੁੱਟ ਲੋਈ ,ਹੱਥ ਫਡ਼ ਸੋਟੀ ਰਾਂਝਾ ਹੋ ਤੁਰਿਆ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜਿਹਾ” ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ ਕੋਲ ਆ ਪੁੰਚਿਆ । ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਮੇਜਰ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮਧੋਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ । ਇਸ ਸਦਮੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਝੰਬ ਸੁੱਟਿਆ । ਜਦ ਉਹ ਥੱਕਿਆ-ਹਾਰਿਆ ਵਾਪਸ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ,ਤਾਂ ਭਾਂਡਾ ਤਿਆਗਣ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਸਕੇ ਸਬੰਧੀ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ । ਉਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕਡ਼-ਦੁਕਡ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਦਾ ਰੁੱਖੀ-ਸੁੱਖੀ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ।, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬੋਲ ਬਾਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀ ।
ਜੂਨ 1988 ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦਿਆਂ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੂਲੋਂ ਅਤੇ ਮੀਤ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕੈਸਿਟ ਕੰਪਨੀ “ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਲੋਡੀਜ਼” ਰਾਹੀਂ ਮੇਜਰ ਦੀ ਕੈਸਿਟ “ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ” ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਈ । ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਲਾਹਾ ਮਿਲਿਆ ,ਪਰ ਮੇਜਰ ਦੇ ਦਿਨ ਲਾਹੇਵੰਦ ਨਾ ਬਣੇ । ਸਨ 1989 ਦੀ ਲੋਹਡ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਭਦੌਡ਼ ਜਾ ਪੁੰਚਿਆ ।ਉਹਦੇ ਜੀਜੇ ਜਸਵੰਤ ਬੋਪਾਰਾਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ । ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕੈਸਿਟ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ । ਜਿਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਕੈਸਿਟ “ਮੰਗਣੀ ਕਰਾਲੀ,ਨੀ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ”ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣੀ । ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਕੈਸਿਟ “ ਜਿੰਦ ਲਿਖਤੀ ਤੇਰੇ ਨਾਂ” ਵੀ ਚੰਗੀ ਚੱਲੀ ।
ਜਦ ਇਸ ਸਿਦਕੀ-ਸਿਰਡ਼ੀ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਕੈਸਿਟ “ਕਾਰ ਰੀਬਨਾਂ ਵਾਲੀ” ( ਆਨੰਦ-1995),” ਅਖ਼ਾਡ਼ਾ ਮੇਜਰ ਦਾ”(ਪ੍ਰਿਯ-1996), “ਛੱਡ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਮਿੱਤਰਾ”(ਫ਼ਾਈਟੋਨ-1997),”ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ”(ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼), ”ਤੇਰੇ ਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਨੀ ਕੁਡ਼ੀਏ”(ਪਰਲ-1994),”ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਤੂੰ ਵੈਰਨੇ”(ਜੈੱਟ-1996),”ਚੁੰਨੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ”,”ਅੱਖ਼ਰਾਂ’ਚੋਂ ਤੂੰ ਦਿਸਦਾ”,ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦੇ 300 ਵੇਂ ਜਸ਼ਨਾਂ ਮੌਕੇ “ਆ ਜਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕਾ” ਵਰਗੀਆਂ ਕੈਸਿਟਾਂ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ।
ਦੋ-ਗਾਣਾ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨੇ ਸੋਲੋ ਗਾਇਕੀ ਵਾਂਗ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ । ਅਜਿਹਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੋਨੀ,ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਵਿਰਕ,ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ,ਜਸਪਾਲ ਜੱਸੀ,ਸਵਰਨ ਸੋਨੀਆਂ,ਸ਼ਮ੍ਹਾਂ ਲਵਲੀ,ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਮਤਾਜ,ਕੁਲਜੀਤ ਜੀਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਨੇ ਮੁਖ ਤੌਰ’ਤੇ ਗੀਤਾ ਦਿਆਲਪੁਰੀ,ਰਾਜੂ ਪੱਤੋ ਵਾਲਾ,ਸਤਨਾਮ ਜਿਗਰੀ,ਬੂਟਾ ਭਾਈਰੂਪਾ,ਮਦਨ ਜਲੰਧਰੀ,ਕਾਕਾ ਫੂਲ ਵਾਲਾ,ਜਸਵੰਤ ਬੋਪਾਰਾਏ,ਅਮਰਜੀਤ ਮਾਣੂੰ ਕੇ,ਮੱਖਣ ਸ਼ਹਿਣੇ ਵਾਲਾ,ਦੀਪਾ ਦਾਖੇ ਵਾਲਾ,ਅਤੇ ਪੀਟਾ ਚੰਦੇਲੀਵਾਲਾ,ਵਰਗੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਮਦਾਰ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਇਆ । ਮੇਜਰ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ, ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁਣ-ਗੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ:-
* ਕੋਈ ਜੁਗਤ ਬਣਾ ਲੈ ਹਾਣਦਿਆ,* ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜੂ ਰੋਂਦੀ ਨੂੰ ਕਾਰ ਰੀਬਨਾਂ ਵਾਲੀ,* ਲੱਗੀ ਸਕਿਆਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਮਾਡ਼ੀ ਐ,* ਵੇ ਰੋਂਦੀ ਦਾ ਸਰਾਣਾ ਭਿੱਜ ਗਿਆ,* ਚੰਦੀ ਬਲਾਉਣੋਂ ਹਟਗੀ,* ਵੰਗਾ ਨਾ ਛਣਕਾ,* ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ ਦੇ,* ਮੈ ਤੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਪੀਨਾਂ ਆਂ,”
ਸਿਰਫ਼ 38 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਭਖ਼ਦੀ ਉਮਰੇ ,ਰਾਮਪੁਰੇ ਰੈਣ-ਬਸੇਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ,ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲੇ ਰਾਮਪੁਰਾ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ, ਫ਼ੋਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਕਲਮਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਤਾਘਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ,ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਮਿਲਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਵਾਲਾ,ਸਹਿਜਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਪਤੀ,ਲਡ਼ਕੇ ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਲਡ਼ਕੀ ਨਵਜੋਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਜੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ 14 ਦਸੰਬਰ 1999 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਤਨ ਮੁੱਠੀਆਂ ਮੀਚ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ । ਉਸ ਨੇ ਤਾਂ ਅਜੇ “ਚੰਦਰੀ ਬੁਲਾਉਣੋਂ ਹਟ ਗਈ ” ਕੈਸਿਟ ਦਾ ਲੁਤਫ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ,ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਦਾ ਜਰਵਾਣਾ ਬੁਲਾਵਾ ਆ ਗਿਆ ।

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਭਗਤਾ-151206 (ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੁਬਾਇਲ ਸੰਪਰਕ;98157-07232

ਬੇਦਾਵਾ ਕਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ? - ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਟੱਲੇਵਾਲੀਆ

2012-01-14T00:45:00.003+05:30

ਮਨ ਵਿਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

ਬੇਸ਼ੱਕ ਮਾਘੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਮਾਘੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾਡ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਭਾਵੇਂ ਵੈਸਾਖ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਮੇਲਾ ਮਾਘ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟੀ ਗੰਢੀ ਸਾਹਿਬ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਦੋ ਦਿਨ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਇਕ ਮਾਘ ਨੂੰ ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ 21 ਵੈਸਾਖ ਭਾਵ 3 ਜਾਂ 4 ਮਈ ਨੂੰ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾਡ਼ਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਡ਼੍ਹਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1. ਕੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਐਨੇ ਹੀ ਗਏ ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਨ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋ ਗਏ।
2. ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਗਡ਼੍ਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾਡ਼ੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਘੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਸਨ।
3. ਜਿਸ ਕਾਗਜ਼ ਉਪਰ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਐਨਾ ਚਿਰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਕਿੰਨੇ-ਕਿੰਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ। ਕੀ ਉਹ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਟੁਕਡ਼ਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨ ਲਈਏ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਸਤਾਰ ਵਿਚ ਛੁਪਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਮਗਰੋਂ ਮਾਛੀਵਾਡ਼ੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ‘ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ’ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗਿਆਂ ਉਸ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕਡ਼ੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਪਰ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾਡ਼੍ਹਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੀ ਪਡ਼੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਬੇਦਾਵਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ, ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
4. ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦਾ ਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਪਰ ਆਖਰ ਵਿਚ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾਡ਼ਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਪਡ਼੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘ ਜੋ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖ ਕੇ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਜਦ ਘਰ ਪਰਤੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਝਾਡ਼ਝੰਬ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਉਹ ਸਿੰਘ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ‘ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜ ਵਿਰੁੱਧ ਲਡ਼ੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲੱਭਦਿਆਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਸਾਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੋ੍ਰ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਪੋ੍ਰ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਨੇ ਬਡ਼ੀ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੇਦਾਵਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋ੍ਰ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰ. ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਖ ਭਗਵੰਤ (ਜੀਵਨੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ) ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਾਡ਼ੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਈਅਰ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਫਰਮੈਂਟ’ (ਬੈਟਲਜ਼ ਆਫ ਦੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਜ਼) ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਪਡ਼ਤਾਲਯੋਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। (1 traditidon still requires probing) ਡਾ. ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ‘ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਹਿਸਟਰੀ’ ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵੇ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਭਰਪੂਰ (Riven with holes) ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਇਹ ਰੀਤ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ?
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਨਾ ਨੰ. 222 ‘ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੂਬਹੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸੋਭਾ’ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਕਵੀ ‘ਸੈਨਾਪਤੀ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਇਉਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
ਸਤਿਗੁਰ ਕਹੀ, ਸੁਨੋ ਬਿਧਿ ਸਾਈ।
ਬੁਰੀ ਹੋਤ, ਤੁਮਰੇ ਸਿਰ ਭਾਈ।
ਯਉ ਸਬ ਸੋ ਤਉ ਹਦ ਲਿਖਵਾਏ।
ਹੋਹੁ ਤਯਾਰ, ਤਬੈ ਫੁਰਮਾਏ।
ਆਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਹਰ ਬੁਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਿਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਆਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ‘ਲੋਕ ਰਾਏ’ ਦਾ ਰਵਾਜ ਪਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹਜ਼ੂਰ ਆਪ ਬਹੁਮੰਤਵੀ ਦੀ ਰਾਏ ਦੀ ਬਡ਼ੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੇਵ ਬਹੁਸੰਮਤੀ (ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ) ਦੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਹਜ਼ੂਰ ਨੇ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਸਾਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ”ਬੁਰਾ ਹੋਤ, ਤੁਮਰੇ ਸਿਰ ਭਾਈ’ (ਜੇ ਕੁਛ ਬੁਰਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਹੋਵੇਗੀ) ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਪੰਗਤੀ ਹੀ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਚੌਪਈ ਦੇ ਚਾਰੇ ਚਰਣ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤਾਂ ਇਉਂ ਹੀ ਜਚਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ, ”ਹੁਣ ਜੋ ਵੀ ਚੰਗੀ ਮਾਡ਼ੀ ਵਾਪਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਹੋਵੇਗੀ¨ ਚਲੋ, ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ।” (ਹੋਹੁ ਤਯਾਰ ਤਬੈ ਫੁਰਮਾਏ) ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਲਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡ ਤੁਰੇ।
ਉਸ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਊ ਪੰਗਤੀ (ਯਉ ਸਭ ਸੋ ਤਉ ਹਦ ਲਿਖਵਾਏ) ਵਿਚ ‘ਹਦ ਲਿਖਵਾਏ’ ਹੀ ਟਪਲਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ‘ਬੇਦਾਵਾ’ ਲਿਖਵਾ ਲਿਆ। ਪਰ ‘ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਿਆ’ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿੱਖ (ਚਾਲੀ ਜਾਂ ਡੇਢ ਹਜ਼ਾਰ) ਬੇਦਾਵਾ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹੇ, ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਹਦ ਲਿਖਵਾਏ’ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੁਕਾਂਤ ਤੇ ਚੌਪਈ ਦਾ ਚੌਥਾ ਚਰਣ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੇਵਲ ਭਰਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ‘ਲਿਖਵਾ ਲੋ ਮੈਥੋਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ’ ਜਾਂ ਲਿਖ ਦਿਓ, ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।’ ‘ਇਹ ਲਿਖਵਾ ਲਓ’ ਤੇ ‘ਲਿਖ ਦਿਓ’ ਰਸਮੀ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਮਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਵਰਗਾ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਉੱਕਾ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸੈਨਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1797 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ‘ਗੁਰਬਿਲਾਸ’ ਲਿਖਿਆ। ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸੋਭਾ’ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੰਗਤੀਆਂ ਜਿਉਂ ਦੀਆਂ ਤਿਉਂ ‘ਗੁਰਬਿਲਾਸ’ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਸ੍ਰੀ ਮੁਖ ਕਹਾ, ਸੁਨੋ ਚਿਤ ਲਾਈ।
ਬੁਰੋ ਹੋਤ, ਤੁਮਰੇ ਸਿਰ ਭਾਈ।
ਤੁਮ ਯਹਿ ਬਾਤ ਭੇਵ ਨਹਿ ਜਾਨੋ।
ਬਾਰਕ ਹੋ, ਬਚ ਐਸ ਬਖ਼ਾਨੋ।੨੪੧।
ਯੌ ਕਹ ਸਭ ਸੋ ਹੱਦ ਲਿਖਾਈ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਬਿਦਾਵ ਕਰਾਈ।
ਇਕ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਿਲਾਸ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ 93 ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚਡ਼੍ਹੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਭੁਲੇਖਾ ਇਥੇ ਲੱਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਹਦ ਲਿਖਵਾਏ’ ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਵਿਚ ‘ਹੱਦ ਲਿਖਾਈ’ ਬਣ ਗਏ। ਅਗਲੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਕ ਕਦਮ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ‘ਸਿੱਖੀ ਗੁਰੂ ਬਿਦਾਵ ਕਰਾਈ’ ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਵਾਲਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ੰਕਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ‘ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਕਤਿਆਂ (ਮੁਕਤਸਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਬੇਦਾਵਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ। ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰਿਆਂ ਹੀ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਪੈਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ‘ਬੇਦਾਵਾ’ ਲਿਖਵਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋਡ਼ ਸੀ? ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖ ਕੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ? ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਇਕ ਤੁਕ ਜੋਡ਼ੀ ‘ਤੁਮ ਹਮ ਗੁਰੂ ਨਾ ਹਮ ਤੁਮ ਸਿੱਖ’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੇਦਾਵਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ। ਸਗੋਂ ਸਣੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵਹੀਰ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਛਡ਼ ਗਈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵੀਆ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਸੰਦ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਕੇਸਰੀ ਚੰਦ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਲਡ਼ਨ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਤ ਚੋਰੀ ਨੱਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹਦੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਖਸ਼ਾਇਆ।
ਫਿਰ ਕੀ ਹੈ ਬੇਦਾਵੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ?
ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ (ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗ੍ਰੰਥ) ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਵਰੂਪ ਸਿੰਘ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਚਿਤ ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਰਾਮਆਣੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਿੰਡ ਰੁਪਾਣੇ ਅਤੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਝੈਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਦੀਨਾ ਕਾਂਗਡ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮਾਝੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਭਾਈ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਦੇਸ ਰਾਜ ਵਡ਼ੈਚ ਚਡ਼੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਝਬਾਲ ਦੀ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਈ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਦੇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੀਨੇ-ਕਾਂਗਡ਼ ਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਸੁਣਾ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਡ਼ੇ ਨਿਭਾਗੇ ਸਿੱਖ ਹਾਂ ਜਿਹਡ਼ੇ ਅਜਿਹੇ ਘੋਰ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਨੇ ਕਾਂਗਡ਼ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਪਰੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲੀਏ ਵਰਗੇ ਅਸਰ-ਰਸੂਖ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਲਾਹ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਕਰਕੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮਾਝੇ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰਿਆ ਇਹ ਕਾਫਲਾ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਜ਼ੀਰੇ ਵਿਚੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮੋਗੇ ਪਹੁੰਚਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਨੇ ਕਾਂਗਡ਼ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਟਕਪੂਰੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੋਹੀ ਬੀਆਬਾਨ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਕੋਈ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜ ਵੀ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਫਡ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਰੇਤ ਛਾਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਆ ਜਾਏਗਾ।
ਰਾਮੇਆਣਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਫੌਜ ਜਦੋਂ ਰੂਪੇਆਣੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਅੱਗੇ ਗਈ ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਧੂਡ਼ ਉਡਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਵਹੀਰ ਇਕਦਮ ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜ ਨੇਡ਼ੇ ਢੁਕ ਆਈ ਸੀ ਪਰ ਥੋਡ਼੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦੋਂ ਧੂਡ਼ ਦੇ ਬੱਦਲ ਕੁਝ ਪਤਲੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਘੋਡ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਧੁੰਦਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਾਝੇ ਦਾ ਜੱਥਾ ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਆਣ ਖਲੋਤਾ। ਵਾਤਾਵਰਨ ‘ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ‘ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ’ ਵਿਚ ਇਸ ਪਲ ਦਾ ਵਰਨਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ‘ਇਹ ਜਥਾ ਪੁੱਛਦਾ ਪੁਛਾਂਦਾ ਰਾਮੇਆਣਾ ਨਗਰੀ ਸੇ ਆਗੇ ਰੂਪੇਆਣਾ ਕੇ ਪਾਸ ਰੋਹੀਂ ਮੇਂ ਜਾਇ ਮਿਲਿਆ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਇਨੈ ਆਖਿਆ ਦੇਖ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਸੇ ਕਹਾ ਕਿ ਘੋਡ਼ੇ ਸੇ ਉਤਰ ਚਾਦਰਾ ਵਿਛਾਇ ਦੇਹ ਤਾਂ ਕਿ ਇਨ ਆਏ ਸਿੱਖਾਂ ਸੇ ਬਾਤਚੀਤ ਕੀ ਜਾਏ’ ਇਥੋਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮਝੈਲ ਜਥੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲੀਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਉਸ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਦੁਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ”ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਝਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰਫ ਸੇ ਦਿਹਲੀ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਗੈਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਾਏ ਦੇਤੇ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਗੇ ਸੇ ਬਾਕੀ ਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾ ਹਿੱਸਾ ਚੰਗੀ ਤਰਹ ਸੇ ਬਿਤੀਤ ਕਰ ਸਕੇਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਕੇ ਸੇਵਕ ਬਨੇ ਰਹੀਏ।’ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਾਹੌਰੀਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁਲਾਹ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਲਾਹ ਦੀ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਘਰ-ਘਾਟ, ਆਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫੁਲਵਾਡ਼ੀ ਸਭ ਕੁਝ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜ ਹੁਣ ਵੀ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਚਡ਼੍ਹੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੁਲਾਹ ਦਾ ਇਹ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮਝੈਲ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਿੰਨੇ ਕਰਡ਼ੇ ਸ਼ਬਦ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵਰਤੇ ਉਨੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦੇਖਣ-ਸੁਨਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ”ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਆਏ ਹੋ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਝਗਡ਼ੇ ਨਿਬੇਡ਼ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹੋਈ, ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਫੇਰ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇਣ ਦਿੱਲੀ ਗਏ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਸਾਕੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦਖਲ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਆ ਗਏ ਹੋ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਜਿਆ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।”
ਸਿੱਖ ਹੋਤਿ ਲੈਬੇ ਉਪਦੇਸ਼ੂ।
ਦੇਹੁ ਹਮੇ ਬਿਪ੍ਰੀਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੂ।…
ਹਮਰੇ ਝਗਰੇ ਚਹਹੁ ਨਿਬੇਰਾ।
ਕਹਾਂ ਗਏ ਤੁਮ ਪੂਰਬ ਵੇਰਾ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਕੋ ਭਾ ਕਾਰਨ।
ਨਹਿਂ ਗਮਨੇ ਨਹਿਂ ਕਰਯੋ ਉਚਾਰਨਿ।
ਨਿਜ-ਨਿਜ ਸਦਨ ਥਿਰੇ ਡਰ ਧਾਰਯੋ।
ਪੁਨ ਨੌਮੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੁ ਭਏ ਹੈਂ।
ਦਿੱਲੀ ਮਹਿਂ ਸਿਰ ਦੇਨ ਗਏ ਹੈਂ।…
ਕਿਨਹੂੰ ਕਹਯੋਂ ਨ ਸ਼ਾਹੁ ਅਗਾਰੀ।
ਪਰਯੋਂ ਨ ਕੋਊ ਝਗਰ ਮਝਾਰੀ।…
ਅਬਿ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨਿਕੋ ਆਏ।
ਕਹਨਿ ਬਾਕ ਕੋ ਨਹਿਨ ਲਜਾਏ।
ਇਹ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਨ ਆਗੇ ਸੇ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲੀਏ ਨੇ ਕਹਾ, ”ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ਼, ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਇਸੇ ਤਰਹ ਰਹਿਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਮਾਰੇ ਸੇ ਆਪ ਕੀ ਸਿੱਖੀ ਨਹੀਂ ਨਿਭ ਸਕਦੀ, ਹਮ ਵਾਪਸ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।” … ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਗੇ ਸੇ ਕਹਾ, ”…ਜੇ ਤੁਮ ਆਏ ਹੋ ਤਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇ ਜਾਈਏ ਕਿ ਆਜ ਸੇ ਮਾਝਾ ਦੇਸ਼ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਾ।” (ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ, ਸਾਖੀ 90ਵੀਂ)
ਇਹ ਸੀ ਉਹ ਅਭਾਗੀ ਘਡ਼ੀ ਜਦੋਂ ਮਾਝੇ ਦੇ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਢਿੱਲੋਂ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬੇਦਾਵੇ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ‘ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ’ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲੀਏ ਲਿਖਾ, ਇਸੇ ਦੇਖ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ, ਘਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਂ ਝਬਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕਲਮ ਪਕਡ਼ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਦੀਏ। ਜਥੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਰ ਗਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ‘ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਤੋਡ਼ ਵਿਛੋਡ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੇਦਾਵੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਝੈਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈ ਗਈ ਝਾਡ਼ ਅਤੇ ਇਸੇ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਬੇਦਾਵੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਹੀ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਵਰੂਪ ਸਿੰਘ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ (ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ), ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਮੈਕਾਲਿਫ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਕਲਗੀਧਰ ਚਮਤਕਾਰ) ਪ੍ਰਿੰ. ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਪੋ੍ਰ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ, ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨਈਅਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। (ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਤਾਰਾ ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਸਾਥੀ ਦੇ ਲਿਖੇ ਲਡ਼ੀਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ)
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਰੁਪਾਣੇ ਵਿਚ ਵੀ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਉਥੇ ਵੀ ਬੇਦਾਵਾ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਮਜਬੂਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ’ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ‘ਚੋਂ ਇਹੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾਡ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਬੇਦਾਵਾ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ-ਤੇਡ਼ੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਦਾਵੇ ਦਾ ਕਾਗਜ਼ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ)

ਵਾਈ ਓ ਆਈ ਨੇ ਕੀਤਾ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ

2012-01-12T19:15:00.011+05:30

ਬਸਪਾ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਲਾਇਆ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼

ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ 12 ਜਨਵਰੀ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਯੂਥ ਆਰਗਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੰਗ ਇੰਚਾਰਜ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਨੌਲਾ ਆਪਣੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ 'ਚ 'ਜੀ ਆਇਆਂ' ਕਿਹਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਨੌਲਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਥ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਐਸ ਓ ਆਈ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਮ ਗਰੀਬ ਨੌਜਵਾਨ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਬਕੇ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਜ਼ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨੱਥ ਪਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯੂਥ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂਤੇ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਨੌਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਵਲਤੇ ਪੁਲੀਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਰਿਹਾਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਕਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਐਨਾ ਤੰਗ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹਰ ਬੰਦੇ ਦੀਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬਸਪਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਹੈ,ਕਿਉਂਕਿ ਬਸਪਾ ਜਿਹੀ ਪਾਰਟੀ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਗੁੰਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਬਸਪਾ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ ਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ 'ਚ ਬਸਪਾ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਸਮੂਹ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂਨਾਲ ਹੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਸਪਾ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਤੇ ਬਾਬੂ ਕਾਂਸੀ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਧਨੌਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੇ ਆਗੂ ਮਿਲੇ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ-ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੇ ਦਰਦਾਂ ਦਾ ਫਿਕਰ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਲਈ ਘਰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਪਡ਼੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਫਿਕਰਮੰਦ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਰ ਹੋਏ ਚਾਰੋਂ ਖ਼ਾਨੇ ਚਿੱਤ

2012-01-11T18:35:00.001+05:30

ਇੰਗਲੈਂਡ,ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਪਿਆ ਫਿੱਕਾ

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਸਾਲ 2011ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬੁਕਲ਼ ਦਾ ਨਿੱਘ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਖੇਡ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ 2 ਤੋਂ 6 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਜਿੱਤਦਿਆਂ ,ਟੈਸਟ ਲਡ਼ੀ 1-1 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਰਖਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ 9 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਵਿੱਚ 21 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ । ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਧੁਨੰਤਰ ਟੀਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ । ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ 10 ਵੇਂ ਟੂਰ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪਹੁੰਚੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿਖੇ 26 ਤੋਂ 30 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ, ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਰਿਹਾ । ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਭਰੀ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਬੰਧ 28 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 4 ਦਸੰਬਰ 1947 ਤੱਕ(30 ਨਵੰਬਰ ਆਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ) ਬਰਿਸਬਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ । ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਪਤਾਨ ਡਾਨ ਬਰੈਡਮੈਨ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 290 ਵੇਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦਾ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੈਟਿੰਗ ਚੁਣਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਟ ਆਊਟ 185 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ 382/8 ਸਕੋਰ ਕਰਕੇ ਪਾਰੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ । ਜਵਾਬੀ ਬੈਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 22 ਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਲੰਘ ਸਕਿਆ, ਇਹ ਰਨ, ਨਾਟ ਆਊਟ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਤੇ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ ਦੇ ਹੀ ਸਨ । ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਸਿਰਫ਼ 58 (ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਨਿਊਨਤਮ ਸਕੋਰ) ਅਤੇ ਫ਼ਾਲੋਆਨ ਮਗਰੋਂ ਸੀ ਟੀ ਸਰਵਟੇ ਦੀਆਂ 26 ਦੌਡ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਸਕੋਰ 98 ਹੀ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 8 ਗੇਂਦਾ ਦੇ ਓਵਰ ਅਤੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਮ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 226 ਰਨ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਅਖਵਾਈ । ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਲਡ਼ੀ 4-0 ਨਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਮੈਚ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਮ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਦੌਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 19 ਤੋਂ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ । (21 ਅਕਤੂਬਰ ਅਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ) ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਪੀ ਆਰ ਉਮਰੀਗਰ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕਿ ਬੈਟਿੰਗ ਚੁਣਦਿਆਂ,ਵੀ ਐਲ ਮੰਜਰੇਕਰ ਦੇ 41 ਰਨਜ਼ ਨਾਲ 161/10 ਰਨ ਬਣਾਏ । ਆਰ ਬੀਨੌਡ ਨੇ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ । ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਕਪਤਾਨ ਆਈ ਡਬਲਯੂ ਜੌਹਨਸਨ ਦੀਆਂ 73 ਦੌਡ਼ਾਂ ਸਮੇਤ 319/10 ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ । ਐਮ ਐਚ ਮੰਕਡ ਨੇ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ । ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 153/10 ਦੌਡ਼ਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਸਕੀ । ਇਸ ਵਾਰੀ ਆਰ ਆਰ ਲਿੰਡਵਾਲ ਨੇ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਮ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 5 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜੇਤੂ ਬਣੀ । ਖੇਡੇ ਗਏ ਕੁੱਲ 3 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੇ,ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ । ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਂਨ ਪਿਛਲੇ ਟੂਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਐਮ ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 9 ਤੋਂ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਬੈਟਿੰਗ ਚੁਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ । ਸਚਿਨ ਤੇਦੂਲਕਰ ਦੀਆਂ 214 ਦੌਡ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ 478 ਦੌਡ਼ਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ 495 ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ । ਹਰਭਜਨ ਨੇ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ । ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 223 ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 207/3 ਰਨ ਬਣਾਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 1973 ਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ । ਸਚਿਨ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦਾ ਮੈਚ ਅਤੇ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਣਿਆਂ । ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ 2-0 ਨਾਲ ਲਡ਼ੀ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ।
ਜਿੱਥੇ ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਉਥੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਲੀਨ ਸਵੀਪ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਵਾਬੀ ਟੂਰ ਦੌਰਾਂਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਬੀਤੀ । ਸਿਰਫ਼ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਹੀ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ । ਇਵੇ ਹੀ ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡਿਜ਼ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ 1-0 ਨਾਲ,ਵੰਨ ਡੇਅ ਵਿੱਚ 3-2 ਨਾਲ,ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟੀ-20 ਵਿੱਚ 16 ਰਨਜ਼ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ । ਮੋਡ਼ਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਈ ਇੰਡੀਜ ਟੀਮ ਨੂੰ 6 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 11 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਖੇਡੀ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 2-0 ਨਾਲ,ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ 4-1 ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ 1956 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ 12 ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਕੁੱਲ 42 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 15 ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਤੇ 12 ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ 14 ਮੈਚ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਚ 1986-87 ਵਿੱਚ ਟਾਈ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੋ ਕਿ ਟਾਈ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸੀ । ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ 1947 ਤੋਂ 7 ਜਨਵਰੀ 2012 ਤੱਕ 10 ਵਾਰੀ ਖੇਡੀ ਹੈ । ਖੇਡੇ ਗਏ 38 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ 5 ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 24 ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ 9 ਮੈਚ ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ ਹਨ । 2012 ਦੀ 7 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਂਨ 80 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਹੋਏ ਹਨ, ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ 24 ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ,ਭਾਰਤ ਨੇ 20,ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 36 ਜਿੱਤੇ ਹਨ । ਦੋਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ 4 ਟੀ-20 ਖੇਡੇ ਹਨ ਅਤੇ 2-2 ਜਿੱਤੇ ਹਨ । ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ 22 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਡਰਬਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ,ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 15 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ । ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ 7 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਬਾਰਬਡੋਸ ਵਿੱਚ 49 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਰਿਹਾ।
ਹੁਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟੂਰ ਤੇ ਗਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ 4 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ,ਦੋ ਟੀ-20 ਅਤੇ 5 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸੀ ਬੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਖੇਡਣੀ ਹੈ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੇਡੇ ਗਏ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ । ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿਚਲਾ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 3 ਤੋਂ 7 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਖੇਡਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 68 ਦੌਡ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ । ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਲਈ ਹਾਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ 4 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲਡ਼ੀ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹੈ । ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ 13 ਤੋਂ 17 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਪਰਥ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਮੈਚ ਦੌਰਾਂਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 24 ਤੋਂ 28 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਏਡੀਲੇਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਹੈ । ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ,ਅਤੇ ਦੂਜਾ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਉਪਰੰਤ 5 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸੀ ਬੀ ਸੀਰੀਜ਼ (ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਬੈਂਕ ਸੀਰੀਜ਼) ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨੀ ਹੈ । ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਖ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਓ ਵੇਖੀਏ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਨਿਵੇਕਲਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ? ਅਤੇ 2012 ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ?

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਡਾਕ ਸੰਪਰਕ : ਭਗਤਾ-151206(ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ:98157-07232

8 ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ

2012-01-11T00:15:00.001+05:30

ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੇ ਬੀਰਦਵਿੰਦਰ ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਰੁਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ 8 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਹਲਕਾ ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਸ. ਬੀਰਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਪੰਜਾਬ), ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ (ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਲੋਕ ਸਭਾ), ਪਟਿਆਲਾ (ਰੂਰਲ) ਤੋਂ ਸ. ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਟਿਵਾਣਾ, ਜੰਡਿਆਲਾ (ਐੱਸ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਸ. ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ, ਜਲੰਧਰ ਸੇਂਟਰਲ ਤੋਂ ਸ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ (ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ), ਆਦਮਪੁਰ (ਐਸ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਜੱਸਲ, ਮੁਕੇਰਿਆ ਤੋਂ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਾਡੇਕੱਟਵਾਲ ਅਤੇ ਛੱਬੇਵਾਲ ਤੋਂ ਸ. ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ (ਸਾਬਕਾ ਰੇਂਜ ਅਫ਼ਸਰ) ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ 15 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ

2012-01-10T00:45:00.000+05:30

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਰੁਨਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ 13 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਹਲਕਾ ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਕੜਾ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਤੋਂ ਸ. ਸੁਖਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ, ਆਤਮ ਨਗਰ ਤੋਂ ਸ. ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁਰਾਣਾ, ਅਜਨਾਲਾ ਤੋਂ ਡਾ. ਗੁਰਮੇਜ਼ ਸਿੰਘ ਮਠਾਰੂ, ਜੰਡਿਆਲਾ (ਐੱਸ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਸ. ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀਆਂ, ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ ਸ. ਜਸਮੇਲ ਸਿੰਘ ਬੋਦੰਲੀ, ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ ਤੋਂ ਸ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੱਥੂਵਾਲਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਸ਼ਹਿਰੀ) ਤੋਂ ਸ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਿੰਟੂ, ਬੱਸੀ ਪੱਠਾਣਾ (ਐਸ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਸ. ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੱਸਲ, ਜੈਤੋਂ (ਐੱਸ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ, ਬਲਾਚੌਰ ਤੋਂ ਚੋਧਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਵਿਭੋਰ ਗਰਗ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਤੋਂ ਸ. ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਨਾਮ ਤੋਂ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਸੈਰੋਂ, ਸਮਾਣਾ ਤੋਂ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਪਹਾੜਪੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਸੋਢੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ 11 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਲਕੇ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ

2012-01-10T00:15:00.001+05:30

ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਓ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਛਵੀ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਜਬਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੈਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ ਵਰਗੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਸ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ ਜੋ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਕਿ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਆਗੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨੇਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਪੀਪੀਪੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੀਪੀਪੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ।

‘ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਗੇਂਸਟ ਡਰੱਗਜ਼’ ਨੇ ਫੇਰ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ

2012-01-08T06:45:00.002+05:30

ਚੋਣ ਪਿਡ਼ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਮੋਰਚਾ

‘ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਗੇਂਸਟ ਡਰੱਗਜ਼’ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸ੍ਰੀ ਐਚ.ਐਸ.ਫੂਲਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦਿਆਂ (ਫੋਟੋ:ਰਾਜੇਸ਼ ਸੱਚਰ)

‘ਨਸ਼ੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਰਾਓ’
ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ
ਪਟਿਆਲਾ, 7 ਜਨਵਰੀ
ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪਿਰਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਗੇਂਸਟ ਡਰੱਗਜ਼’ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ‘ਨਸ਼ੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਰਾਓ’ ਦੇ ਅੰਕਿਤ ਨਾਅਰੇ ਹੇਠ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ‘ਸਟਿੱਕਰ’ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅਧੀਨ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਕੇ ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਉੱਘੇ ਵਕੀਲ ਐਚ.ਐਸ. ਫੂਲਕਾ ਤੇ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੋ ਮੁਹਿੰਮ ਛੇਡ਼ੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ‘ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਗੇਂਸਟ ਡਰੱਗਜ਼’ ਨਾਮੀ ਸਮੂਹ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਨ.ਜੀ.ਓਜ਼. ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਫੇਸ ਬੁੱਕ ‘ਸੀਏਡੀ ਪੰਜਾਬ’ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨਵੇਂ ਵੋਟਰ ਜੁਡ਼ ਗਏ ਹਨ।
ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਕਾਰਜ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ 09779747474 ਤੇ 09872959595 ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੰਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵੋਟਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਮਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਐਸਐਮਐਸ ਜ਼ਰੀਏ ‘‘ਸੀਏਡੀ ਲਿਖ ਕੇ 09230002323 ’ਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਤੁਰੰਤ ਹਰਕਤ ‘ਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਪਡ਼ਤਾਲ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਫਿਰ ਸਬੰਧਿਤ ਚੋਣ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਗੇ।
ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਾ ਛੱਡਣ। ਸਟਿੰਗ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਜ਼ਰੀਏ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਫੋਟੋਆਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਕਿ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੋਢੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਐਚ.ਐਸ. ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਡ਼ਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਵੰਡਦਾ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਫਡ਼੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਗਲੇ ਛੇ ਸਾਲ ਲਈ ਚੋਣ ਲਡ਼ਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਕਾਇਦਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਚੋਣ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਹਰ ਮਦਦ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਂਬਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦਿੱਲੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ‘ਚ ਦੋ ਸਬ ਆਫਿਸ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੁਸਇਟੀ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੀਆਂ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਤ੍ਰਿੰਨਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੰਗੋ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ

2012-01-07T00:15:00.014+05:30

ਤ੍ਰਿੰਨਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੰਗੋ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੈਡਮ ਕਮਲਾ ਪ੍ਰੇਸਾਦ ਬਿਸਸੇਸਰ ਜਦੋਂ 6 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਦਾ. ਗ੍ਰੇਗੋਰੀ ਬਿਸਸੇਸਰ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਪਤਿ ਭਾਵਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਬੜੀ ਹੀ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਇਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ.ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ. ਪ੍ਰੇਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਵੀ ਪੁੱਜ ਗਈ.

ਕਰਾਰੀ ਹਿੱਟ ਦਾ ਕਰਾਰਾ ਹਿੱਟਰ ਸੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ

2012-01-07T00:15:00.002+05:30

7 ਜਨਵਰੀ ਬਰਸੀ’ਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੋਤਮ ਪਾਂਦੇ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਅਖਵਾਉਂਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਖ਼ਲਾ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ),ਵਿੱਚ ਸ ;ਮੱਘਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਬਟਾਲਾ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ‘ਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ।
ਹਾਕੀ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ 1967 ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1968 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਮੈਚ ਖੇਡੇ । ਇਹਨਾਂ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਦਕਾ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ,ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ । ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਹੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ ।
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ,ਏਸ਼ੀਆਈ,ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ 13 ਵਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।1972 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖੇਡਿਆ ।ਇਸ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ 1973 ਦੇ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ । ਉਹ 1972 ਦੀ ਮਿਊਨਿਖ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੈਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਮੁਲਕ ਹਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਂਨ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ । ਇਸ ਫ਼ਾਈਨਲ ਦੇ ਪਹਿਲ;ੇ ਸੱਤ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਦੋ ਪਨੈਲਟੀ ਕਾਰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤੋ-ਡ਼ੁੱਤੀ ਜਦ ਸੁਰਜੀਤ ਨੇ ਕਰਾਰੇ ਸ਼ਾਟ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਗੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਸਮਝ ਪਟਾਖ਼ੇ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਿਜ਼ਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ । ਪਰ ਬਰਾਬਰੀ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ, ਮੈਚ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਨਤੀਜਾ ਪਨੈਲਟੀ ਸਟਰੌਕ ਜ਼ਰੀਏ 4-2 ਨਾਲ ਹਾਲੈਂਡ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ।
1974 ਤਹਿਰਾਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ,1975 ਕੁਆਲਾੰਪੁਰ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਕੀ ਕੱਪ,1976 ਮਾਂਟਰੀਆਲ ਓਲੰਪਿਕ,1978 ਬੈਂਗਕੌਕ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, 1982 ਮੁਬਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ,ਖੇਡਦਿਆਂ ਸੁਰਜੀਤ ਨੇ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ । ਫੁੱਲ ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣ ‘ਤੇ “ਲੋਹੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ “ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਣਖ਼ੀ ਸੁਰਜੀਤ ਦਾ 1978 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਟ-ਖਡ਼ੱਕਾ ਵੀ ਹੋਇਆ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਰ ਸਮੇਤ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਕੋਚਿੰਗ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਹੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆਇਆ । ਪਰ ਕੋਚ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ । ਪਰ ਡਰਾਵਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ।

ਸੁਰਜੀਤ ਨੇ 1975 ਦੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਟੂਰ ਸਮੇਂ 17 ਗੋਲ ਕੀਤੇ,1979 ਪ੍ਰੀ-ਓਲੰਪਿਕ ,1981 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫ਼ੀ, ਸਮੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ,1979 ਪਰਥ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਸਮੇ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਖੇਡ ਚੁੱਕੇ ਸੁਰਜੀਤ ਨੂੰ 1980 ਮਾਸਕੋ ਓਲੰਪਿਕ ਸਮੇ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ,ਪਰ ਇਸ ਮੌਕੇ ਇਹ ਕਪਤਾਨੀ ਫਿਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਬਦਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ । 1982 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਸਮੇ ਆਪ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ।
ਬਹੁਤਾ ਸਮਾ ਰਾਕ ਰੋਵਰਜ਼ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ,ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ । ਫਿਰ ਪੀ ਏ ਪੀ ਵਿੱਚ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਬਣਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਨ ਚੰਚਲ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ। ਭਰ ਜੁਆਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 33 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ 7 ਜਨਵਰੀ 1983 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ,ਪ੍ਰਸ਼ੋਤਮ ਪਾਂਦੇ,ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਦੌਰਾਂਨ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ,ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਜੋਂ ਭੱਜ-ਨੱਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ।

ਲੇਖਕ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ “ਸੁਰਜੀਤ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲਾ “ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਸਰਵੋਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਪੋਸਟਰ ਮਿਸ ਪੂਜਾ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ , ਉਥੇ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 28 ਵੀਂ ਵਾਰੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ 4-2 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿਤਿਆ । ਇਸ ਮਹਾਂਨ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ‘ਤੇ ਹਾਕੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਵੀ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਜਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ 1998 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨਾ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਜਦ ਇਸ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਗਿਆਂਨੀ ਜੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਮਰਹੂਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ”ਸੁਰਜੀਤ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ,ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਂਅ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ “।
ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਡਾਕ ਸੰਪਰਕ:ਭਗਤਾ-151206 (ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ: 98157-07232

ਸਿੱਲੀਆਂ ਤਹਿਰੀਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ//ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਰੱਤੂ

2012-01-06T00:15:00.023+05:30

ਆਉ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰ-ਪਾਰ ਵੇਖੀਏ

ਆਓ, ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀਏ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਣਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ-’’
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਜਡ਼੍ਹਤਾ ਨਾ ਟੁੱਟੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੌਸਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਭੈਅ-ਭੀਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਮੁਨੱਵਰ ਰਾਣਾ ਦਾ ਸ਼ਿਅਰ ਯਾਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ:
‘‘ਕਲਮ ਸੋਨੇ ਕਾ ਰਖਨੇ ਮੇਂ ਬੁਰਾਈ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਲੇਕਿਨ
ਕੋਈ ਤਹਿਰੀਰ ਭੀ ਨਿਕਲੇ ਤੋ ਦਰਬਾਰੀ ਨਿਕਲਤੀ ਹੈ।’’

ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਰੱਤੂ

ਤਹਿਰੀਰਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਚਿਹਰੇ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਕਤ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹੀਏ ਜੋ ਮਰਹਮ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਐਨੀ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੌਸਮ ਤੇ ਵਕਤ ਵੀ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਉ ਇਸ ਧੁੰਦ ’ਚ ਲਿਪਟੇ ਵਕਤ ਤੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੇਖੀਏ-ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਵਾਨੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਥਾਰਥ ’ਚ ਭਿੱਜੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਚਿਹਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸੱਚ ਨੇ।
ਇਸ ਧੁੰਦ ਕੋਹਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰਮਨਮੌਲਾ ਦਿੱਗਜ ਮਿੱਤਰਾਂ ’ਚੋਂ ਭੁਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭੂਪੇਨ ਹਜ਼ਾਰਿਕਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪੂਰੇ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਆਈਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਧੁੰਦ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਿੱਤਰ ਵਿਦਾ ਹੋਏ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬੰਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਯੂ.ਪੀ. ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਠੇਠ ਦਿਹਾਤੀ ਅੰਦਾਜ਼ ’ਚ ਸਿੱਧੀ-ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਮੌਸਮਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੇ ਅਰਥ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅਵਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀ- ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਨਾਥ ਸਿੰਘ ‘ਅਦਮ ਗੋਂਡਵੀ’। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ’ਚ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਅਦਮ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ‘ਲਿਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਦੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਡ਼ਕ ’ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੈ।’ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਮਿਜ਼ਾਜ ਦੀ ਕਲਮਕਾਰੀ। ਅਦਮ ਜੀ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੱਰਮ ਤੇ ਜੁਰੱਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਾਹਿਤ ਹਾਸ਼ੀਏ ’ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ- ਜੇ ਸੰਭਾਲ ਸਕੀਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵੇਖੋ:
‘ਘਰ ਮੇਂ ਠੰਢੇ ਚੂਲੇ ਪਰ ਅਗਰ ਖਾਲੀ ਪਤੀਲੀ ਹੈ
ਬਤਾਓ ਕੈਸੇ ਲਿਖ ਦੂੰ ਧੂਪ ਕੀ ਫਾਗੁਨ ਨਸ਼ੀਲੀ ਹੈ।
…
ਤੁਮਹਾਰੀ ਫਾਈਲੋਂ ਮੇਂ ਗਾਂਵ ਕਾ ਮੌਸਮ ਗੁਲਾਬੀ ਹੈ
ਮਗਰ ਯੇ ਅੰਕਡ਼ੇ ਝੂਠੇ ਹੈਂ ਜੇ ਦਾਵਾ ਕਿਤਾਬੀ ਹੈ।’’
ਕੀ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਕ ਕਦੀ ਵਿਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਝੂਠ ਦੀਆਂ ਕਾਗਜ਼ੀ ਪੱਤਲਾਂ ’ਚ ਪਰੋਸਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਜੇ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ।
ਉਨੀਂਦਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਖੁਆਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀਆਂ
‘‘ਉਨੀਂਦਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਜੇ ਸੱਚ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਘਰ ਸ਼ਾਇਦ ਵੀਰਾਨ ਨਾ ਹੁੰਦੇ। ਖੁਆਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਵਾਨੀ ਦਾ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੁਆਬਾਂ ਦੀ ਤਾਬੀਰ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਖਮ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੋਖ਼ਮ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਵੀ ਹੋ ਨਿਬਡ਼ਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਅਜੀਬ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੁੱਖਾਂ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਹੀ ਸਾਡੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਡੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਇਬਾਰਤ ਹੈ ਤੇ ਇਹੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਘਡ਼ੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਨਕਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਮਿਕਨਾਤੀਸੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਅਕਸ ਹੈ।
ਇਸ ਇਬਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਤੇ ਖੁਆਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦਾ ਵਲਵਲਾ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾ ਸ਼ਾਇਸ਼ਤਾ ਹਬੀਬ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
‘‘ਮੇਰੇ ਲੋਗੋ
ਦੁਖ ਕੇ ਦਿਨੋਂ ਮੇਂ ਸੂਰਜ ਕੇ ਰਸਤੇ ਪਰ ਚਲਨਾ
ਉਸਕੇ ਡੂਬਨੇ-ਉਭਰਨੇ ਕੇ ਮੰਜ਼ਰ ਪਰ ਗੌਰ ਕਰਨਾ।
ਮੇਰੇ ਲੋਗੋ,
ਝੀਲ ਕੀ ਮਾਨਿੰਦ ਚੁੱਪ ਨ ਰਹਿਨਾ
ਬਾਤੇਂ ਕਰਨਾ, ਚਲਤੇ ਰਹਨਾ, ਦਰਿਆ ਕੀ ਰਵਾਨੀ ਬਨਨਾ।
…
ਨਦੀਆਂ ਵਰਗੀ ਰਵਾਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਵਾਰਗੀ ਦੀ ਤਲਿਸਮੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ’ਚ ਜੁਗੂਨੂੰਆਂ ਵਾਂਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ੀ ਕਿਰਚਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਤੇ ਰਡ਼ਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਬੀਆਬਾਨ ਕਦੀ ਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਰਮੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮਟਮੈਲੀ ਰੰਗਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਉਹ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-ਜਦੋਂ ਰੁੱਤਾਂ ਰਾਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਕਾਸ਼ਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:
ਚੁਪਕੇ-ਚੁਪਕੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਆਂਸੂ ਬਹਾਨਾ ਯਾਦ ਹੈ।
ਹਮ ਕੋ ਅਬ ਤਕ ਆਸ਼ਿਕੀ ਕਾ ਵੋ ਜ਼ਮਾਨਾ ਯਾਦ ਹੈ।
ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੇਤਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੇਰ ’ਚ ਅੱਖਰ ਵਿਸਰ ਜਾਣ ਲਗਦੇ ਨੇ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਿੰਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਾਲ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਖੁਆਬਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ’ਚ ਚੇਤੰਨ ਕਵੀ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ ਜਦੋਂ ਅੱਖਰਾਂ ਬਹਾਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨੇਡ਼ੇ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਣਾ ਖੁਆਬਾਂ ਤੇ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਕਿਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਆਬਾਂ ਦੀ ਅਲਾਮਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮਕਬੂਲ ਸ਼ਾਇਰਾ ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:
ਧੂਪ ਕੇ ਮੌਸਮ ਮੇਂ
ਰੰਗ ਕੋ ਦੇਖਤੀ ਥੀ,
ਖੁਸ਼ਬੂ ਮੇਂ ਸੋਚਤੀ ਥੀ।
ਮੁਝੇ ਗੁਮਾਂ ਥਾ
ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਜਲੀ ਖਾਹਿਸ਼ੋਂ ਕੇ ਚਿਰਾਗ਼ ਲੇਕਰ
ਮੇਰੇ ਕਰੀਚੋਂ ਮੇਂ
ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੀ ਨਵੇਦ ਬਨਕਰ ਉਭਰ ਰਹੀ ਹੈ।’
ਦੋਸਤੋ, ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਮੋਡ਼ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਚਿਹਰੇ ਬਦਲਣ ਲਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਣ ਵਾਂਗ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਨਵੀਆਂ ਇਬਾਰਤਾਂ ਤੇ ਮੁਹਾਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਵਾਨੀ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖੁਆਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ:
‘ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਤਵਦਿਆਂ
ਮੈਂ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ’ਚ ਘੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸਾਂ
ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ
ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਅੰਬਰ ’ਚ ਸਾਂ
ਕਾਇਨਾਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿਮਟੀ ਖਡ਼੍ਹੀ ਸੀ
ਮੈਂ ਛੋਹ ਤੇ ਅਛੋਹ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ’ਤੇ ਸਾਂ।’
(ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ)
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੱਸਾਸ ਮਨਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੌਸਮ ਤੇ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਨਵੀ ਮਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦਾ ਅਕਸ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੈ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ। ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਲੀਲਾਧਰ ਮੰਡਲੋਈ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹਵਾਂਗਾ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ:
‘ਇਹ ਆਦਮੀ ਮੈਂ ਹਾਂ
ਸਹਿਮਿਆ ਹੋਇਆ
ਦੌਡ਼ ਰਿਹਾ ਹਾਂ
ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਫ਼ਿਲ
ਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਆਹ ਚਾਦਰ ਨੂੰ
ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ-ਕੋਈ
ਦਰਦ ਨਾਲ ਪਸਤ, ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈ।’’
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਜਾਦੂ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮਰਹਮ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਧੁੰਦ ਦੇ ਇਸ ਸਿੱਲੇ-ਸਿੱਲੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਰਦ ਪੌਣਾਂ ਕਈ ਮਰਹੱਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲਾਜ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਧੁੱਪ ਦੀ ਚਮਕ ਦੀ ਆਮਦ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਸੀ-ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਦਾ ਫਲਸਫਾ ਵੀ ਜੋ ਨਿੱਘ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਉ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰ-ਪਾਰ ਵੇਖੀਏ ਤੇ ਕਹਿ ਸਕੀਏ:
‘‘ਹਿੰਦੂ ਯਾ ਮੁਸਲਿਮ ਕੇ ਅਹਿਸਾਸਾਤ ਕੋ ਮਤ ਛੇਡ਼ੀਏ
ਅਪਨੀ ਕੁਰਸੀ ਕੇ ਲੀਏ ਜਜ਼ਬਾਤ ਕੋ ਮਤ ਛੇਡ਼ੀਏ
ਗਰ ਗਲਤੀਆਂ ਬਾਬਰ ਕੀ ਥੀ ਜੁੰਮਨ ਕਾ ਘਰ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਜਲੇ
ਐਸੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵਕਤ ਮੇਂ ਹਾਲਾਤ ਕੋ ਮਤ ਛੇਡ਼ੀਏ।’’
-ਆਉ ਇਸ ਮੋਡ਼ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਇਸ ਧੁੰਦ ’ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਵੇਖੀਏ:
ਸ਼ਾਇਦ ਧੁੰਦ ਛੱਟ ਰਹੀ ਹੈ
ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਆਮਦ ਹੈ- ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਝਰੋਖਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ- ਕਿਉਂਕਿ-
ਖੁਸ਼ਬੂ ਕੋ ਤੋਂ ਧੂਪ ਮੇਂ ਮਹਿਕਨਾ ਹੀ ਹੈ।

ਮੋਬਾਈਲ:94635-98456

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਨਵਜੋਤ ਸਿਧੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਟਿਕਟ

2012-01-05T17:45:00.002+05:30

ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗ : ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਆਣਪ ਸ ਸਬੂਤ ਦੇਂਦੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਸਟ ਹਲਕੇ ਦੀ ਟਿਕਟ ਆਪਣੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਐਮ ਪੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿਧੂ ਦੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ. ਟਿਕਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਾਰ ਸਿਧੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗ ਗਈ. ਇਸ ਮੌਕੇ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿਧੂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕੀ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਨ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਪੂਰੀ ਉਤਰੇਗੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲੈ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਵੇਗੀ. ਮੈਡਮ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ. ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤਾ. ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਆਵੇਗਾ.

ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਰਾਮ ਰੌਲੇ 'ਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੈਲੀ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਹਾਰਾ

2012-01-02T09:17:00.002+05:30

ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ-ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਰੈਲੀ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ

ਬਠਿੰਡਾ 'ਚ ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ-ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੌਰਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਹਕੀਕੀ ਮਸਲੇ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੰਨੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਮੂਹਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਭਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਪਾਵੇਲ ਕੁੱਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤੀ ਵੋਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਰੇ ਅਤੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਗਰ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੌਡ਼ੇ ਸਿਆਸੀ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੱਠਮਾਰ ਗਰੋਹ ਖੜੇ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ 'ਚ ਲਡ਼ਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖੋਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਕੇ ਭਵਿੱਖ ਸਵਾਰਨ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ। ਸਗੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇੱਕਮਤਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਉਜਾਡ਼ਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਧੱਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੋ ਵੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਸੰਵਾਰਨ ਲਈ ਕੁੱਝ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਗਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਬਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ'ਚ ਸੁੱਟਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵੋਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਟਕਾਊ ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੱਠਮਾਰ ਗਰੋਹਾਂ ਦਾ ਅੰਗ ਨਾ ਬਣਨ ਸਗੋਂ ਆਪਸੀ ਏਕਤਾ ਮਜਬੂਤ ਕਰਕੇ ਜੱਥੇਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਭਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਭਲੇ ਦੀ ਝਾਕ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਕਮ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਜਬਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਉਸਾਰ ਕੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਹੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਭਲੇ ਦੀ ਝਾਕ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭਨਾਂ ਕਮਾਊ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਏਕਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਂਝੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਚੇਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਦੌਰਾਨ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾ, ਰੈਲੀਆਂ ਦੀ ਲਡ਼ੀ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਰੈਲੀ 'ਚ ਆਈ.ਟੀ.ਆਈ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਮੁਜਾਹਰੇ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਰੈਲੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਭਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਬੈਨਰ ਅਤੇ ਤਖਤੀਆਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋਰਦਾਰ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। 'ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਭਲੇ ਦੀ ਝਾਕ ਮੁਕਾਓ-ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਓ', 'ਵੋਟਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਪਾਰ-ਲਡ਼ਨਾ ਪੈਣਾ ਬੰਨ ਕਤਾਰ' ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਘੁੱਦਾ, ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਗਤਾ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ

ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਜਲਦੀ

2012-01-02T00:15:00.020+05:30

117 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ 'ਤੇ ਲੜੀ ਜਾਵੇਗੀ ਚੋਣ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਸਹੀਦੀ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤਿਲਕ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਤੁਰੇ ਇਹਨਾਂ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਚੋਣ ਜੰਗ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਜਾਵੇਗੀ. ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰਿਆਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕਿਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ--ਨਤੀਜੇ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਿਕਲਾਂ ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ. ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ. ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜੋਕਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਢੋਕਾਂ ਵਿਚਲੀ ਲਕੀਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਗੂਹੜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਕੀਰ ਦਾ ਹੋਰ ਗੂਹੜਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਨਾਪਾਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ. ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ. ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਰੁਣਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਢੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਮੰਗਲਵਾਰ, 3 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆਂ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੰਬਧੀ ਵੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਕੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.ਸ੍ਰੀ ਸੋਢੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆਂ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੇ 117 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਜਾਵੇਗੀ। ************

ਤੇਰਾ ਮੇਲ // ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ

2011-12-31T00:45:00.002+05:30

ਤੇਰਾ ਮੇਲ ਕੋਈ ਜਜ਼ਬਾ ਪੁਕਰਦਾ ਰਿਹਾ,
ਫੂਕਾ ਸੌਂਕ ਦੀ ਚਿਣਗ ਤਾਈ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਤੱਦੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਦਿਲ ਤੇਰੀ ਟੀਸਿਆ ਤੇ,
ਜਾਣ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਬਾਜ਼ੀਆ ਨੂ ਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਫੂਕਾ ਸੌਂਕ ਦੀ ਚਿਣਗ ਤਾਈ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਸੌਂਕ ਤੋਡ਼ ਲੰਘਿਆ ਕੋਟ ਅਫਾਤਾ ਦੇ
ਸਮਾਂ ਸੂਝ ਦੀਆਂ ਸ਼ੂਰੀਆ ਉਲਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਏਹ੍ਹ ਫਲਸਫਾ ਖਿਆਲੀ ਬਿਨਾ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਤੋਂ
ਬੇਡ਼ੇ ਡੋਬ ਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਸਕ ਤਾੱਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਤੇਰੇ ਤਾਰੂਆ ਨੂ ਭੇ ਨਾ ਸੰਸ਼ਾਰ ਦਾ ਰਿਹਾ
ਤੇਰਾ ਮੇਲ ਕੋਈ ਜਜ਼ਬਾ ਪੁਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ

ਦੇਖ ਸਾਗਰ ਅਸ੍ਗਾਹ ਇਲਮ ਹੋਸ਼ ਭੁੱਲਿਆ ,
ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਦੇ ਜੱਗ ਨੂ ਖਿਲ੍ਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਓ ਹੈ ਮੌਤ, ਨਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਚ ਦਾ ਨਸ਼ਾ
ਜਿਹਡ਼ਾ ਅੱਜ਼ਲ ਦੇ ਸ਼ਰੂਰ ਨੂ ਉੱਤਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਜਿਹਡ਼ਾ ਅੱਜ਼ਲ ਦੇ ਸ਼ਰੂਰ ਨੂ ਉੱਤਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਓ ਤਾਂ ਸਿੱਪਿਆ ਚ ਮੋਤਿਆ ਨੂ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ

ਜੱਦੋ ਹੋਸ਼ ਨੁੰ ਭੀ ਹੋਸ਼ ਦਾ ਖਿਆਲ ਭੂਲਿਆ
ਆਨ ਆਰਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਨੂਰ ਡੁਲਿਆ
ਐਸਾ ਆਪਣੇ ਚੌਂ ਆਪਣੇ ਦਾ ਦਰ ਖੁਿਲਆ,
ਿਦਲ 'ਖ਼ੂਬ! ਖ਼ੂਬ! ਖ਼ੂਬ! ਹੀ ਉਚਾਰ੍ਦਾ ਰਿਹਾ
ਪਾਂਧੀ ਸ਼ੌਂਕ ਦਾ ਸਰਵ-ਤ੍ਮ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ,
ਦਿਨ ਕੰਡਿਆ ਤੇ ਕਪਡ਼ੇ ਉਤਾਰਦਾ ਰਿਹਾ

ਓਹ ਨਾਕਾਮ ਭੀ ਹੈ ਚੰਗਾ ਕਾਮਯਾਬ ਦਿਲ ਤੋ,
ਫੂਕਾ ਸ਼ੌਂਕ ਦੀ ਚਿਣਗ ਨੂ ਜੋ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
'ਤੇਰਾ ਮੇਲ' ਕੋਈ ਜਜ਼ਬਾ ਪੁਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ

ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੌਰਾ

2011-12-31T00:15:00.001+05:30

ਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ਰੂਆਤ ਵੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਨਾਲਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਕੁੱਝ ਹੀ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਦਾ ਬੂਹਾ ਲੰਘ ਕੇ ਆਂਗਣ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬੁਕਲ਼ ‘ਚ ਸਾਉਂਣ ਵਾਲੇ 2011 ਵਾਂਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ । ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਪਹਿਲਾ ਟਾਸ ਜਿਤਦਿਆਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ 2 ਤੋਂ 6 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਬਰਾਬਰੀ ’ਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਲਡ਼ੀ 1-1 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, 9 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ ਹੀ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਵਿੱਚ 21 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ । ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ,ਇਸ ਵਾਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ,ਇਸ ਵਾਰ ਧੁਨੰਤਰ ਟੀਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਹੈ । ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ 10 ਵੇਂ ਟੂਰ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪਹੁੰਚੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕੈਨਬਰਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਅਭਿਆਸੀ ਮੈਚਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ 26 ਤੋਂ 30 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਟੂਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਿਆ ਹੈ । ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 3 ਤੋਂ 7 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਹੈ ।

ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਬੰਧ 28 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 4 ਦਸੰਬਰ 1947 ਤੱਕ(30 ਨਵੰਬਰ ਆਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ) ਬਰਿਸਬਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ । ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਪਤਾਨ ਡਾਨ ਬਰੈਡਮੈਨ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 290 ਵੇਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦਾ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੈਟਿੰਗ ਚੁਣਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਟ ਆਊਟ 185 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ 382/8 ਸਕੋਰ ਕਰਕੇ ਪਾਰੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ । ਜਵਾਬੀ ਬੈਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 22 ਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਲੰਘ ਸਕਿਆ, ਇਹ ਰਨ, ਨਾਟ ਆਊਟ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਤੇ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਲਾਲਾ ਅਮਰਨਾਥ ਦੇ ਹੀ ਸਨ । ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਸਿਰਫ਼ 58 (ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਨਿਊਨਤਮ ਸਕੋਰ) ਅਤੇ ਫ਼ਾਲੋਆਨ ਮਗਰੋਂ ਸੀ ਟੀ ਸਰਵਟੇ ਦੀਆਂ 26 ਦੌਡ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਸਕੋਰ 98 ਹੀ ਕਰ ਸਕੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 8 ਗੇਂਦਾ ਦੇ ਓਵਰ ਅਤੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਮ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 226 ਰਨ ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਅਖਵਾਈ । ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਲਡ਼ੀ 4-0 ਨਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਮੈਚ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਮ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਦੌਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 19 ਤੋਂ 23 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ । (21 ਅਕਤੂਬਰ ਅਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ) ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਪੀ ਆਰ ਉਮਰੀਗਰ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕਿ ਬੈਟਿੰਗ ਚੁਣਦਿਆਂ,ਵੀ ਐਲ ਮੰਜਰੇਕਰ ਦੇ 41 ਰਨਜ਼ ਨਾਲ 161/10 ਰਨ ਬਣਾਏ । ਆਰ ਬੀਨੌਡ ਨੇ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ । ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਕਪਤਾਨ ਆਈ ਡਬਲਯੂ ਜੌਹਨਸਨ ਦੀਆਂ 73 ਦੌਡ਼ਾਂ ਸਮੇਤ 319/10 ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ । ਐਮ ਐਚ ਮੰਕਡ ਨੇ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ । ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 153/10 ਦੌਡ਼ਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਸਕੀ । ਇਸ ਵਾਰੀ ਆਰ ਆਰ ਲਿੰਡਵਾਲ ਨੇ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਟੀਮ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 5 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜੇਤੂ ਬਣੀ । ਖੇਡੇ ਗਏ ਕੁੱਲ 3 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੇ,ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਰਿਹਾ । ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਂਨ ਪਿਛਲੇ ਟੂਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਐਮ ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ 9 ਤੋਂ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਬੈਟਿੰਗ ਚੁਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ । ਜੋ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿਤਿਆ । ਸਚਿਨ ਤੇਦੂਲਕਰ ਦੀਆਂ 214 ਦੌਡ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ 478 ਦੌਡ਼ਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ 495 ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ । ਹਰਭਜਨ ਨੇ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ । ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 223 ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 207/3 ਰਨ ਬਣਾਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 1973 ਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ । ਸਚਿਨ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦਾ ਮੈਚ ਅਤੇ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਣਿਆਂ । ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ 2-0 ਨਾਲ ਲਡ਼ੀ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ।

ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚ ਟੈਸਟ ਸਕੋਰ 705/7 ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ 2 ਜਨਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਏਡੀਲੇਡ ਵਿੱਚ 23 ਜੂਨ 1948 ਨੂੰ 674 ਰਨ । ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਘੱਟ ਸਕੋਰ 83 ਦੌਡ਼ਾਂ 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 1981 ਨੂੰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ । ਟੀ-20 ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਡਰਬਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉੱਚ ਸਕੋਰ 188/5 ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ 166/5 ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 20 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਦਾ ਘੱਟ ਸਕੋਰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ 74 ਰਨ ਸੀ । ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ 18 ਮਾਰਚ 1998 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰੀ 219 ਰਨ ਨਾਲ ਰਹੀ ਹੈ । ਜਿੱਥੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 31 ਮੈਚ ਸਚਿਨ ਤੇਦੂਲਕਰ ਨੇ ਖੇਡੇ ਹਨ,ਉਥੇ ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਨੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 111 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਹਨ । ਸਚਿਨ ਨੇ 11 ਸੈਂਕਡ਼ੇ ,13 ਨੀਮ ਸੈਂਕਡ਼ੇ,376 ਚੌਕੇ,22 ਛੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 3151 ਰਨ ਬਣਾਏ ਹਨ । ਟੀ-20 ਵਿੱਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 105 ਰਨ ਗੌਤਮ ਗੰਭੀਰ ਦੇ ਹਨ,ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ 8 ਛੱਕੇ । ਭਾਰਤ ਨੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 57 ਵਾਧੂ ਰਨ ਦੇ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ । ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 52 ਦੌਡ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈ । ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 46 ਕੈਚ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ । ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਫ਼ਲ ਕਪਤਾਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਸਿੰਪਸਨ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਅਧੀਨ ਖੇਡੇ 10 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6 ਜਿੱਤੇ,3 ਹਾਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਖੇਡਿਆ ਹੈ ।,

ਜਿੱਥੇ 1 ਤੋਂ 12 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 7 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਕੇ ਲਡ਼ੀ 1-1 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਖੇਡੀ ਹੈ । ਉਥੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਇਸ ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਲੀਨ ਸਵੀਪ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਟੀਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 5-0 ਨਾਲ ਕਲੀਨ ਸਵੀਪ ਹੋਈ ਹੈ । ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚਲਾ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਹੀ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ । ਇਵੇ ਹੀ ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡਿਜ਼ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ 1-0 ਨਾਲ,ਵੰਨ ਡੇਅ ਵਿੱਚ 3-2 ਨਾਲ,ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟੀ-20 ਮੈਚ ਵਿੱਚ 16 ਰਨਜ਼ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ । ਭਾਰਤ ਆਈ ਇੰਡੀਜ ਟੀਮ ਨੂੰ 6 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 11 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਖੇਡੀ ਲਡ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 2-0 ਨਾਲ,ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲਡ਼ੀ 4-1 ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ । ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡੇ 88 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 45 ਵੈਇੰਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 43 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਨ । ਭਾਰਤ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 5,9, ਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ 16,14 ਜਿੱਤੇ ਹਨ,ਅਤੇ 24 ,20 ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਗਈ ਹੈ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ 1956 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ 12 ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਕੁੱਲ 42 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 15 ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਤੇ 12 ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ 14 ਮੈਚ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਚ 1986-87 ਵਿੱਚ ਟਾਈ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਜੋ ਕਿ ਟਾਈ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਸੀ । ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ 1947 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ 9 ਵਾਰੀ ਖੇਡੀ ਹੈ । ਖੇਡੇ ਗਏ 36 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ 5 ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 22 ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ 9 ਮੈਚ ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ ਹਨ । ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਂਨ 78 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਹੋਏ ਹਨ, ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ 24 ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ,ਭਾਰਤ ਨੇ 20,ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 34 ਜਿੱਤੇ ਹਨ । ਦੋਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ 4 ਟੀ-20 ਖੇਡੇ ਹਨ ਅਤੇ 2-2 ਜਿੱਤੇ ਹਨ । ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ 22 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਡਰਬਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ,ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 15 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ । ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ 7 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਬਾਰਬਡੋਸ ਵਿੱਚ 49 ਦੌਡ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਰਿਹਾ।

ਹੁਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟੂਰ ਤੇ ਗਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ 4 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ,ਦੋ ਟੀ-20 ਅਤੇ 5 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸੀ ਬੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਖੇਡਣੀ ਹੈ । ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿਖੇ 26 ਤੋਂ 30 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ 2011 ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਅਤੇ ਟੂਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੈਚ 3 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 7 ਜਨਵਰੀ 2012 ਤੱਕ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ , ਤੀਜਾ ਮੈਚ 13 ਤੋਂ 17 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਪਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਟੈਸਟ ਮੈਚ 24 ਤੋਂ 28 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਏਡੀਲੇਡ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਹੈ । ਪਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ,ਅਤੇ ਦੂਜਾ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਉਪਰੰਤ 5 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸੀ ਬੀ ਸੀਰੀਜ਼ (ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਬੈਂਕ ਸੀਰੀਜ਼) ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨੀ ਹੈ । ਆਓ ਵੇਖੀਏ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਹਡ਼ੇ ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਗਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2012 ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ?
******

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਭਗਤਾ-151206(ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੁਬਾਇਲ ਸੰਪਰਕ;98157-07232

2012 ਦਾ ਹੈਰਤ - ਅੰਗੇਜ਼ ਜੇਬੀ ਕੈਲੰਡਰ

2011-12-30T00:15:00.024+05:30

ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਅਨੋਖਾ ਕੈਲੰਡਰ --ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ

ਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਕ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਵੀ ਪੈਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 12 ਮਹੀਨੇ 53 ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ 366 ਦਿਨ ਹਨ । ਜਿਵੇ ਕੇ ਆਪਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।ਪਰ ਅੱਜ ਇਥੇ ਜਿਸ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਅਨੋਖਾ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੀ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਪਵੇਗੀ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ-ਪਰਖ਼ਣ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਲੋਡ਼ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਜਿਓਂ ਹੀ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰ ਲਏ ,ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਜੇਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੈ।ਜੇਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਡ ਜੇ ਲੋਡ਼ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਵੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ।
ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚੋ ਕਿ ਜੇ ਆਪਾਂ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਾਂ,ਜਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਕਿਹਡ਼ੇ ਕਿਹਡ਼ੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣਗੇ,ਅਰਥਾਤ 15 ਅਗਸਤ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਕਿਹਡ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ,ਜਾਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕਿਹਡ਼ਾ ਦਿਨ ਆਵੇਗਾ,ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਫ਼ਰੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਗੈਰ ਕੋਈ ਕੈਲੰਡਰ ਵੇਖਿਆਂ ,ਬਗੈਰ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆਂ-ਜੁਲਿਆਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ –ਬਿਠਾਏ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੇਬੀ ਕਲੈੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।ਬਡ਼ਾ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੋਡ ਜਾਂ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ :-
ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕੋਡ : ਜਨਵਰੀ-6, ਫਰਵਰੀ-2, ਮਾਰਚ-3, ਅਪ੍ਰੈਲ-6, ਮਈ-1, ਜੂਨ-4, ਜੁਲਾਈ-6, ਅਗਸਤ-2, ਸਤੰਬਰ-5, ਅਕਤੂਬਰ-7, ਨਵੰਬਰ-3, ਦਸੰਬਰ-5
ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕੋਡ: ਐਤਵਾਰ-0, ਸੋਮਵਾਰ-1, ਮੰਗਲਵਾਰ-2, ਬੁੱਧਵਾਰ-3, ਵੀਰਵਾਰ-4, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ-5, ਸਨਿਚਰਵਾਰ-6.
ਇਹ ਕੋਡ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋਡ਼ੀ ਜਿਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਬੁਝਾਰਤ ਹੈ।ਪਰ ਰਤਾ ਗਹੁ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝੋ :- ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਿਹਡ਼ੇ ਵੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜਿਹਡ਼ੀ ਵੀ ਤਰੀਕ ਦਾ ਦਿਨ-ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਵਾਇਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਤਰੀਕ ਵਿਚ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕੋਡ ਜੋਡ਼ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਅੰਕ (ਜੋਡ਼)ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ,ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ 7 ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰ ਦਿਓ । ਜੋ ਬਾਕੀ ਬਚੇਗਾ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦਿਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ । ਮੰਨ ਲਵੋ ਇੱਕ ਬਾਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ,ਤਾਂ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ਬਣੇਗਾ। ਅਗਰ ਸਿਫ਼ਰ ਬਚੇ ਤਾਂ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ । ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਾਂ ਪਰਖ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ; 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦਿਨ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ 15+2=17/7 ਬਾਕੀ 3 ਬਚੇ ਤਾਂ ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ 20 ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੇਖੋ 20+3=23/7 ਬਾਕੀ 2 ਬਚਣ ਨਾਲ ਦਿਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਬਣਿਆਂ । ਨਵਾਂ ਸਾਲ 2013 ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਚਡ਼੍ਹੇਗਾ । ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ 31 ਦਸੰਬਰ ਦਾ ਦਿਨ ਵੇਖੋ 31+5=36/7 ਬਾਕੀ ਇੱਕ ਬਚਿਆ, ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ ਆਇਆ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇਗੀ ।
ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ:- ਮੰਨ ਲਵੋ ਆਪਾਂ 26 ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਪਤਾ ਕਰਨਾਂ ਹੈ ,ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 26 ਵਿੱਚ ,ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕੋਡ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ 6 ਜੋਡ਼ ਦਿਓ । ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਜੋਡ਼ 26+6= 32 ਬਣਦਾ ਹੈ,ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ 7 ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰ ਦਿਓ 32/7 = ਜਵਾਬ 4 ਆਇਆ ਹੈ,ਪਰ ਅਸੀਂ ਬਗੈਰ ਉੱਤਰ ਦਾ ਧਿਆਂਨ ਕਰਿਆਂ ,ਬਾਕੀ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਭਾਗ ਨਾਲ ਬਾਕੀ 4 ਬਚਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵੀਰਵਾਰ ਆਵੇਗਾ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ,ਮੰਨ ਲਵੋ ਕਿ ਜੋਡ਼ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜੋਡ਼ 7 ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਜੋਡ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਦਿਨ ਆਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵੇਖੋ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕੋਡ 3 ਹੈ,ਅਤੇ ਅਸੀਂ 3 ਮਾਰਚ ਦਾ ਦਿਨ ਹੀ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ,ਪਰ ਜੋਡ਼ 3+3=6 ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ,ਇਹ 7 ਨਾਲ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਤਾਂ ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਦਿਨ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ ਆਵੇਗਾ । ਏਸੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ,ਇਸ ਹੈਰਤ-ਅੰਗੇਜ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਰਾਹੀਂ ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਏਵੇਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿਨ ਦੱਸਣ ਦੀ ਖੇਡ ਵੀ ਰੌਚਕਤਾ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਏਨੀ ਜਲਦੀ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਬੁੱਝ ਲਿਆ ? ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਖੇਡ ਹੈ,ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਾਅ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ ।
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ
ਭਗਤਾ-151206 (ਬਠਿੰਡਾ)
ਮੁਬਾਇਲ ਸੰਪਰਕ:98157-07232